The 400 Blows

The 400 Blows (400 zarba; fransuzça: Les quatre cents coups) — 1959-yilda rejissyor François Truffaut tomonidan suratga olingan, uning debyut ishi hisoblangan fransuz dramasidir. Film Fransuz yangi tölqini yönalişining eng muhim asarlaridan biri bölib, unda Parijda yaşovçi, atrofdagilar tomonidan tuşunilmagan ösmir Antoine Doinelning taqdiri hikoya qilinadi. Uşbu qahramon Truffautning yarim avtobiografik obrazi hisoblanadi.

Film 1959-yilgi Cannes kinofestivalida „Eng yaxşi rejissyor“ va OCIC mukofotlarini qölga kiritdi hamda „Oltin palma novdasi“ga nomzod qilib körsatildi. 1960-yilda esa „Eng yaxşi original ssenariy“ nominatsiyasida Oscar mukofotiga nomzod böldi. Uşbu kinokartina boş rolni Jean-Pierre Léaud ijro etgan beşta filmdan iborat turkumning birinçisidir.

Film Truffaut hayotidagi real voqealarga asoslangan. Kinoşunos Annette Insdorfning yozişiça, syujet bevosita Truffautning bolaligiga borib taqaladi, boş qahramon Antoine ham, Truffautning özi ham kinoteatrlarni özlari uçun „ikkinçi uy“ deb bilişgan va ikkalasi ham özlarining haqiqiy otasi kimligini bilmay ulğayişgan. Uslubiy jihatdan film boşqa fransuz kinoklassikasi namunalariga işora qiladi. Buning eng yorqin misoli Jean Vigoning „Zero for Conduct“ filmidan töğridan töğri iqtibos qilingan sahna mavjud. Truffaut uşbu kartinani kinoşunos André Bazinga bağişlagan. Bazin filmning suratga oliş işlari boşlanişi arafasida vafot etgan edi.

Film ösmir hayotini tadqiq etiş bilan bir qatorda, öşa davrda Fransiyada voyaga yetmagan huquqbuzarlarga nisbatan bölgan ijtimoiy adolatsizliklarni ham oçib beradi. Kartinaning inglizça sarlavha varianti fransuzça asl nomidan sözma söz tarjima qilingan bölib, uning asl maʼnosini töliq oçib bermaydi, çunki fransuz tilidagi „faire les quatre cents coups“ iborasi „tartibsiz hayot keçirmoq, gapga quloq solmasdan töpolon qilmoq“ degan maʼnoni anglatadi. AQŞdagi dastlabki namoyişlar uçun subtitr tarjimoni Noelle Gillmor filmni „Wild Oats“ (Yovvoyi suli yoki Yoşlikdagi quloqsizliklar) deb nomlaşni taklif qilgan, biroq distribyutor „Zenith“ kompaniyasiga bu variant yoqmagan va ular sarlavhani dastlabki sözma söz variantda („The 400 Blows“) qoldirişni afzal körişgan.

Film kinoteatrlar uçun möljallangan keng ekranli formatda, öşa davrning „Dyaliscope“ deb nomlangan maxsus kamera va linza tizimi yordamida suratga olingan, uning asosiy qismi Parijning Froçot xiyoboni, Eyfel minorasi, Mars maydoni, Monmartr, Şayo saroyi, Pigal maydoni, Fontaine köçasi va Sacré-Cœur ibodatxonasi atrofida suratga olingan. Voyaga yetmagan bolalar uçun tarbiya markazi (koloniyasi) bilan boğliq sahnalar esa Normandiyadagi qirğoq böyida joylaşgan kiçik Onfler (Honfleur) şahrida, yakuniy plyaj sahnasi esa unga yaqin bölgan Viyer-sur-Mer (Villers-sur-Mer) hududida suratga olingan.

Film 1959-yilgi Cannes kinofestivalini oçib berdi va xalqaro miqyosda keng eʼtirofga sazovor böldi. Kinokartina festivalning „Eng yaxşi rejissyor“ mukofotidan taşqari, 1959-yilda Nyu-York kino tanqidçilari uyuşmasining (NYFCC) „Eng yaxşi çet tilidagi film“ mukofotini, 1960-yilda esa Daniyaning „Bodil“ mukofotini „Eng yaxşi Yevropa filmi“ nominatsiyasida qölga kiritdi. Fransiya kinoteatrlarida filmni 4,1 million tomoşabin tomoşa qildi va Truffautning öz vatanidagi eng muvaffaqiyatli kartinasiga aylandi. Keyinçalik Truffaut boş qahramon Antoinening ulğayiş davri va hayotidagi keyingi bosqiçlari haqida aktyor Jean-Pierre Léaud bilan birgalikda yana törtta film suratga oldi: „Antoine and Colette“ (Antuan va Koletta, 1962), „Stolen Kisses“ (Öğirlangan bösalar, 1968), „Bed and Board“ (Oila öçoği, 1970) va „Love on the Run“ (Sargardon muhabbat, 1979).