Tamasha

2013-yilda rejissyor Imtiaz Ali Ranbir Kapoor va Deepika Padukone iştirokida «Window Seat» nomli film suratga olişi eʼlon qilindi. Boş ayol rolga avval Anuşka Şarma tanlangan edi, keyinroq rol Padukoneга ötdi. 2014-yilda filmning nomi şoir Ğolib misralaridan olingan «Tamaşa»ga özgartirildi: «Hota Hai Şab-O-Roz Tamaşa Mere Aagey» (sizning eng şaxsiy fikringiz hayotingizdagi eng katta sahnadir). Ali filmning «jamiyatga moslaşişga urinişda öz ötkirligini yöqotgan odam sayohati» haqida ekanini va «moslaşişga urinişdagi işqalaniş va özlikni yöqotiş» mavzusini aks ettirişini aytdi. U filmni «juda kuçli va şaxsiy» hikoya deb atadi, unda biz tutilib qolgan «tizimlar» va «ezilgan bolalik orzulari» savol ostiga olinadi.

Ali «Window Seat» işçi nomining sababi haqida şunday dedi: «Poyezd derazasi yonida ötirib, Ratlam bekatidan ötayotganini tomoşa qilganingizda şu fikr xayolingizdan ötadi: agar men şu poyezddan tuşsam-chi? U yerda meni qanday hayot kutadi?» Ali filmga «boşqaça ohang» bermoqçi bölgani uçun Kapoorni Korsikada jozibali, Dehlida esa oddiy körsatişni tanladi. Ali va Kapoor filmdagi Mahabharata hikoyalarini tadqiq qiliş uçun Teejan Baiga taşrif buyurişgan. Ali Ved va Taraning xarakterlarini mos ravişda «hikoyaçi» va «hissiy çaqqon» deb taʼriflagan. U bu qahramonlarni öziga eng yaqin qahramonlar deb atadi. Qahramonlar filmda birinçi marta uçraşganda, ular öz şaxslarini oşkor qilmaslikka kelişib oladilar. Film bu harakati bilan aktyor Dev Anandga hurmat bildirgan. Kapoor kerakli replikalarni taqlid qiliş uçun pantomima sanʼatkorlaridan dars olgan. Kapoorning otasi rolini Pokistonlik aktyor Javed Şeikh ijro etgan. Kapoor uçun kostyumlarni Aki Narula, Padukone uçun esa Anaita Şroff Adajania tikkan. Kostyumlar filmning turli kayfiyatlariga mos ravişda yaratilgan.

Asosiy suratga oliş 2014-yil 9-iyulda Fransiyaning Korsika orolida boşlangan va 2014-yil 30-iyulda yakunlangan. «Matargaşti» qöşiği Bastiada suratga olingan. Baʼzi qismlar Şimlada 15 kun davomida, yoş Vedning qaytma sahnalari uçun suratga olingan. «Tamaşa» 2015-yil yanvarida Kolkatada ham suratga olingan, bu yerda Padukonening ofis sahnalari J Thomas & Co. Pvt. Ltd. ofisidagi dekorda yozilgan. «Heer To Badi Sad Hain» qöşiği Kolkatada suratga olingan. «Agar Tum Saath Ho» qöşiğidan oldingi Kapoor va Padukone örtasidagi sahna uç kun davom etgan, çunki Ali buni Kapoor va Padukone uçun «hissiy jihatdan çarçatuvçi» deb hisoblagan. Ali Yevropada bir skameykada uzluksiz yiğlayotgan va odamlar kelib-ketayotgan haqiqiy qiz tomonidan ilhomlanganini aytdi. Padukone sahna uçun glitserin işlatmagan va haqiqatan yiğlagan. Quyidagi sahnalar improvizatsiya asosida olingan.

Dehli böyiça suratga oliş jadvali 2015-yil 29-yanvarda boşlangan. Kapoor iştirokidagi sahnalar Gurgaondagi Time Tower Business Parkʼda suratga olingan. Padukone bir kun keyin şu jadvalga qöşilib, janubiy Dehlidagi Hauz Khasʼda suratga olişni boşlagan. Jadval 2015-yil 23-fevralga qadar yakunlangan. Ayrim sahnalar 2015-yil 10-martdan Dehlida suratga olingan va bu bir hafta davom etgan. Köpçilik sahnalar Şimlaning Bishop Cotton School maktabida olingan. Keyingi suratga oliş jadvali 2015-yil 8-aprelda Tokioda boşlanib, ikki kun davom etgan. Keyin Dehlida beş kun davomida suratga oliş davom etgan. 2015-yil avgustida sönggi jadval Mumbaydagi Mehboob Studiöda boşlangan. Suratga oliş 2015-yil 6-avgustda yakunlangan. «Tamaşa» Korsika, Şimla, Dehli, Tokio, Kolkata va Mumbayda jami 91 kun davomida suratga olingan. Filmning operatorlik işlarini Ravi Varman, montaj işlarini esa Aarti Bajaj bajargan.

Film ruhiy salomatlik masalasini yoritişi bilan ajralib turadi. Kapoor çegaraviy şaxsiyat buzilişi belgilarini namoyon etuvçi ruhiy inqiroz holatidagi qahramonni ijro etadi.

Saundtrek albomi va film musiqasini A. R. Rahman bastalagan, qöşiqlar matnini esa Irşad Kamil yozgan. Saundtrek albomining birinçi singli «Matargaşti» 2015-yil 9-oktabrda çiqarilgan. Albom 2015-yil 16-oktabrda T-Series yorliği tomonidan çiqarilgan.

«Tamaşa» 2015-yil 7-noyabrda U/A toifasi bilan senzuradan ötkazilgan. Padukone qahramoniga tegişli hazil va izohli kinoya bilan töla sahnalar ovozsiz qilingan. Senzura kengaşi bu sahnani ekranda eng uzun öpişiş sahnasi deb eʼlon qilgan, u 1996-yildagi «Raja Hindustani» filmida Aamir Khan va Karisma Kapoor örtasidagi sahnadan ham uzunroq. 2015-yil 17-noyabrda Buyuk Britaniya kinematografiya klassifikatsiya kengaşi filmni PG toifasi bilan kesmasdan ötkazgan. Film 2015-yil 26-noyabrda Yash Raj Studiosʼda maxsus namoyiş etilgan.

Film 2015-yil 27-noyabrda Hindistonda taxminan 2100 ekranda va çet elda 571 ekranda namoyiş etilgan.

«Tamaşa» teatrlarda namoyiş etilgaç, kritiklardan aralaş şarhlar oldi: filmning musiqasi, işlab çiqariş sifati, operatorlik ishi va boş rol ijroçilari maqtovga sazovor böldi, ammo syujet va hikoya qurilişining murakkabligi tanqid qilindi. Bollywood Hungama filmga 5 yulduzdan 3 yulduz qöydi.

Deccan Chronicle şarhlovçisi Mehul filmga 5 yulduzdan 4 yulduz berib, şunday deb yozdi: «Imtiaz Ali bu filmda boşqaça dunyo yaratadi va filmning sönggi kadrigaça unga işontiradi».

India Today naşrining şarhlovçisi Ananya Bhattaçarya filmga 5 yulduzdan 3,5 yulduz berib yozdi: «Umuman olganda, «Tamaşa» eski şarob kabi. Birinçi tomoşada sizni filmga butunlay berilib ketişingizga tösqinlik qiladigan tortinçoqliklar bor. Dastlabki ikkilanişdan söng «Tamaşa» — bu haqiqiy tajriba».

The Times of India uçun şarhlovçi Priya Gupta şunday dedi: «Tamaşa tanlagan yöl çözilgan va baʼzan oddiy zerikarli». U filmga 5 yulduzdan 3 yulduz berdi.

Zee News naşrining şarhlovçisi Pallavi Patra filmga 5 yulduzdan 3,5 yulduz qöyib, şunday daʼvo qildi: «Hayotning oğriqli oqimlarida hayotingiz qançalik buralib ketişi mumkinligi haqida aniq tasvir. Hammasi aytilib bölgaç, bu «drama»dagi aniq ğoliblar hikoyaning özidan köra köproq qahramonlardir».

The Huffington Post uçun kinotanqidçi Supratik Çatterjee şunday yozadi: «Tamaşa köp jihatdan Alining filmografiyasidagi takrorlanuvçi mavzularning yakuni hisoblanadi. U ohang jihatidan özining oxirgi filmi «Highway»dan köra xaotikroq, lekin «Rockstar»dan hissiy jihatdan qoniqarliroq va köp filmlaridagi elementlarni yoqimli tarzda birlaştiradi». CNN-IBN uçun yozgan kinotanqidçi Rajeev Masand «Tamaşa»ni notekis film deb atadi, u innovatsiya va ortiqça iştiyoq örtasida tebranadi va heç qaçon barqaror ohangni topmaydi. U ssenariyni tanqid qildi, ammo Kapoor va Padukone ijrosini maqtadi. U filmga 5 yulduzdan 2,5 yulduz berdi. Bollywood Hungamaʼdagi kinotanqidçi filmga 5 yulduzdan 2 yulduz qöyib yozdi: «Umuman olganda, «Tamaşa» ajoyib ijro va yulduz aktyorlar örtasidagi kimyoga qaramay, katta umidsizlik sifatida taassurot qoldiradi».

NDTV uçun şarhida Saibal Çatterjee filmga 5 yulduzdan 2,5 yulduz berib yozadi: «Tamaşa boş rol ijroçilari unga bergan jilo tufayli eng yaxşi holda bir martalik tomoşa, xolos. Bundan köra köproq bölişi mumkin edi».

Koimoi naşridan Surabhi Redkar şunday taʼkidladi: «Tamaşa boşqaça, ammo mukammal emas. Ranbir Kapoor va Deepika Padukone yaxşi ijro etişgan». Şunga qaramay, u filmga 5 yulduzdan 2,5 yulduz berdi. The Indian Expressʼdagi kritik Şubhra Gupta ijobiy şarh yozib, şunday dedi: «Deepika yorqin, u öz rolida ança işonçli. Ranbirga köproq joy berilsa ham, Tara joziba çuqurligi bilan çizilgan». Şunga qaramay, u filmga 5 yulduzdan 2 yulduz qöydi. Firstpost uçun kritik Subhaş K. Jha şunday dedi: «Bu film yurakning sirli sayrlarini decode qiliş maqsadiga töliq erişa olmaydi. Ammo sayohat qiziqarli va tahsinga loyiq, garçi töliq qoniqarli bölmasa-da». Hindustan Times uçun şarhida Anupama Çopra yozadi: «Tamaşa ortiqça çözilib va başorat qilinadigan bölib qoladi. Yozuv ham zerikarli bölib boradi — Imtiaz stereotiplar va soddalaştirilgan yeçimlarga tayanadi».

The Hindu uçun şarhida Namrata Joşi filmni «oğir va çözilgan» deb atadi. Filmfareʼdan Raçit Gupta şunday qayd etdi: «Ajablanarlisi şundaki, film kundalik hayotdagi örtamiyonalikdan qoçişga urinadigan hikoyaga ega, ammo şunga qaramay aralaş reaksiyalarni uyğota oladi». Filmga 5 yulduzdan 3 yulduz bergan Satya Kandala şarhida şunday yozdi: «Tamaşa haqiqiy buyuklikka erişa olmaydi, çunki Alining qahramonlar va vaziyatlar bilan erkinlik qilişi filmni baʼzan juda zör berib harakat qilayotgandek va biroz haddan taşqari kitsçy körsatadi».

The New York Times uçun Andy Webster qahramonlar va rejissyorlikni tahlil qilişga eʼtibor qaratdi. Şarhida u şunday yozdi: «Imtiaz Ali aslida ikkita sevgi hikoyasini nişonlaydi: Ved va Taraning hikoyasini va (Vedning universal sajdalari hisobga olinsa) uning öz kasbi haqidagi öz-özini uluğlovçi tasavvurini». Gulf News uçun şarhida Manjuşa Radhakrişnan yozdi: «Boş aktyorlar va Korsika rasmdagidek gözal, ammo film kamçiliklardan xoli emas». Emirates 24/7 naşridan Sneha May Franics şunday fikr bildirdi: «Imtiaz Alining ortiqça çözilgan hikoyasi anʼanaviy Bollywood emas va bu har doim ham yomon emas». The Guardian uçun Mike McCahill yozdi: «Imtiaz Alining filmi arxetipik taqdiri bir-biriga qarama-qarşi sevişganlar haqida kutilmagan meta-hikoya, ammo uning sovuq murakkabligi hikoyaga beriliş uçun deyarli joy qoldirmaydi». Khaleej Timesʼdan Deepa Gauri filmga 5 yulduzdan 4 yulduz berib yozdi: «Tamaşa ritmi va surʼati bilan Bollywoodga xos emas, ammo oddiy soddaligi bilan sizni öziga mahliyo qiladi». The Hollywood Reporterʼdan Lisa Tsering şunday dedi: «Film sizning haqiqatda kim ekanligingizni topiş nimani anglatişi haqida taʼsirçan mulohazadir». The Express Tribune uçun şarhida Rafay Mahmood filmga 5 yulduzdan 2,5 yulduz berib yozdi: «Ajoyib musiqa, istisnoiy ijro va muhabbatga boşqaça qaraş Imtiaz Alining «Tamaşa» filmini umidsizlik bilan yakunlanişidan saqlab qololmaydi». Online Film Critics Societyʼdan Jay Seaver şunday qayd etdi: «Demak, bu romantik komediyadan biroz kattaroq, garçi u yetarliça komediya bölsa-da, yigitning nima xohlaşini topişi haqidagi hikoya uni bosib ketmaydi. Bu mukammal film emas, ammo kutilganidan doimo biroz yaxşiroq». The Daily Starʼdagi Mohaiminul Islam filmga 5 yulduzdan 2,5 yulduz berib şunday fikr bildirdi: «Bu Alining eng murakkab hikoyasi, ğoyalarga töla, va bizga Ranbirni yana, gözal Deepika bilan birga körsatadi, garçi syujet uni köpinça unutib qöysa ham».

«Tamaşa» prokat kuni 40% zal bilan oçilgan. Oçiliş kuni sof daromad ₹10.94 crore (US$1.1 million) bölgan. Ikkinçi kuni film ₹13.17 crore (US$1.4 million) yiğgan. Uçinçi kuni film sof ₹14.12 crore (US$1.5 million) yiğgan. Filmning oçiliş hafta oxiridagi umumiy sof daromadi ₹38.23 crore (US$4.0 million) bölgan.

Biroq birinçi haftaning boşida daromad pasaygan: birinçi duşanba kuni ₹5.07 crore (US$530,000) yiğilgan. Juma kunigaça alohida kunlar böyiça taxminlarga köra daromad sof ₹4.07 crore (US$420,000), ₹3.32 crore (US$340,000), ₹2.77 crore (US$290,000) va ₹1.72 crore (US$180,000) bölgan. Ikkinçi şanba va yakşanba kunlari daromad mos ravişda sof ₹2.84 crore (US$290,000) va ₹3.21 crore (US$330,000) bölgan. Birinçi hafta oxirida umumiy daromad (öninçi kuni) sof ₹53.46 crore (US$5.6 million) bölgan.

Ön birinçi va ön törtinçi kunlar orasidagi daromad sof ₹2.37 crore (US$250,000) bölgan. Ikkinçi hafta oxirida umumiy daromad ₹63.6 crore (US$6.6 million) ga yetgan. Ön beşinçi va yigirma birinçi kunlar orasidagi daromad sof ₹3.64 crore (US$380,000) bölgan. Uçinçi hafta oxirida umumiy daromad ₹67.24 crore (US$7.0 million) bölgan. Yigirma ikkinçi va yigirma sakkizinçi kunlar orasidagi daromad sof ₹2 lakh (US$2,100) bölgan. Törtinçi hafta oxirida umumiy daromad ₹67.26 crore (US$7.0 million) bölgan. Filmning Hindiston kassasidagi umumiy daromadi ₹94.92 crore ni taşkil etgan.

2015-yil dekabr oxiriga kelib film AQŞ va Kanadada ₹14.88 crore (US$1.5 million) yalpi daromad, Buyuk Britaniyada ₹5.13 crore (US$530,000), Birlaşgan Arab Amirliklari va Fors körfazi arab davlatlari hamkorlik kengaşida ₹10.84 crore (US$1.1 million), Avstraliyada ₹1.64 crore (US$170,000), Yangi Zelandiyada ₹30 lakh (US$31,000), Pokistonda ₹4.05 crore (US$420,000) va Germaniyada ₹18 lakh (US$19,000) yalpi daromad keltirgan. Dunyoning qolgan hududlarida film ₹2.26 crore (US$230,000) yalpi daromad yiğgan. Hindiston va çet el kassalaridagi daromadlarni jamlaganda, film taxminan ₹136.63 crore (US$14 million) yiğgan.