Voqea 1890-yilgi Londonda böladi. Eng buyuk detektiv Sherlock Holmes va uning sadoqatli hamkori doktor Vatson yangi duşman bilan olişuvga kirişadi. Bu olişuv jismoniy va aqliy tayyorgarlikni talab qiladi, çunki ularning raqibi butun Londonga xavf soladi.
Filmni Guy Ritchie suratga olgan, ssenariy muallifi Simon Kinberg. Boş rollarda Robert Downey Jr. va Jude Law, şuningdek Rachel McAdams va Mark Strong ijro etadi. Musiqasini Hans Zimmer yozgan. Janri — sarguzaşt, triller va jangari film, işlab çiqaruvçisi Silver Pictures studiyasi. Film 2009-yil dekabrida prokatga çiqdi. Syujetning asosiy qismi original böla turib, u Artur Konan Doyl asarlaridagi qahramonga asoslangan.
1Treylerlar
▶2Rollarda
Robert Downey Jr., Jude Law, Rachel McAdams
·Ensiklopediyadan
«Sherlock Holmes» (ingl. Sherlock Holmes) — Gay Ritçi rejissyorlik qilgan detektiv jangari film. Asari Artur Konan Doylning Sherlock Holmes haqidagi asarlariga asoslangan, garçi asosiy syujet original bölsa-da.
Filmning premyerasi 2009-yil 14-dekabrda (Rossiyada — 31-dekabrda) bölib ötdi.
3Syujet
Voqea 1890-yilda sodir böladi. Eng buyuk detektiv Sherlock Holmes va uning yordamçisi doktor Vatson oltita…
Voqea 1890-yilda sodir böladi. Eng buyuk detektiv Sherlock Holmes va uning yordamçisi doktor Vatson oltita marosim qurbonligining oxirgisining oldini oladi. Jinoyatlarning aybdori, sirli lord Blekvud ölim jazosiga hukm qilinadi.
Keyingi uç oy davomida Holmes zerikadi — u öziga munosib ish topa olmaydi, şuningdek döstining unaştirilişi va köçib ketişi olovga moy quyadi. Şunday bölsa-da, Jon Şerlockni keçki ovqatga köndirib, uni kelini Meri Morstan bilan taniştirişga muvaffaq böladi, lekin keç janjal bilan tugaydi.
Şu orada osib öldiriş bilan ölimga hukm qilingan lord Blekvud mahbuslar va qöriqçilarni masxara qiladi. Butun qamoqxona vahimaga tuşadi, butun London qora sehrgarning ölimini kutadi. Dorga osiş tayyorlanadi; Blekvudning sönggi istagi — uni töxtatgan odam, Sherlock Holmes bilan uçraşiş.
Ertasi kuni ertalab Şerlockni uning uzoq yillik tanişi, butun dunyoga maşhur jinoyatçi Irene Adler ziyorat qiladi, ular örtasida murakkab his-tuyğular bor. U Şerlockka odamni topib beriş uçun pul taklif qiladi — qizil soçli mitti, ismi Luk Rierden. Sherlock rad etadi, lekin keyin uning buyurtmaçisini biliş uçun unga yaşirinça ergaşadi.
Uyga qaytgan Holmes va Vatson yoqimsiz xabarni olişadi — lord Blekvud "ölikdan tirildi": uning qabr toşi içkaridan sindirilgan, tobutda esa Irene izlayotgan mittining jasadi yotgan. Endi Vatsonning şifokor sifatidagi obrösi xavf ostida, çunki aynan u qatl paytida Blekvudning ölimini tasdiqlagan edi.
Rierden uyiga borgan Holmes va Vatson uning "ölgan" lord bilan muloqot qilganini bilib olişadi. Ular köproq narsani bilib olişlari mumkin edi, lekin uyga Blekvudning odamlari bostirib kirib, qurbonning sirli tajribalari izlarini yöq qilişga harakat qilişadi. Janjal boşlanadi, Blekvudning ikki yordamçisi zararsizlantiriladi, lekin ularning şerigi, bahaybat Dredjer janjal davomida asta-sekin kema qurilayotgan verfga ötib, qurilayotgan kemaning tirgaklarini buzib taşlaydi. Boşqa odamning mulkiga zarar yetkazgani uçun Holmes va Vatson hibsga olinadi. Köp ötmay Vatson Meri tölagan garov evaziga ozod qilinadi. Holmes uçun ham garov tölanadi va u sirli okkultist jamiyati — Tört Orden Ibodatxonasiga olib ketiladi. Ordenning rahbariyati — oliy sudya ser Tomas Rotheram, içki işlar vaziri Govard va Buyuk Britaniyaning AQŞdagi elçisi Jon Standiş — Şerlockdan Blekvudni töxtatişni söraşadi. Ularning sözlariga köra, ordenning sobiq aʼzosi özgartira oladigan sirli kuçni çaqirmoqçi. Suhbat davomida Holmes ser Tomasning Blekvudning otasi ekanligini taxmin qiladi va unga ogohlantirib qöyadi: Blekvudning boşqa oilasi allaqaçon ölgani uçun, ehtimol, u navbatdagi qurbondir.
Blekvud odamlari "izlarni yaşirayotganini" tuşungan Holmes Irenega xavf haqida ogohlantiriş uçun boradi. Sherlock u bilan birga ketişdan boş tortganda, Irene uni uyqu dori aralaştirilgan şarob bilan zaharlaydi va qoçib ketadi. Holmes huşiga kelganida ser Tomas öşa keçasi öz uyida öldirilganini bilib oladi. U yerda u sfinks tasviri bölgan yaşirin xonani topadi.
Ibodatxona aʼzolarining maxfiy yiğilişida Govard Blekvudni yangi rahbar sifatida eʼlon qiladi. Standiş bu fikrga qarşi çiqib, Blekvud çaqirgan "kuçlar"ni nazorat qilib bölmasligini aytadi. Yiğilişga kelgan Blekvud AQŞ elçisiga oçiqdan-oçiq "sobiq koloniya" Blekvud boşçiligida yana Britaniya imperiyasi tarkibiga qaytişini aytadi. Standiş uni otadi, lekin özi yonib keta boşlaydi va vahimaga tuşib derazadan sakrab tuşadi. Blekvudning kuçiga işongan ibodatxona aʼzolari Govard qölidan kosani olib, sadoqat belgisi sifatida undan içişadi. Oxirida Blekvud içki işlar vaziriga Holmesni olib kelişni buyuradi.
Yangi izlar böyiça Holmes va Vatson Blekvud bilan uçraşadigan sanoat fabrikasiga borişadi. Lekin ular Blekvudni Irene tufayli qöldan çiqarib yuborişadi — uni çöçqa göştini qirqiş uçun möljallangan tasmali arra ostidan qutqarişga töğri keladi. Bundan taşqari, Blekvud portlovçi qurilma qoldiradi, natijada fabrika havoga uçib ketadi.
Portlaşdan huşiga kelgan Holmes Govard uning hibsga olinişi uçun order çiqarganini bilib oladi. Vatsonning tirikligiga işonç hosil qilgaç, Holmes yaşirinib ketadi. Ertasi kuni u Jon va Irenega öz versiyasini aytib beradi: beşta öldirilgan qiz beşburçak yulduzning beşta uçini ramziy qilgan, uçta erkakning öldirilgan joylari esa xoçning tört uçidan uçtasini ifodalaydi, öldirilganlarning özi esa sfinksning qismlarini anglatadi: Rierden insonni, ser Tomas — hökizni (u hökiz tasvirli uzuk taqib yurardi), AQŞ elçisi — burgutni (burgut mamlakatning milliy ramzi) ifodalaydi. Holmes hisoblaydi: Blekvudning şer ramzi bilan belgilangan sönggi nuqtasi — Buyuk Britaniya parlamenti (Hukumatning "şerlari" yiğiladigan joy). Aynan u yerda u sönggi zarbasini beradi.
Suhbatni tösatdan bostirib kirgan politsiyaçilar uzib qöyadi. Vatson va Irenega qoçişga muvaffaq bölişadi, Holmes esa ongli ravişda taslim böladi va uni Govardning oldiga olib borişadi, u esa, maʼlum bölişiça, boşidanoq Blekvudning şerigi bölgan. Vazir detektivga Blekvudning rejasini aytib beradi — parlamentning barça aʼzolarini, yaqinlaridan taşqari, öldirib, keyin imperiyada hokimiyatni egallaş. Hammasini bilib olgan Holmes qoçib ketadi. Jon va Irene bilan qöşilib, ular parlament kanalizatsiyasi ostiga suzib borişadi va u yerda Rierden yasagan kimyoviy qurilmani topişadi. Blekvud qölidagi uzatgiçdagi tugmani bosişi bilan butun parlament zaharli gaz bilan töladi. Vatson va Holmes qöriqçilar bilan kuraşayotgan paytda, Irene qurilmadan zaharli modda solingan silindrlarni çiqarib taşlaşga muvaffaq böladi, lekin öşa zahoti ular bilan qoçib ketadi. Holmes uni qurilayotgan Tauer köprigining eng tepasida quvib yetadi, u yerda tösatdan Blekvud paydo böladi — uning rejasi barbod böldi va endi u qasos olişni istaydi. U Irenega köprikdan sakrab tuşadi, lekin u tirik qoladi, köndalang tösinga yiqiladi. Holmes va Blekvud jangga kirişadi, jang Sherlock ğalabasi bilan tugaydi. Blekvud Temza ustida qöllari bilan osilib turganida, Holmes unga barça "mistik" kuçlar Rierdenning oddiy kimyoviy hiylalari bölganini, heç qanday sehr bölmaganini aytib beradi: Blekvud qabrini oldindan buzib kirgan, söngra Rierden tayyorlagan tuxum va asal eritmasi bilan barça bölaklarni yopiştirgan, ser Tomasni esa uning hammomiga Rierden tayyorlagan falajlovçi zahar solib öldirgan, Standiş esa kiçik uçqun tegişi bilan alangalanadigan maxsus reagentdan yonib ketgan (töpponçaga oldindan böş öq qöyilgan edi), xuddi şu reagent fabrikada kuçli portlaşni keltirib çiqargan. Şunday bölsa-da, u lordni qutqaradi, şunda u öz jinoyatlari uçun sud oldida javob bersin, lekin tösatdan tuşgan tösin jinoyatçini öziga tortadi va Blekvud zanjir bilan böğilib halok böladi. Holmes Irenega boradi, u esa uning sirli buyurtmaçisi professor Moriarti ekanini aytadi — u Holmes kabi aqlli, Blekvuddan esa ança xavfli. Oxirida u unga qöl kişanining kalitlarini beradi, evaziga Meri Morstanning nikoh uzugiga aylanadigan, böynidagi olmos marjonni oladi.
Filmning oxirida Holmes Vatson va uning kelinlariga "sehrgar" birinçi osilişdan qanday qutulib, ölganga öxşab qolganini aytib beradi (dorboz oldindan sotib olingan edi, u yaşirin ilgakni yoqa ustiga osgan, soxta ölim esa rododendron ekstrakti yordamida amalga oşirilgan). Şundan söng politsiya keladi va kanalizatsiya quvuri yonida öldirilgan serjantlardan biri haqida xabar beradi, u lord Blekvud qölga olingan kuni otib öldirilgan edi. Holmes öz zehni tufayli qotilning professor Moriarti ekanini tuşunadi, u Rierdenning maşinasi qismini ovlagan edi. Uning maqsadi simsiz qurilma edi, Irene esa faqat çalğituvçi manevr bölgan, çunki professor Holmes uning ortidan yugurişini va maşinani nazoratsiz qoldirişini yaxşi bilgan. Filmning sönggi sahnasida Holmes yangi tergovni boşlaşga qaror qiladi.
4Musiqa
Filmning barça kompozitsiyalarini Hans Zimmer yozgan. Ovoz yoziş jarayonida Zimmer 200 dollarga sotib…
Filmning barça kompozitsiyalarini Hans Zimmer yozgan. Ovoz yoziş jarayonida Zimmer 200 dollarga sotib olingan, şikastlangan pianinodan foydalangan, çunki asbobning "ğalatiligi" uni öziga jalb qilgan.
Kompozitor tan oladi:
5Suratga oliş
Prodyuser Lionel Uigram, sobiq Warner studiyasining katta vitse-prezidenti, kartina yaratiş haqida öylar…
Prodyuser Lionel Uigram, sobiq Warner studiyasining katta vitse-prezidenti, kartina yaratiş haqida öylar ekan, diqqatini ssenariy çiziqlariga emas, balki taʼsirçan kadrlarga qaratgan. Şu maqsadda filmni tayyorlaşda iştirok etiş uçun köplab filmlar va komikslar ustida işlagan britaniyalik rassom Jon Uotkiss taklif etilgan, u ssenariy uçun qora-oq eskizlar seriyasini çizgan. Natijada aynan şu ğoya Warner kompaniyasi jamoasiga maʼqul bölib, kompaniya loyihani moliyalaştirişga rozilik bergan.
6Kasting
Dastlab Gay Ritçi Dauni-kiçikni Holmes roli uçun juda keksa deb hisoblagan, çunki u yoş Holmesni körsatişni…

Dastlab Gay Ritçi Dauni-kiçikni Holmes roli uçun juda keksa deb hisoblagan, çunki u yoş Holmesni körsatişni xohlagan, xuddi "Betmen: Boşlaniş" filmidagi Betmendek.
Rolga tayyorgarlik köriş uçun Robert Dauni-kiçik Sherlock Holmes haqidagi kitoblarni öqigan va 1984–1985-yillarda suratga olingan ingliz seriali "Sherlock Holmesning sarguzaştlari"ni tomoşa qilgan. Aktyor tayyorlanayotgan loyiha haqida bilgaç, boş rolni ijro etiş uçun özini taklif qilgan.
Gay Ritçi filmda professor Moriarti rolini kim ijro etganini aytişdan boş tortdi. Miş-mişlarga köra, bu personajga Brad Pitt ovoz bergan, u göyoki filmning davomida bu rolga katta qiziqiş bildirgan. Aktyor Ed Tolpatt titrlarda "Nomaʼlum odam" sifatida körsatilgan, va bu Moriartiga tegişli-yöqligi nomaʼlum.
Doktor Vatson roli uçun 20 dan ortiq aktyor körib çiqilgan, ular orasida Jon Kyusak, Jerard Batler va Kris Payn bölgan.
Rollardan birига dunyoga maşhur sovet Holmes ijroçisi Vasiliy Livanov taklif qilingan, lekin u rad etgan.
7Suratga oliş
Suratga oliş 2008-yil 3-oktabrdan 2009-yil yanvarigaça London va Manchester atrofida bölib ötdi, u yerda XIX…

Suratga oliş 2008-yil 3-oktabrdan 2009-yil yanvarigaça London va Manchester atrofida bölib ötdi, u yerda XIX asrdan qolgan köplab gözal omborxonalar saqlanib qolgan. Bejker-stritdagi 221B uyining interyeri "Garri Potter va Anjumanlar ordeni" filmida Siriys Blekning turar joyini jihozlaş uçun işlatilgan rekvizitlardan yiğilgan, filmning boşida Holmes tuşadigan zina esa "Garri Potter va Azkaban mahbusi" filmidan olingan.
Köplab sahnalar haqiqiy binolarda suratga olingan. Masalan, Londonda guruh Avliyo Pavel sobori, Frankmasonlar zalida va Buyuk Bartolomey çerkovida işlagan, Mançesterda — şahar hokimiyati binosida, Liverpul va Kentda esa qadimiy docklarda.
8«Komiksdan ekranlaştiriş»
Kinokompaniyaning bayonotiga köra, film Artur Konan Doylning asl asarlari emas, balki Lionel Uigramning xuddi…

Kinokompaniyaning bayonotiga köra, film Artur Konan Doylning asl asarlari emas, balki Lionel Uigramning xuddi şu nomli komikslari asosida suratga olinişi kerak edi, ularda urğu Şerlockning ajoyib deduktiv usuldan foydalaniş qobiliyatiga emas, balki sarguzaştparast Holmesga qaratilgan edi. Oxir-oqibat komiks çop etilmadi, filmning asosi uçun esa ayrim personajlar olindi. Uigram buyurtmasi bilan rassom Jon Uotkiss 25 sahifalik kiçik grafik novella çizdi, bu yönalişda keyingi işlar olib borilmadi. Keyinçalik maʼlum böldiki, "komiks" Gay Ritçi tomonidan Holmesni körişning namoyişi bölgan. Bundan taşqari, unda qahramonlarning körinişi filmdagi körinişga öxşaydi.
Filmda Sherlock Holmes Artur Konan Doylning asarlarida yöq bölgan lord Genri Blekvud bilan töqnaşişga majbur böladi.
Şu bilan birga, Gay Ritçi kartinaning davomi suratga olinişini eʼlon qildi, unda detektiv allaqaçon maşhur yovuz odam — professor Moriarti bilan uçraşişi kerak böladi, uni esa Jared Harris ijro etadi.
9Adabiy manbalarga işoralar
Garçi filmning syujeti Artur Konan Doylning heç bir hikoya yoki qissasiga asoslanmagan bölsa-da, unda ularga…

Garçi filmning syujeti Artur Konan Doylning heç bir hikoya yoki qissasiga asoslanmagan bölsa-da, unda ularga köplab yaşirin va töğridan-töğri işoralar mavjud.
Holmes öz iboralarini turli asarlardan bir neça bor takrorlaydi:
«Mening miyam bekorçilikdan isyon kötaradi. Menga ish bering! Menga muammo bering!» («The Sign of Four»)
«Öyin boşlandi» («The Adventure of the Abbey Grange», bu ibora öz navbatida Şekspirning «Genrix V» pyesasidan olingan)
«Men uni faqat izlaganim uçun payqadim» («Silver Blaze»)
«Siz ajoyib sukut sanʼatiga egasiz, Vatson. Şu qobiliyatingiz tufayli siz örnini bosib bölmas döstsiz» («The Man with the Twisted Lip»)
«Jinoyat — kundalik narsa. Mantiq esa kam uçraydi» («The Copper Beeçes»)
«Qölingizda loy bölmasa, ğiştni nimadan yasaysiz?» («The Copper Beeçes»)
«Faktlar paydo bölişidan oldin nazariya tuziş mumkin emas. Muqarrar ravişda faktlarni öz nazariyangizga moslaştira boşlaysiz, nazariyani faktlarga asoslab quriş örniga» («A Scandal in Bohemia»)
Filmning asosiy antagonisti — lord Blekvud obrazi «Mazarini toşi» hikoyasiga işora bölişi mumkin, unda Holmesni italiyalik graf — Negretto Silvius (ital. ne(g)ro — «qora» va ital. silvano — «örmoniy» sözlaridan) öldirmoqçi böladi. Blackwood familiyasi ingliz tilida «qora örmon»ni anglatadi. Hikoya intrigasi katta sariq olmos — «Mazarini toşi» atrofida quriladi; filmda Irene Adler böynida xuddi şunday toş taqib yuradi (Holmes uni «Maharajaning olmosi» deb ataydi).
Jasadda topilgan soatlarni Holmes va Vatson muhokama qiladigan sahna «The Sign of Four» qissasining boşiga töğridan-töğri işoradir, unda Holmes Vatsonning soatini, uning marhum akasidan qolgan soatni, xuddi şunday tekşiradi va bir xil belgilarni topadi (kalit teşigi yonidagi tirnalişlar, garovxona belgilari). Holmesning havaskor boksçi bölganligi ham «The Sign of Four» qissasida eslatiladi, qorovul familiyasi Mak-Merdo, titrlarda esa Holmes şerigining ismi Makmyordo (Devid Garrik) deb körsatilgan. Vatsonning stol tortmasida qulflangan çek daftarçasi «The Dancing Men» hikoyasida eslatiladi.
«The Musgrave Ritual» hikoyasidagi kabi Holmes xonasi devoriga revolver öqlari bilan vatanparvarlik yozuvini çizadi: «V.R.» (Victoria Regina — qiroliça Viktoriya). Holmes stolidagi Irene Adlerning fotosurati «A Scandal in Bohemia» hikoyasida uçraydi — bu avantyuristning özi aldagan Holmesga qoldirgan «sovğasi».
Vatsonning buldogi faqat bir marta «A Study in Scarlet» qissasida eslatiladi, bu yerda Vatson «Menda buldog kuçugi bor» deydi; it laqabi Gledston radiopyesa «The New Adventures of Sherlock Holmes»dan olingan.
Irenening yakuniy iborasi «Böron kötarilmoqda» Holmesning «His Last Bow» hikoyasidagi yakuniy monologiga işora bölişi mumkin, u yerda «Ha, tez orada Angliyaga heç qaçon esmagan şarqiy şamol kötariladi» degan jumla Birinçi jahon uruşi haqida qoronğu başoratdir.
10Mukofotlar va nominatsiyalar
Robert Dauni-kiçik Holmes roli uçun «Golden Globe» mukofotini «Eng yaxşi erkak roli — komediya yoki myuzikl»…

Robert Dauni-kiçik Holmes roli uçun «Golden Globe» mukofotini «Eng yaxşi erkak roli — komediya yoki myuzikl» nominatsiyasida oldi.
Hans Zimmer «Tanqidçilar tanlovi» mukofotiga «Eng yaxşi kompozitor» nominatsiyasida nomzod bölgan, ammo mukofotni Maykl Jakkino «Yuqoriga» multfilmi uçun oldi.
Film «Oskar» kinomukofotiga «Eng yaxşi musiqa» va «Eng yaxşi badiiy rejissyor ishi» nominatsiyalarida nomzod bölgan. Film «Empire» jurnalining «eng yaxşi triller» mukofotini oldi. Film Vits mukofotiga «eng yaxşi musiqa» va «eng yaxşi effektlar» nominatsiyalarida nomzod bölgan.
11Prokat
Jahon prokati natijalariga köra, «Sherlock Holmes» 515 645 514 AQŞ dollari yiğdi, şundan 209 028 679 dollari…
Jahon prokati natijalariga köra, «Sherlock Holmes» 515 645 514 AQŞ dollari yiğdi, şundan 209 028 679 dollari AQŞga, 306 616 835 dollari esa boşqa mamlakatlarga töğri keldi..
12Kadrlar
1
1 · TMDB13Öxşaş filmlar
Matn: maqola tarjimasi «Шерлок Холмс (фильм)» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.
