Sphere

Taxminan çet el kelib çiqişiga ega bölgan kosmik kema Tinç okeani tubida topiladi, u yerda u taxminan 300 yildan beri yotibdi. Uni örganiş uçun harbiylar ekspertlar guruhini töplaydi: psixolog Norman Goodman, biolog Beth Halperin, fizik Theodore Fielding va matematik Harry Adams. Kapitan Harold Barnes boşçiligidagi batiskafda guruh kemaga yaqin qurilgan çuqur dengiz stansiyasiga tuşadi.

Kemaga kirgaç, olimlar uning çet el emas, balki amerikalik ekanini tuşunadi. Şunday bölsa-da, uni yaratişda işlatilgan texnologiyalar hozirgilardan ança ilgarilab ketgan. Bort yozuvlarini tekşirgan guruh kemaning vazifasi qandaydir yuqori ilmiy qiymatga ega buyumni taşiş bölganiga xulosa qiladi. Norman va Beth bort jurnalidagi «nomaʼlum voqea» deb belgilangan oxirgi yozuvni öqiydi, undan maʼlum böladiki, kelajakda kema qora tuynukka tuşib qolgan, natijada okeanda halokatga uçragan va vaqt böylab orqaga, 18-asrga ötib ketgan.

Kema yuk bölinmasida olimlar nomaʼlum materialdan yasalgan, oltin rangli, ulkan levitatsiyalanuvçi mukammal sferani topadi. Norman sfera xonadagi barça narsalarni aks ettirişini, lekin odamlarni aks ettirmasligini qayd etadi.

Garri, bort jurnalida qora tuynuk «nomaʼlum voqea» deb atalgani uçun butun tadqiqotçilar guruhi halok bölişi kerak degan gipotezani ilgari suradi. Bu maʼlumot hozirgi zamonda mavjud, lekin kelajakda nomaʼlum. Bu paradoksning yagona izohi — qora tuynuk haqidagi maʼlumot yuzaga çiqarilgunça butun guruhning halok bölişi bölişi mumkin. Tunda Garri kosmik kemaga qaytib, sferaga kiradi. Norman uning ortidan ergaşadi va Garrini sfera yonida huşsiz holda topib, uni stansiyaga olib qaytadi.

Ertasi kuni guruh kompyuter ekranlarida şifrlangan xabarlar seriyasini aniqlaydi. Olimlar şifrni oçişga muvaffaq bölib, sferadan kelgan musofir «Jerry» bilan aloqaga çiqadi. Maʼlum böladiki, Jerry stansiyada sodir bölayotgan hamma narsani köra va eşita oladi.

Yer yuzida böron boşlanadi va stansiya guruhi yana bir neça kun suv ostida qolişga majbur böladi. Şu vaqt içida bir qator fojialar röy beradi: tajovuzkor meduzalar, ulkan kalmar hujumi va uskunalarning işdan çiqişi. Natijada Ted va stansiyaning yordamçi xodimlari halok böladi. Tirik qolgan Beth, Garri va Norman bölib ötganlar uçun Jerryni javobgar deb hisoblaydi. Norman ular Jerryning xabarlarini notöğri talqin qilganini aniqlaydi. Aslida xabarlar Garrining uxlab yotgan paytida yuborilgan edi. Norman va Beth Garri sferaga kirganidan keyin öz xayollarini haqiqatga aylantiriş qobiliyatiga ega bölganini tuşunadi. Ular stansiyadagi dahşatlar Garrining qörquvlarining moddiylaşuvidan boşqa narsa emasligiga xulosa qiladi.

Norman va Beth Garrini tinçlantiruvçi dori yordamida tuşsiz uyquga botiradi, toki u boşqalarga zarar yetkazmasin. Biroq Norman ilon hujumiga uçraganda, Beth bu voqealar uçun faqat Garrining özi javobgar bölişi mumkin emasligini tuşunadi. U Normanni sferaga kirganlikda ayblaydi, çunki u Garrini qutqariş paytida kirgan edi. Beth ning şubhalari tasdiqlanadi, lekin dahşatli tuşdan keyin u Normanga özi ham sferaga kirganini tan oladi.

Garri huşiga keladi va qahramonlar kosmik kema ekipaji aʼzolari ham sferaga kirgan, keyin esa qörquvdan asta-sekin aqldan ozib bir-birini öldirgan bölişi kerakligini anglaydi. Stress taʼsirida Bethda öz joniga qasd qiliş fikrlari paydo böladi va u stansiya hamda kemani yöq qilişi mumkin bölgan portlovçi qurilmalarni işga tuşiradi. Tirik qolganlar batiskafga şoşiladi, lekin ularning birgalikdagi qörquvlari göyo hali ham kemada ekanliklari haqida xayoliy tasavvur uyğotadi. Norman batiskafni işga tuşirib, uni portlaşdan yetarli masofaga olib çiqişga muvaffaq böladi.

Batiskaf yuzaga çiqadi. Dekompressiya bosqiçida Beth, Garri va Norman söroq qilinişga tayyorlanadi va stansiyadagi voqealar haqida nima deyiş kerakligini muhokama qiladi. Birgalikda ular «nomaʼlum voqea» paradoksiga boşqa yeçim topadi: özlarining yangi qobiliyatlaridan foydalanib, xotiralarini öçirib taşlaydi va sodir bölganlarni unutadi. Sfera dengiz tubidan kötarilib, kosmosga qarab yöl oladi.