Surrogates

Voqea kelajakda röy beradi. XXI asr boşida doktor Lionel Kanter nogironlar hayotini yengillaştiriş uçun tadqiqotlar olib borgan. U nerv impulslari kuçi bilan androidni boşqarişga imkon beradigan interfeys yaratgan. Bu nogironga, masalan, yuriş imkoniyatidan mahrum odamga öz tanasini tark etmasdan harakat qiliş imkonini bergan. Bunda android töliq inson kabi harakat qiladi, operator bölgan inson esa uning elektron egizagi his qilgan barça sezgilarni his qiladi va boşidan keçiradi.

Biroq nogironlarga tölaqonli hayot bergan bu ixtiro tez orada soğlom odamlar tomonidan ham qöllanila boşlandi. Natijada dunyo özgardi: Yer aholisining 98 foizi uydan çiqmaydi, bu vaqtda ularning hayotini surrogatlar — robot-surrogatlar yaşaydi. Ular istalgan körinişda bölişi mumkin, doim mukammal taşqi körinişga ega, istalgan jinsda böla oladi va operatorga heç qanday zarar yetkazmasdan deyarli tasavvur qilib bölmaydigan işlarni bajara oladi. AQŞ armiyasi ham «tinçlikparvarlik operatsiyalari»da surrogatlardan foydalanadi.

Biroq yangi tuzumga qarşi «dredlar» deb ataladigan guruh çiqadi — «jonsiz robotlar»dan foyda yöqligini tan olmaydigan odamlar. Ular koloniyalar taşkil etib, u yerga surrogatlarning kirişini taqiqlaydi va taşqi dunyo bilan aloqani eng kam darajaga tuşiradi.

Filmning boş qahramoni — FQB agenti Tom Grir (Bruce Willis). U ham köpçilik kabi xizmat surrogatidan foydalanadi, u taşqi jihatdan yoşligidagi öziga öxşaydi. Biroq Grir qalbining tubida bu surrogatlar dunyosidan çarçagan va heç bölmasa xotini Meggi bilan oddiy inson kabi muloqot qilişni xohlaydi. Ammo Meggi avtohalokatdan keyin öğlini yöqotgan va yuzida çandiq qolgan, şundan beri xonasidan çiqmay, dunyo bilan faqat çiroyli, nozik surrogat orqali muloqot qiladi.

Hikoya bir yigitning «oltin yoşlar» vakili sifatida otasining telefonda tavsiya qilganidek operaga emas, tungi klubga borişi bilan boşlanadi. Klubdan çiqişda u kutilmaganda surrogatsiz bir kişi tomonidan hujumga uçraydi, bu kişi ğalati qurol bilan bir öqda surrogatni yöq qiladi.

Grir va uning hamkasbi Jennifer Peters (Rada Mitchell) jinoyat joyiga yetib keladi. Odamlar allaqaçon boşqa odamlarni öldirmay, faqat surrogatlarni yöq qilişganligi sababli (bu esa surrogat juda qimmat turgani uçun ança qimmatga tuşadi), bunday «qotilliklar» ança vaqtdan beri vandalizm hisoblanadi. Biroq yigitning surrogat operatorini topişga uriniş fojiaga aylanadi — maʼlum böladiki, surrogat bilan birga uning operatori ham öldirilgan, u surrogatlar ixtiroçisining, Virtual Self Industries (VSI) asosçisi va sobiq egasi Lionel Kanterning öğli bölib çiqadi. U bilan suhbat davomida maʼlum böladiki, qotil otani ovlagan, öğilni emas, çunki öldirilgan yigit otasining surrogatlaridan birini işlatgan.

Grir tergovni boşlaydi va şunday qurol mavjud bölişi mumkinligini aniqlaşga harakat qiladi, bu qurol surrogatni yöq qilib, uning operatorini ham öldiradi (VSI — surrogatlar işlab çiqaruvçisining vakili bu haqda bayonot berib, bu texnologiyaning mohiyatiga zid ekanini aytgan).

Tergov davomida maʼlum böladiki, maxsus xizmatlar surrogatlar tarmoğini töliq nazorat qiladi. Grir qotil, Mayls Strikland nomli şaxsning izidan boradi, lekin u dredlar koloniyasiga yaşirinmoqçi böladi. Quvğin paytida Grir özi nomaʼlum qurilmaning kuçini boşidan keçiradi, lekin tirik qoladi va koloniya hududida taʼqibni davom ettiradi. U yerda mahalliy aholi gumondorni himoya qilişga turadi va Grirning surrogatini yöq qiladi. Dredlarning yetakçisi, Payğambar nomi bilan tanilgan şaxs Stricklandni öldiradi va qurolni egallaydi.

Dredlar odamni öz hududlarida uşlaşga urinişni tajovuz deb hisoblaydi, politsiya esa işni bostiriş uçun Grir va uning hamkasbini tergovdan çetlaştiradi va unga yangi xizmat surrogati berişni rad etadi. Biroq Grir töxtamaslikka qaror qiladi va özi köçaga çiqişga jazm etadi. U dredlar koloniyasiga tergovni davom ettiriş uçun jönaydi. Payğambar izdoşlarini «dunyoning qudratlilari» bilan kuraşga, ular insoniyatni jonsiz robotlar olomoniga aylantirgan, çaqiradi. Grirni koloniyadan haydab çiqarişadi, lekin çiqiş joyida uni Kanterning surrogati kutib turgan limuzin bor, u esa qurol kelib çiqişini aniqlaşga eʼtibor qaratişni taklif qiladi.

Tergov jarayonida Grir yana polkovnik Brendon bilan uçraşib, qurolning virusli nurlatgiç ekanini aniqlaydi, u optik sensorlar (közlar) orqali surrogatning operatsion tizimini surrogatning işlaşini bloklaydigan virus bilan zararlaydi. Biroq qurolni işlab çiqiş jarayonida maʼlum bölişiça, virus nafaqat surrogatga zarar yetkazgan, balki operatorning örnatilgan himoyasini ham buzib, uni öldirgan. Şundan söng bu yönalişdagi barça işlar töxtatilgan va materiallar yöq qilingan. Grir yana bu virusning işlab çiquvçisi aynan VSI ekanini bilib oladi. Bu maʼlumot evaziga Grir polkovnikka aytadiki, qurolning yagona saqlanib qolgan işlaydigan nusxasi Payğambarda.

Nomaʼlum şaxs Peters uyiga kirib, uni öldiradi va uning surrogatini boşqa birovning nazoratiga ötkazadi. Harbiylar koloniya hududida operatsiya ötkazadi, natijada maʼlum böladiki, Payğambar şunçaki surrogat ekan. Şu vaqtda Peters surrogati FQBning moliyaviy hisobotlariga kiradi. Maʼlum böladiki, Strikland FQB tomonidan yollangan va bu işda Grir va Petersning bevosita boşliği, agent Stone iştirok etgan, u Stricklandga virusli nurlatgiçni bergan va unga Kanterni öldirişni buyurgan. Stone esa öz navbatida VSI topşiriğini bajargan, ular öz ixtirosidan hafsalasi pir bölgan va ularga keraksiz bölib qolgan Kanterdan qutulmoqçi bölişgan. Peters surrogati maʼlumotni Grir bilan baham köradi. Grir Stone bilan uçraşadi. Stone ofisida u uning surrogatini işdan çiqaradi, kompyuterini buzib, maʼlumotlarni nusxalaydi va şoşilib Petersning kutib turgan surrogati maşinasiga ötiradi. Grir fayllarni olganiga işonç hosil qilgaç, surrogat avariya uyuştiradi. Grir töqnaşuvdan öziga kelgunça, surrogat flesh-diskadagi maʼlumotlarni va orqa örindiqda yotgan, dredlar unga bergan qurol solingan çamadonni öğirlaydi. Grir uni quvlaşga urinadi, lekin yana avariyaga uçraydi.

Şu orada Stone özining haqiqiy tanasi orqali agentlarga Grirni tutiş buyruğini beradi, lekin Grir masofadan boşqariladigan, böyniga radiomayoq örnatilgan robotlarni uşlaşga örgangan hamkasblaridan osongina qoçib qutuladi.

Grir Kanterning haşamatli uyiga boradi. Maʼlum böladiki, Kanter ham Payğambar, ham Peters qotili, ham uning surrogatini boşqargan odam ekan. Şu orada Kanter Peters surrogatidan foydalanib FQB ştab-kvartirasiga kiradi. Virusli nurlatgiçdan foydalanib, u Stoneʼni öldiradi va faqat surrogatlarni emas, balki ularning operatorlarini ham halok qiladigan virusni yuklaşga kirişadi. Kanter Grirga aytadiki, surrogatlarni yaratiş ğoyasi faqat nogironlarga tölaqonli hayot beriş edi, lekin uni VSIʼdan böşatgandan keyin, uning ixtirosi faqat foyda oliş uçun işlatila boşlangan.

Öz ğalabasiga işongan Kanter zahar kapsulasini qabul qiladi va öladi. Grir Peters surrogatiga ulanib, operatorlarni ajratib oladi, lekin surrogatlarni qutqarmaslikka qaror qiladi. Bu qarordan yarim soniya ötgaç, politsiya snayperi Peters surrogatini yöq qiladi va jarayonni qaytarib bölmaydi: butun dunyo böylab surrogatlar yiqilgandek qulaydi.

Film şaharlar panoramasi bilan yakunlanadi, unda uylardan köçaga odamlar çiqadi, ular uzoq vaqt uylaridan çiqmagani aniq. Ular uy xalatida, hayron va noaniq harakatlanadi. Grir uyiga qaytadi va Meggini marhum öğillari xonasida topadi, u yerda Meggi köp yillardan keyin birinçi marta erini haqiqatan köradi va quçoqlaydi.

Surrogatlar öçirilgan köçalar fonida yangiliklar diktorining nutqi eşitiladi: «Hozirça bizga maʼlum emas, barça surrogatlar qaçon tiklanadi va umuman tiklanadimi. Şuning uçun hozirça özimiz yaşaşimizga töğri keladi».