«Aviator» (The Aviator) — Martin Scorsese rejissyorligidagi Amerika epik biografik dramasi. Film aviatsiya pioneri va kinorejissyor Howard Hughesning hayotini aks ettiradi. Voqea 1927-yildan 1947-yilgaça bölgan davrni qamrab oladi: şu yillarda Hughes muvaffaqiyatli kinoprodyuser va aviatsiya magnatiga aylanadi, ammo oğir obsessiv-kompulsiv buziliş tufayli tobora muvozanatini yöqotadi. Boş rolni Leonardo DiCaprio ijro etgan.
Ssenariy Jon Logan tomonidan yozilgan, asos bölgan Charles Higham kitobi «Secret Life» (1993). Film Monrealda suratga olingan. Ikkinçi darajali rollarda Cate Blanchett (Katharine Hepburn), Kate Beckinsale (Ava Gardner) va Alan Alda öynagan. Studiya — Intermedia, hronometraj — 170 daqiqa. Film 2004-yil 25-dekabrda AQŞda keng prokatga çiqqan. «Oskar» mukofotiga 11 ta nominatsiyada tanlangan, 5 ta mukofotni olgan, jumladan Cate Blanchett eng yaxşi ayol ikkinçi darajali rol uçun. Prokatda 214 million dollar yiğgan, byudjeti 110 million dollar bölgan.
1Treylerlar
▶2Rollarda
Leonardo DiCaprio, Cate Blanchett, Alan Alda
Martin Scorseserejissyor
Leonardo DiCaprioaktyor
Cate Blanchettaktyor
Alan Aldaaktyor
Alec Baldwinaktyor
Kate Beckinsaleaktyor
John C. Reillyaktyor
Gwen Stefaniaktyor
Jude Lawaktyor
Howard Shorekompozitor·Ensiklopediyadan
The Aviator (ingl. The Aviator) — 2004-yilda suratga olingan Amerika epik biografik dramasi. Bu Martin Scorsese rejissyorligidagi 19-töliqmetrajli film bölib, ssenariysi Jon Loganga tegişli. Boş rollarda Leonardo DiCaprio Howard Hughes rolini, Cate Blançett Katharine Hepburn rolini, Kate Beckinsale esa Ava Gardner rolini ijro etgan. Ikkinçi darajali rollarda Ian Holm, John C. Reilly, Alec Baldwin, Jude Law, Gwen Stefani, Kelly Garner, Matt Ross, Willem Dafoe, Alan Alda va Edward Herrmann iştirok etgan.
Film 1993-yilda Charles Higham tomonidan yozilgan, Howard Hughesga bağişlangan ilmiy-ommabop kitob «Secret Life» («Yaşirin hayot»)ga asoslangan. Filmda aviatsiya pioneri va «Hellʼs Angels» («Dözax fariştalari») filmining rejissyori Howard Hughesning hayoti hikoya qilinadi. Film 1927-yildan 1947-yilgaça bölgan davrni qamrab oladi. Şu davrda Hughes muvaffaqiyatli kino prodyuseri va aviatsiya magnatiga aylanadi, şu bilan birga oğir obsessiv-kompulsiv buziliş (OKB) tufayli tobora muvozanatini yöqotib boradi.
Monrealda suratga olingan «The Aviator» 2004-yil 25-dekabrda AQŞda keng prokatga çiqqan. Film tanqidçilardan ijobiy baho olgan. Tanqidçilar Scorsese rejissyorligi, operatorlik ishi hamda DiCaprio va Blançettning öyinini yuqori baholagan. Film prokatda 214 million dollar yiğgan, byudjeti esa 110 million dollar bölgan. Bu örtaça tijoriy muvaffaqiyat hisoblanadi.
Film 77-«Oskar» mukofoti marosimida eng yaxşi film, eng yaxşi rejissyorlik (Scorsese), eng yaxşi erkak boş rol (DiCaprio) va eng yaxşi erkak ikkinçi darajali rol (Alda) nominatsiyalari bilan jami 11 ta asosiy nominatsiyada tanlangan hamda 5 ta asosiy mukofot, jumladan eng yaxşi ayol ikkinçi darajali rol (Blançett) uçun mukofotni olgan. 58-Britaniya kino akademiyasi mukofoti marosimida film 14 ta nominatsiyada, jumladan eng yaxşi rejissyorlik, eng yaxşi erkak boş rol (DiCaprio uçun) va eng yaxşi erkak ikkinçi darajali rol (Alda uçun) nominatsiyalarida tanlangan hamda 4 ta mukofot, jumladan eng yaxşi film va eng yaxşi ayol ikkinçi darajali rol (Blançett uçun) mukofotini olgan. 62-«Golden Globe» mukofotida film 6 ta nominatsiyada, jumladan eng yaxşi rejissyorlik va eng yaxşi ayol ikkinçi darajali rol (Blançett) nominatsiyalarida tanlangan hamda 3 ta asosiy mukofotni, jumladan eng yaxşi drama filmi va eng yaxşi drama erkak boş rol (DiCaprio) mukofotlarini olgan. Şuningdek, film 11-AQŞ Kinoaktyorlar gildiyasi mukofotida 3 ta nominatsiyada tanlangan, jumladan eng yaxşi erkak boş rol (DiCaprio) va eng yaxşi ayol ikkinçi darajali rol (Blançett) uçun.
3Syujet
1913-yil. Xyustonda sakkiz yoşli Howard Hughes onasining yordamida hammomda çömiladi. Onasi unga «karantin»…
1913-yil. Xyustonda sakkiz yoşli Howard Hughes onasining yordamida hammomda çömiladi. Onasi unga «karantin» sözining talaffuzini örgatadi va şahardagi vabo (xolera) epidemiyasi haqida gapirib, uni «ehtiyot bölişga» çaqiradi.
1927-yil. Howard Hughes «Hellʼs Angels» filmini suratga olişni boşlaydi va biznes imperiyasini boşqariş uçun Noah Dietriçni yollaydi. Birinçi qisman tovuşli film «The Jazz Singer» çiqqaç, u öz filmini realistik tarzda suratga olişga va uni ham tovuşli qilişga öta berilib ketadi. Film Golliudda premyerada ijobiy qabul qilinsa-da, tadbirkor yakuniy natijadan qoniqmaydi va qöşimça tahrirlar kiritişga qaror qiladi. Howard aktrisa Katharine Hepburn bilan uçraşa boşlaydi, u Howardga obsessiv-kompulsiv buziliş (OKB) alomatlari bilan kuraşişda yordam beradi.
1935-yil. Howard H-1 Racer samolyotini sinovdan ötkazib, yangi tezlik rekordini örnatadi. Biroq yoqilği yetişmasligi sababli u lavlagi dalasiga favqulodda qönişga majbur böladi. Uç yildan söng u AQŞdan Yevropa va SSSRga dunyo aviaperelyotini atigi tört kunda amalga oşirib, rekord qayd etadi. Şu paytda Howard Transcontinental & Western Air (TWA) aviakompaniyasining nazorat paketini sotib oladi, bu esa Pan American World Airways rahbari Juan Trippening eʼtiborini tortadi. Trippe öz dösti — Men ştatining senatori Ralph Owen Brewsterga xalqaro aviataşuvlarga Pan Am uçun monopol huquq beruvçi qonun loyihasini kiritişni topşiradi. Hepburn şerigining haddan taşqari ğalatiligidan çarçab, aktyor Spencer Tracy bilan uçraşa boşlaydi. Howard tezda uning örniga 15 yoşli Faith Domergueni, keyinroq esa aktrisa Ava Gardnerni topadi.
1940-yillarning örtalari. Howard AQŞ Harbiy-havo kuçlari bilan Ikkinçi jahon uruşida qöllaş uçun razvedka samolyoti va harbiy-transport samolyoti işlab çiqiş böyiça şartnoma tuzadi. 1947-yilda, uçuvçi qayiq H-4 Hercules hali işlab çiqilayotgan paytda, Howard XF-11 razvedka samolyotining sinov parvozini ötkazadi. Biroq dvigatellardan biri işdan çiqadi va samolyot Beverly Hillsda qulaydi. Hughes oğir jarohat oladi. Uruş tugagaç, armiya H-4 Hercules böyiça buyurtmani bekor qilişga qaror qiladi, ammo Hughes öz mablağlari hisobidan loyihani moliyalaştirişni davom ettiradi. Kasalxonadan çiqqaç, u ikki narsadan birini tanlaşga majbur böladi: aviakompaniyani rivojlantiriş yoki «uçuvçi qayiq». Tadbirkor Dietriçga TWA aktivlarini garovga qöyişni buyuradi.
OKB kuçayişi bilan Howard paranoyaga tuşib qoladi, mikrofonlar örnatadi, telefon suhbatlarini tinglaş va Gardnerning uyi atrofida kuzatuv uyuştiradi. Buni bilgan aktrisa uni haydab yuboradi. FBI uning uyi va kompaniyalarida qidiruv ötkazib, uruş bilan spekulyatsiya qilinganligi haqida dalillar izlaydi. Brewster şaxsiy suhbatda Hughesga ayblovlarni olib taşlaş evaziga TWAni Trippega sotişni taklif qiladi, ammo Hughes rad etadi. OKB kuçayib boradi va tadbirkor uç oy davomida «mikroblardan xoli zona»da özini qamab qöyadi. Ammo bu uning ahvolini yanada yomonlaştiradi. Trippe Brewsterga Hughesni senat tinglovlariga taklif qilişni maslahat beradi. Gardner Hughesni ziyorat qiladi, unga ğamxörlik qiladi va kiyintirib, bölajak tinglovlarga tayyorlaydi. Howard unga turmuş qurişni taklif qiladi, lekin u kulib, uning özi uçun «juda yaxşi» ekanligini aytadi.
Senat komissiyasidagi uç kunlik tinglovlar davomida Howard öz pozitsiyasini iştiyoq bilan himoya qiladi va Brewsterni Trippedan poraxörlikda ayblaydi. Yakunda tadbirkor eʼlon qiladi: u H-4 ni qurişni öz zimmasiga olgan majburiyatini bajaradi va agar samolyot uçib keta olmasa, AQŞni tark etadi. Brewsterning qonun loyihasi barbod böladi. 1947-yil 2-noyabrda muvaffaqiyatli sinov parvozidan söng Howard Dietriç va muhandis Glenn Odekirk bilan TWA uçun yangi reaktiv samolyot haqida gaplaşadi. Biroq qölqop kiygan erkaklar guruhining paydo bölişi tadbirkorda vahima hujumini keltirib çiqaradi va u çalkaşib gapira boşlaydi. Howardni hojatxonaga yaşirişadi va Dietriç şifokor bilan qaytib kelgunça uni Odekirk qöriydi. Şundan söng Howard öz aksini oynada köradi va bir xil iborani takrorlay boşlaydi: «the way of the future» («kelajak yöli»).
4Govard Xyuzga taşxis qöyilişi
Filmning muallif versiyasida DVD naşri bonusi sifatida Howard Hughesga taşxis qöyilişi haqida qisqa hikoya…
Filmning muallif versiyasida DVD naşri bonusi sifatida Howard Hughesga taşxis qöyilişi haqida qisqa hikoya taqdim etilgan. Hikoyaning nomi: «The Affliction of Howard Hughes: Obsessive-Compulsive Disorder» («Howard Hughesning kasalligi: Obsessiv-kompulsiv buziliş»). «Aviator» suratga olinişida psixiatr Jeffrey Schwartz jalb qilingan. Haqiqiy Howard Hughes OKB bilan oğriganmi-yöqmi, töliq maʼlum emas, ammo Leonardo DiCaprio Hughes rolida bu buzilişning alomatlarini yetarliça işonarli körsatgan.
5Suratga oliş xususiyatlari
«American Cinematographer» jurnalidagi maqolasida John Pavlus şunday yozadi: «Film qadimiy yoruğlik…
«American Cinematographer» jurnalidagi maqolasida John Pavlus şunday yozadi: «Film qadimiy yoruğlik texnologiyalarining, keng kölamli effektlar ketma-ketligining va kinoda yöqolib ketgan ikkita rang yeçimi — ikki rangli va uç çiziqli Technicolor ning raqamli qayta tiklanişining uluğvor uyğunligi bilan maqtanişi mumkin».
Filmning birinçi 52 daqiqasida sahnalar faqat qizil va kök ranglar soyalarida körsatiladi; yaşil narsalar kök körinadi. Scorsesening sözlariga köra, bu öşa davrning birinçi rangli bipack plyonkalarini, xususan, Hughesning özi egalik qilgan Multicolor jarayonini taqlid qiliş uçun qilingan, bu davr texnologiyalarini aks ettiradi. Xuddi şunday, 1935-yildan keyingi voqealarga oid köplab sahnalar Teçnicolorning töyingan tasvirini taqlid qiliş uçun qayta işlangan. Qolgan sahnalar rangli qilingan va filmga kiritilgan. Rang effektlari Legend Films tomonidan yaratilgan.
6Kadrlar
5
1 · TMDB
2 · TMDB
3 · TMDB
4 · TMDB
5 · TMDB7Öxşaş filmlar
Matn: maqola tarjimasi «Авиатор (фильм, 2004)» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.