Singin' in the Rain

1927 yil, sokin kino davri. Don Lockwood maşhur kinoaktyor bölib, karyerasini oddiy musiqaçi va kaskadyor sifatida boşlagan. Donning doimiy ekran şerigi — ahmoq, injiq va xudbin Lina Lamont. U Don bilan örtasida roman bor deb işonadi, aslida esa bu kinostudiyaning reklama hiylasi, Don uçun esa Lina faqat ijirğaniş uyğotadi. Bir kuni muxlislaridan qoçib yurgan Don raqqosa Keti Seldonning maşinasiga ötirib oladi. Donni olib ketişga rozi bölgan Keti şu bilan birga kino aktyorlarining mahoratini biroz pisand qilmay gapiradi. Uning fikriça, sokin filmlardagi öyin şunçaki işva va qiliqdan iborat, ustiga-ustak, ularda hamma vaqt bir xil narsa körsatiladi. Bu Donga tegadi va u xafa bölib maşinadan tuşib ketadi. Studiya egasi Simpsonning bugungi qabulida texnik yangilik — ovozli kino namoyiş etiladi. Mehmonlar esa unçalik taassurot olmaydi: yangilik «vulgar» va «jiddiy emas» deb baholanadi. Don şu yerda, bu yerga taklif etilgan raqqosalardan biri bölib çiqqan Keti bilan yana uçraşadi. Donning aççiq hazillariga çidamagan Keti «kinodan örgangan hiylasini» işga solib, tortni uning yuziga surtmoqçi böladi, ammo tasodifan tortni Linaning yuziga tegizib qöyadi. Bu voqeaga qaramay, Keti Donning xayolidan çiqmaydi va u uni uzoq vaqt davomida qidiradi. Vaziyatni qiyinlaştiradigan narsa şuki, tort voqeasidan keyin Keti işdan böşatiladi, Lina esa kutilmaganda faxr bilan uning işdan ketişiga özi sabab bölganini aytadi. Don Linaga yanada katta nafrat va nafrat bilan qaraydi, söngra taqdir taqozosi bilan ularning suratga oliş maydonçasida yana uçraşganda, Keti öz xatti-harakati uçun uzr söraydi. Keti ham kino haqidagi sözlari uçun Donga uzr sörab, uning baʼzi filmlarini körganini aytadi. Ular asta-sekin yaqinlaşa boşlaydi va keyinçalik munosabatlari romantik tusga kiradi.

Şu orada birinçi rasmiy ovozli film «Jazz qöşiqçisi» katta muvaffaqiyat qozonadi. Simpson öz studiyasida ovozli filmlar işlab çiqarişni boşlaşga qaror qiladi, ularning birinçisi Don va Lina boş rollarda iştirok etadigan «Jangovar kavaler» bölişi kerak. Suratga oliş katta texnik qiyinçiliklar bilan birga keçadi — aktyorlar mikrofon bilan işlaşni bilmaydi. Eng katta muammo Linaning yoqimsiz ovozi böladi. Filmning sinov namoyişi muvaffaqiyatsizlikka uçraydi. Birinçidan, öşa paytda ovozli texnika hali yaxşi özlaştirilmagani sababli, ekrandagi aktyorlarning ovozlari baʼzan kiyim şitirlaşi, marjon taqillaşi, tayoq tuşgandagi gursillaş kabi tovuşlarni bosib ketadi yoki, Lina holatida bölganidek, Lina boşini aylantirib, mikrofondan burilgani uçun ovozi vaqti-vaqti bilan uziladi. Ikkinçidan, Don Keti töğri aytganini tuşunadi — sokin kinoda suratga tuşgani uçun u his-tuyğularini imo-işora orqali ifodalaşga şu qadar örganib qolgan ediki, ovozli şerik bilan uning öyini sunʼiy tuyulib qoladi. Uçinçidan, Lina nutq maşğulotlariga qaramay ovozini tuzata olmagan, şuning uçun uning qahramoni sevgi haqida mulohaza yuritadigan sahnalar faqat kulgi uyğotadi. Yana bir kamçilikka montajçilar yöl qöyib qöyişadi — namoyiş örtasida maʼlum böladiki, montaj vaqtida ovoz tasvirga notöğri sinxronlaştirilgan va ekranda Lina tösatdan erkak ovozida gapira boşlaydi.

Filmni qayta suratga olişmoqçi bölişadi, garçi Don film baribir muvaffaqiyatsizlikka mahkum ekanini his qiladi. Lekin uning eng yaqin dösti va akkompaniatori Kosmo Braun muammoga yeçim topadi — filmni tuzatiş, ovozini almaştiriş mumkin va Keti Linaning ovozini dublyaj qiladi. Simpsonga bu ğoya yoqib qoladi va «Jangovar kavaler»ni musiqali film qilişga qaror qilişadi, uni «Raqsga tuşgan kavaler» deb nomlaşadi, Linaning barça qöşiqlarini esa Keti kuylaşi kerak böladi. Bundan norozi bölgan yagona odam Lina, çunki studiya afişada va titrlarda Keti Linaning ovoz dublyori sifatida nomini körsatmoqçi, şu bilan birga unga boşlovçi aktrisa sifatida reklama qilmoqçi. Şunda hamma Linaning ovozi va aktyorlik mahorati qançalik yomonligini bilib oladi. Uni Don va Ketining örtasidagi sevgi ham ğazablantiradi, u buni soxta deb biladi, çunki «Donning unga oşiq ekani hamma biladi» deb işonadi. Don unga endi Keti bilan jiddiy turmuş qurmoqçi ekanini eʼlon qiladi. Lina taslim bölmaydi va pastkaşlik qiladi: u şahardagi har bir gazetaga eksklyuziv intervyu beradi, unda öz rolini özi ovozlaştirganini aytadi. Lina intervyulari bilan filmning reklama kampaniyasini buzgani uçun ğazablangan Simpson uni çaqirtirganda, Lina unga studiya bilan tuzilgan şartnomasining bandlarini körsatadi: unga köra u öz reklamasiga taʼsir qiliş huquqiga ega, «agar biror narsa unga yoqmasa», studiyaga sud daʼvosi qözğaşi mumkin. Simpson uning talablariga rozi bölişga majbur böladi va afişa, titr va gazetalardan Linaning «begona» ovozi haqidagi barça maʼlumotlar olib taşlanadi — endi u göyo hamma narsani özi ovozlaştirgandek körinadi.

Filmning premyerasi katta muvaffaqiyat bilan ötadi. Tomoşabinlar boş qahramonning ovozi va öyinini maqtaydi. Lina juda xursand bölib, Don, Keti, Kosmo va Simpsonga keyingi filmlarida Ketining ovozidan foydalanmoqçi ekanini aytadi. Ketining studiya bilan şartnomasi allaqaçon imzolangan, şuningdek, Simpson uçun maşhur aktrisaning obrösi va fikri heç kim bilmaydigan ovoz dublyorining obrösi va fikridan ança muhimroq. Ilgari Linaga jamoat oldida intervyu berişga heç qaçon ruxsat berilmagan (aynan öşa yoqimsiz ovoz tufayli), va bu safar u bu taqiqlarni eʼtiborsiz qoldirib, bir-ikki söz aytiş uçun sahnaga çiqadi. Tomoşabinlar uning ekrandagidan boşqaça ovoz bilan gapirayotganidan hayron bölib, uni qöşiq aytişga undaşadi. Lina juda çalkaşib qoladi, ammo Don Ketini parda orqasiga qöyadi, Linaga esa faqat oğzini oçib turişni aytadi. Ranjigan Keti Donning talabini bajaradi va Lina göyo özi kuylayotgandek qiladi. Qöşiq davomida Don, Kosmo va Simpson pardani kötaradilar va hamma kuylayotgan Ketini köradi, söngra Kosmo vokal qismida Ketini ehtiyotkorlik bilan almaştiradi va Lina yana erkak ovozi bilan «ovozlanadi». Almaştirişni körib orqasiga ögirilgan Lina şarmandalik bilan kulisalar ortiga qoçib ketadi. Don hammaga Ketini çiqqan filmning haqiqiy yulduzi sifatida taqdim etadi. Keti Donning bunday qilganini uning uçun qilganini va Linaning «qöşiqçilik»ning boşidanoq niqobini taşlaşni rejalaştirganini tuşunadi. Ularning ismlari şu film tufayli maşhur böladi va sevişganlar nima bölişidan qatʼi nazar, baxtli juftlik bölib qoladi.

Rejissyorlar — Gene Kelly va Stanley Donen

Ssenariy — Adolph Green va Betty Comden

Qöşiqlar matnlari — Arthur Freed, musiqasi — Nacio Herb Brown

Musiqiy direktor — Lenny Hayton

Musiqiy sonlar, dirijyor, raqqos, xoreograf va rejissyor — Gene Kelly va Stanley Donen

Operator — Harold Rosson

Technicolor rang böyiça maslahatçi — Henri Jaffa, James Gooç

Badiiy rassomlar — Cedric Gibbons va Randall Duell

Muharrir — Adrienne Fazan

Ovoz muhandisi — Douglas Şearer

Orkestrovkalar — Conrad Salinger, Wally Heglin va Skip Martin

Vokal aranjirovkalari — Jeff Alexander

Dekoratsiyalar — Edwin B. Willis, Jack Mapes

Maxsus effektlar — Warren Newcombe, Irving G. Ries

Kostyum rassomi — Walter Plunkett

Soç turmagi dizayni — Sydney Guilaroff

Grim — William Tuttle

Prodyuser — Arthur Freed

Keti Linaning «Jangovar kavaler»dagi parçasini dublyaj qiladigan sahnada tomoşabin Debbi Reynoldsning ovozini emas, balki Jean Hagenning haqiqiy, komik ravişda işva qilmaydigan ovozini eşitadi. «Would You» qöşiğida esa, syujetga köra yana Keti Seldon Linaning örnida kuylaydi, kadr ortidagi vokalni qöşiqçi Betty Noyes ijro etgan. Qolgan hollarda esa Reynolds özi deyarli barça vokal qismlarini kuyladi, faqat finalda eşitiladigan «You Are My Lucky Star» bundan mustasno.

Ssenariyçilar Adolph Green va Betty Comden «MGM» kompaniyasi mahsulotidan eng yaxşi musiqiy sonlarni boğlaydigan syujet yoziş topşirilgan. Ularning köpçiligi bastakorlar Nacio Herb Brown va Arthur Freed tomonidan yaratilgan edi. Filmning ssenariysi qöşiqlar unga organik tarzda kirişi uçun şunday tuzildi. Dastlab film 1928 yildagi sokin «Ortiqça yuk» filmining remeyki bölişi kerak edi, ammo dramaturglar eng yaxşi kuylar filmlarda sokin kinodan ovozli kinoga ötiş davrida paydo bölganini aniqlaşdi, bu esa film syujetining asosi böldi. Film komediya uslubida bölsa-da, sokin kino yulduzi Linaning inqirozi — syujetga köra ovozli kinoga moslaşa olmagan aktrisaning halokati ekranda faqat komediyaga öxşaydi. Haqiqatda esa, öşa paytdagi Gollivud yulduzlarining yarmi karyerasi bir zumda pasaydi, çunki ular zamonaviy ovoz texnikasi talab qiladigan ohangda gapira olmasdi. Masalan, Gene Kelly sokin kinoning maşhur komigi Buster Keaton bilan bir neça suhbat ötkazib, ovoz «sokin komik» yulduz uçun qanday zarba bölganini yaxşiroq tuşuniş uçun uning bilan gaplaşgan (Keatonning karyerasi esa aynan öşa «MGM» bilan şartnoma imzolagani va natijada ijodiy erkinligini yöqotgani sababli barbod bölgan).

Filmning baʼzi qahramonlari sokin davrning Gollivud yulduzlarini masxara qiladi. Masalan, Zelda Zanders — Clara Bowʼning, Olga Mara — Pola Negriʼning parodiyasi. Baron de la Ma de la Toulon esa Gloria Swansonning eri, marquis Henri de la Falaise de Coudrayʼga işora. Baʼzi gaglar kostyumer Walter Plunkettning kulgili xotiralari asosida yaratilgan, u karyerasini 1929 yilda, ovozli kino paydo bölgan davrda boşlagan.

Filmning dastlabki ssenariy variantida «Singin' in the Rain» musiqiy soni uç boş qahramon — Don, Keti va Kosmo tomonidan ijro etilişi kerak edi, ular özlarining ovozli filmining muvaffaqiyatsiz sinov namoyişidan qaytayotgan bölişadi. Bu son suratga olingan bölsa-da, kiriş titrlariga qöşildi, syujetda esa u boşqa kontekstda faqat Don tomonidan ijro etiladi.

Kosmo Braun rolini ssenariyçilar Oscar Levantʼni nazarda tutib yozgan edi, şu sababli dastlab Kosmo Donga qaraganda katta bölişi kerak edi, ammo oxir-oqibat bu rolni Donald ÖConnor ijro etdi, u Levantdan deyarli 20 yoş kiçik edi, şuning uçun Kosmo ham Donga nisbatan yoş çiqdi. Don rolini esa Howard Keelʼga beriş rejalaştirilgan edi. Bu filmda birinçi yirik ish bölgan 19 yoşli Debbi Reynolds Keti Seldon rolini asosan yoşligi tufayli oldi. «MGM» studiyasi bu rolga köproq tanilgan aktrisani olişni juda xohlardi, masalan Judy Garland, June Allyson yoki Jane Powellʼni, Gene Kelly esa bu rol uçun özining xoreografiya böyiça yordamçisi Carol Haneyni taklif qildi, biroq ularning barçasi Keti roli uçun «juda keksa» deb topildi.

Linaning obrazini Adolph Green va Betty Comden aktrisa Judy Hollidayʼdan köçirib olişgan, ular bilan bir vaqtda «The Revuers» komik kvartetining tarkibida tungi klublarda işlaganlar. Hatto Linaning rolini Hollidayʼning öziga taklif qiliş ğoyasi ham bölgan, ammo aktrisa «Born Yesterday» (1950) nomli şov-şuvli filmdan keyin FBI nazorati ostida qolgan edi (ssenariy mualliflari «Born Yesterday»da kommunizmga simpatiya bildirişda ayblangan edi). Linaning rolini ijro etgan Jean Hagen esa Hollidayning Brodvey spektaklidagi «Born Yesterday»da dublyori bölgan va ular ikkalasi ham «Adamʼs Rib» (1949) filmida boş rollarni ijro etişgan, u yerda Hagenning qahramoni Linaga deyarli öxşaş ohangda gapiradi.

Boş rollarda Don va Linaning iştirok etgan, premyerasi filmning boşida körsatiladigan qora-oq sokin film aslida real «Three Musketeers» (1948) filmidan olingan parça bölib, unda Gene Kelly dʼArtagnan rolini ijro etgan. Haqiqatda bu film rangli va ovozli, ammo «Singin' in the Rain»da körsatilgan parçalardan ovoz va rang olib taşlangan, şuningdek, «Musketeers» suratga olingan öşa dekoratsiyalarda Kelly va Hagen iştirokida bir neça kadr qöşimça suratga olingan. Lekin baʼzi kadrlarda Jean Hagen örnida tomoşabin aslida lady Winterning rolini ijro etgan Lana Turnerni köradi.

Ota-onasi bilan yaşagan Debbi Reynolds tongda soat 4 da turib, uçta turli avtobusda studiyaga borişga majbur bölgan. Baʼzan u suratga oliş maydonçasida töğridan-töğri uxlab olardi. Bundan taşqari, u suratga olişga şunçalik berilib ketardiki, raqs qöyiş paytida oyoqlaridagi qon tomirlari yorilib ketgan. 19 soat davom etgan «Good Morning» sahnasini suratga olgandan keyin Donald ÖConnor Reynoldsni qöllarida garderobga olib borişga majbur bölgan, çunki u hatto yura olmasdi. Keyinçalik Reynolds bu filmda suratga oliş va homiladorlik uning boşidan keçirgan eng zerikarli ikki narsa bölganini aytgan. Şu bilan birga, Gene Kelly suratga olişning birinçi kunidayoq Reynoldsni haqorat qilib, u umuman raqsga tuşa olmasligini aytgan. Baxtga qarşi, suratga oliş maydonçasida Fred Astaire bor edi, u Reynoldsni pianino yonida yiğlab ötirganini körib qolgan. Aynan u Reynoldsga film uçun raqslarni örganişda yordam bergan. Gene Kelly esa nozik Don Lockwood obrazidan butunlay uzoq edi — u tirannik xulq-atvori bilan maşhur bölib, Donald ÖConnorʼning har bir xatosini keçirmasdi, bu esa uni kuniga tört paçka sigaret çekişga majbur qilgan. «Make 'Em Laugh» qöşiğining xoreografiyasini qöyiş paytida Kelly ÖConnor uçun bir neça şunday oğir raqs hiylalarini öylab topdiki, qöşiqni suratga oliş tugagaç, u bir hafta davomida çarçoq va yuz terisining qiçişişidan azob çekdi (sahnalardan birida u gilamga yuzi bilan yiqilib tuşganda şunday bölgan). Vaziyatni yanada oğirlaştirgani şu böldiki, dastlab suratga olingan dubl baxtsiz hodisa tufayli yaroqsiz deb topildi va ÖConnor qisqa dam olgandan keyin hammasini qaytadan qilişga majbur böldi.

Filmning eng maşhur raqs sonlaridan birini suratga oliş paytida — Gene Kelly qahramoni yomğirda sarlavha qöşiğini kuylaganda — aktyorning harorati kötarilgan edi, ammo yuqori harorat (39,4 °C) bölişiga qaramay, u uyga ketişdan boş tortdi. Şunga qaramay, musiqiy sonning suratga olinişi öşa kuni tugatilmadi, çunki keçqurun studiya joylaşgan Culver City aholisi uylariga qaytib, hududda suv sarfini keskin oşirdi va yomğirni simulyatsiya qiliş uçun bosim yetişmadi.

AQŞ va Kanadada 1980-yillarda film «MGM/UA Home Video» videokompaniyasi tomonidan VHS va Betacam formatlarida çiqarilgan. SSSR va Rossiyada film Andrey Gavrilovning muallifлик bir ovozli ovozli tarjimasi bilan video kassetalar va lazer disklarda, PAL tizimida tarqatilgan.

1996 yilda film «Metro-Goldwyn-Mayer Home Entertainment» kompaniyasi tomonidan VHS va Laserdisc formatlarida qayta çiqarilgan. 1997 yilda AQŞ va Kanadada film «MGM DVD» distribyutori tomonidan DVDʼda çiqarilgan, dastlab faqat Dolby Digital 1.0 Mono ovozi bilan, keyinroq esa 5.1 Surround ovozi bilan ham.

2002 yilda DVDʼda çiqarilgan maxsus naşrga kiritilgan audioşarhga köra, filmning asl negativi yonğinda yöqolgan. Şunga qaramay, bu naşr uçun film raqamli usulda tiklangan.

2012 yil iyul oyida film Ultimate Collectorʼs Edition tahririda Blu-rayʼda çiqarildi.

Rossiyada 2002 yilda film Yuriy Jivovning tarjimasida Dolby Surround 5.1 formatida DVDʼda çiqarilgan, asl treki Dolby 5.1 va 1.0 (Mono) formatlarida, ingliz va frantsuz subtitrlari bilan. Bu naşrda qöşimça materiallar yöq. U faqat NTSC tizimida çiqarilgan. Bundan taşqari, 2002 yil sentabr oyida u PAL tizimida köp ovozli ovoz tarjimasi bilan asl naşrda DVDʼda çiqarilgan. Keyinroq film turli köp ovozli tarjimalar bilan ham çiqarilgan. Bu dastlabki naşrlarda rus menyulari va rus subtitrlari bölmagan.

2022 yil aprel oyida Warner Bros. Home Entertainment filmning 70 yilligiga bağişlab yubiley naşrini Ultra HD Blu-ray va raqamli formatda çiqardi. Reliz yangi 4K-restavratsiya asosida tayyorlangan: Cannes Classics dasturi maʼlumotlariga köra, yangi master Warner Bros. Imaging tomonidan asl Technicolor elementlaridan olingan tasvirning uçta rang komponentini skanerlaş va birlaştiriş orqali yaratilgan. Ikki diskli naşrga 4K HDR formatidagi filmli Ultra HD Blu-ray diski va standart Blu-ray kirdi; 4K diskida ham 5.1 miks, ham asl monofonogramma taqdim etilgan.

1953 yilda Donald ÖConnor (Kosmo Braun roli) «Eng yaxşi erkak roli — komediya/musiqiy film» nominatsiyasida «Oltin globus» mukofotini oldi.

Lina Lamont roli uçun Jean Hagen «Oskar» mukofotiga eng yaxşi ikkinçi darajali ayol roli nominatsiyasida körsatilgan. Bundan taşqari, film musiqiy sprovoddagi «Oskar» mukofotiga nomzod bölgan.

Betty Comden va Adolph Green AQŞ Ssenaristlar gildiyasi mukofotiga sazovor bölişgan — eng yaxşi musiqiy ssenariy uçun.

«Singin' in the Rain» eng yaxşi film uçun BAFTA mukofotiga nomzod bölgan.

AQŞ Milliy kinokritiklar kengaşi filmni yil eng yaxşi önta filmi qatoriga kiritgan.

«Singin' in the Rain» 1989 yilda Milliy reestrga qöşilgan birinçi 25 ta film qatoriga kirgan.

Rasm Amerika kinematografiya instituti — AFIʼs 100 Years… röyxatlarining bir neçtasiga kiritilgan:

AFI tomonidan 1998 yilda eʼlon qilingan 100 yillik eng yaxşi 100 ta amerikalik filmlar röyxatida film öninçi örinni egalladi. 10 yil ötgaç naşr etilgan röyxatning yubiley qayta naşrida «Singin' in the Rain» allaqaçon beşinçi örinda edi.

AFI tomonidan 2000 yilda eʼlon qilingan 100 yillik eng kulgili 100 ta amerikalik filmlar röyxatida film 16-örinda.

AFI tomonidan 2002 yilda eʼlon qilingan 100 yillik eng ehtirosli 100 ta amerikalik filmlar röyxatida film 16-örinda.

Filmning qahramoni Lina Lamont AFI tomonidan 2003 yilda eʼlon qilingan 100 ta eng yaxşi qahramon va yovuz qahramonlar röyxatiga yovuz qahramon sifatida nomzod qilib körsatilgan.

AFI tomonidan 2004 yilda eʼlon qilingan 100 yillik amerikalik filmlardan eng yaxşi 100 ta qöşiq röyxatida filmdan uçta qöşiq qayd etilgan. Sarlavha qöşiği «Singin' in the Rain» uçinçi örinni, «Make 'Em Laugh» va «Good Morning» qöşiqlari esa mos ravişda 49 va 72-örinlarni egallagan.

Lina Lamontning «Ular meni ahmoq deb öylaşadimi? Men Calvin Coolidgeʼdan köproq pul topaman! Hammasidan ham köproq!» degan iborasi AFI tomonidan 2005 yilda eʼlon qilingan 100 yillik amerikalik filmlardan 100 ta maşhur iboralar röyxatiga nomzod qilib körsatilgan.

Rasm AFI tomonidan 2006 yilda eʼlon qilingan 100 yillik eng yaxşi amerikalik musiqiy filmlar röyxatida yetakçilik qiladi.