«Sparş» (tarjimada: Touch) — Sai Paranjpye rejissyorligida suratga olingan 1980-yilgi hind tilidagi drama filmi. Filmda Naseeruddin Şah va Şabana Azmi közi ojiz direktor hamda közi köradigan öqituvçi rollarini ijro etadi. Ular közi ojizlar maktabida sevib qolişadi, ammo tez orada ularning komplekslari ularga hamroh böladi va ular sevgining «tegişi»ni qayta his etiş uçun ularni yengişga urinişadi. Filmning eng esda qolarli jihati — boş rol ijroçilarining nozik öyini hamda közi ojiz odamlar bilan munosabatlar masalasini yoritişi, şuningdek, obrazlar orqali «közi ojiz» va «közi köradigan» dunyolar örtasidagi hissiy va idrok farqini oçib berişi. Filmning prokati deyarli 4 yilga keçiktirildi. Film hind tilidagi eng yaxşi badiiy film uçun Milliy kino mukofotini qölga kiritdi.
Film köplab mukofotlarga sazovor böldi: Şah «Milliy kino mukofoti» — «Eng yaxşi aktyor» nominatsiyasida ğolib böldi, Paranjpye esa «Eng yaxşi ssenariy» uçun mukofot oldi. Filmfare mukofotlarida film ikkita eng yuqori unvonni — «Eng yaxşi film» va «Eng yaxşi rejissyor» mukofotlarini, şuningdek, Paranjpye uçun «Eng yaxşi ssenariy» mukofotini qölga kiritdi. Azmi «Eng yaxşi aktrisa» nominatsiyasiga nomzod böldi va keyinçalik «Bhavna» filmi uçun şu mukofotni oldi. Sai Paranjpye yana şu film uçun Filmfare mukofotining «Eng yaxşi dialog» nominatsiyasida ham ğolib böldi.
1Rollarda
Naseeruddin Shah, Shabana Azmi, Om Puri
2Sinopsis
Film közi ojizlar haqida, xususan, közi ojiz bolalarning hayoti va his-tuyğulari hamda ularning maktab…

Film közi ojizlar haqida, xususan, közi ojiz bolalarning hayoti va his-tuyğulari hamda ularning maktab direktori haqida. «Sparş» köriş qobiliyati bölmaganda közi ojiz odamlar tayanadigan sezgi va tegiş hissini anglatadi.
Hikoya Navjivan Andhvidyalay — közi ojizlar maktabining direktori Anirudh Parmar rolidagi Anirudh Parmar körinişidan boşlanadi. Maktabda taxminan 200 nafar közi ojiz bola taʼlim oladi. Anirudhning hayoti köp jihatdan qoronği va yolğiz. Bir kuni u şifokorga borayotib, gözal qöşiq eşitadi va şifokorga emas, balki qöşiqçining eşigi oldida mahliyo bölib qoladi.
Bu ovoz kambağal bölmagan, uç yillik nikohdan söng yaqinda beva qolgan yoş ayol Kavita Prasadga tegişli. Kavita ham yakka-yolğiz hayot keçirişni afzal köradi. Uning bolalikdagi dösti Manju — uning yagona ittifoqçisi.
Manju kiçik ziyofat uyuştiradi, unda Kavita va Anirudh tanişadi. Anirudh uni ovozidan tanib qoladi. Suhbat çoğida u maktabga kitob öqiş, qöşiq aytiş, hunarmandçilik örgatiş va bolalar bilan vaqt ötkaziş uçun köngilli kerakligini aytadi. Kavita bu taklifga ikkilanadi, lekin Manju va uning eri Sureş uni jiddiy öylab körişga undaşadi. Kavita köngilli bölişga qaror qiladi.
Kavita maktabda köproq vaqt ötkazgani sari Anirudh bilan döstlik qila boşlaydi. Vaqt ötişi bilan döstlik mustahkamlanadi va ular nikoh uçun vaʼda berişadi. Ammo ularning xarakterlari va his-tuyğulari turliça. Anirudh qatʼiyatli xarakterga ega. U közi ojizlarga yordam kerakligiga, ammo rahm yoki sadaqa emas, deb qatʼiy işonadi. (Bir safar uning kabinetida Kavita unga qahva uzatmoqçi bölganida, u mehmonning uning közga körinib turgan qiyinçiligini mehmondorçilikda yengmoqçi bölişi fikridan ğazablanadi.) Yaqinda yakka qolgan Kavita maktabni (va Anirudhni) ideal, fidoyi xizmat yöli sifatida köradi. Anirudh buni payqaydi va Kavitaning bu xizmat turi bilan hayotidagi böşliqni töldirişga intilayotgani, deb öylaydi. U Kavita taklifini sevgidan emas, balki qoronği hayotdan çiqiş yölidagi fidoyilik sifatida qabul qilgan, deb hisoblaydi. Şu paytda Anirudhning közi ojiz dösti Dubey yaqinda vafot etgan xotini nikohda baxtli bölmaganidan şikoyat qiladi.
Anirudh bularning barçasidan larzaga tuşadi, çalkaşib ketadi va bezovta böladi. U nikohdan voz keçadi (ammo sababini Kavitaga aytmaydi). Kavita uning qaroriga rozi böladi.
Endi maktabning maoşli xodimi bölgan Kavita bolalarga yordam berişda davom etadi. Uning va Anirudh örtasidagi dastlabki sovuqlik maktabdagi bir qator voqealar tufayli tortişuvga aylanadi va oxir-oqibat ular avval muhokama qila olmagan his-tuyğularni oçiqqa çiqaradi. Vaziyat yomonlaşib boradi va ulardan biri maktabni tark etişi kerak böladi.
Film Anirudh va Kavitaning bir-biriga bölgan çuqur his-tuyğulari bilan lovullab, nihoyat çiqiş yölini topişlari bilan yakunlanadi.
3Aktyorlar
Şabana Azmi –…
Şabana Azmi – Kavita
Naseeruddin Şah – Anirudh Parmar
Sudha Çopra – Manju
Mohan Gokhale – Jagdiş
Pran Talwar
Arun Joglekar
Om Puri – Dubey
4Suratga oliş
Filmning katta qismi Nyu-Deldidagi Blind Relief Associationʼda suratga olingan, Anirudh obrazi esa birlaşma…
Filmning katta qismi Nyu-Deldidagi Blind Relief Associationʼda suratga olingan, Anirudh obrazi esa birlaşma rahbari bölgan janob Mittalga asoslangan.
Matn: maqola tarjimasi «Sparsh (film)» — inglizça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.