The Barefoot Contessa

Humphrey Bogart — Harry Dawes

Ava Gardner — Mariya Vargas

Edmond ÖBrien — Oscar Muldoon

Marius Goring — Alberto Bravano

Valentina Cortese — Eleanora Torlato-Favrini

Rossano Brazzi — Vincenzo Torlato-Favrini

Warren Stevens — Kirk Edwards

Elizabeth Sellars — Jerry

Bessie Love — Mrs. Ubanks

1950-yillarning boşida Joseph Mankiewicz Gollivudning eng talabgir rejissyor va ssenariyçilaridan biriga aylandi. 1950 va 1951-yillarda Mankiewiczning «A Letter to Three Wives» va «All About Eve» filmlari ketma-ket eng yaxşi rejissura uçun «Oscar» mukofotini qölga kiritdi. 1952-yilda Nyu-Yorkda bölganida Joseph yangi film ssenariysini yozdi. Bu film Joseph Mankiewicz uçun mustaqil agent sifatida, yaʼni özi asos solgan Figaro Inc. kompaniyasining prodyuseri va rejissyori sifatida birinçi loyiha bölişi kerak edi. Joseph Zoluşka ertagining parafrazi bölgan, ammo salbiy yakunga ega va kino biznesining soya tomonini eslatuvçi drama öylab topdi.

Ssenariyni işlab çiqişda qisman Rita Hayworthning haqiqiy hayotidagi faktlardan foydalanilgan. Astaire bilan 1940-yillardagi musiqiy filmlarda hamkorlik qilgan maşhur raqqosa Ispaniyadan, kambağal flamenko ijroçilari oilasidan çiqqan edi. Filmning qahramoni Kirk Edwardsning obrazida Howard Hughes bilan köp öxşaşlik bor. Mankiewicz uruşdan oldin ekssentrik millioner bilan ança yaqin taniş bölgan. Hughesning Ava Gardner bilan fojiali romani ham ssenariyçining ğoyasiga katta taʼsir körsatgan. Maʼlumki, Hughes va Mankiewicz ssenariyni muhokama qilişgan va Howard uni maʼqullagan.

«Men Zoluşkaning aççiq hikoyasini yaratmoqçi edim. Şahzoda gomoseksual bölişi kerak edi, ammo men bunçalik uzoqqa borolmadim. Baʼzilar esa, aslida, men undan ham uzoqqa borganman deb öylaşadi!»

Kumuş ekran yulduzlari bu vaʼdali loyihada boş ayol rolini olişga harakat qilişdi. Öşanda özini kam baholangan deb hisoblagan Elizabeth Taylor özini sinab körardi. U Mankiewiczga telegramma yuborib, uni Mariya Vargas rolига olişni iltimos qildi. Linda Darnell rol uning obrazidan «köçirilgan» va unga eng mos keladi, deb hisoblardi. Keyinçalik u bu filmda suratga tuşolmaganidan qattiq xafa bölib, buni Mankiewicz bilan şaxsiy hisob-kitob deb qabul qildi.

Dastlab Mankiewicz boş ayol rolига obrazga mos, unçalik tanilmagan aktrisani tanlamoqçi edi. U Joan Collins va Rossana Podestàning nomzodlarini körib çiqdi. Ava Gardner 1940-yillardagi noir filmlarida femme fatale obrazi bilan ixtisoslaşgan xarakterli aktrisa sifatida tanilgan edi. Şunga qaramay, Avaning kambağal oilada tuğilib, hayotda hamma narsaga özi erişgani rejissyorga aktrisaga obrazga kirişda yordam berişi mumkin deb tuyuldi. Şu davrda Gardnerning şaxsiy hayotida qiyinçiliklar bor edi, u yaqinda Frank Sinatra bilan ajraşgan edi. 1952-yil oktabrida aktrisa özi şartnoma tuzgan MGM kompaniyasidan Mankiewicz suratida iştirok etiş uçun şartnomasini vaqtinça töxtatib turişni söradi. Studiya Gardnerni ketkazişni juda istamay rozi böldi, çunki unga öz rejalari bor edi. Uzoq muzokaralardan keyin Figaro Inc. $200 000 tovon töladi. Ava Gardner $60 ming honorar evaziga suratga tuşişga rozi böldi, bu uning odatiy talablaridan ança past edi, ammo qiziqarli ssenariy va yaxşi ansambl bilan işlaş imkoniyati uning uçun muhimroq böldi.

Edmond ÖBrien Mankiewicz bilan «Julius Caesar» ustida birga işlaganidan beri taniş edi. Joseph bu aktyorni professionalligi va suratga oliş jarayonida yaxşi muhit yarata olişi uçun qadrlardi. Rang bilan suratga olişga ixtisoslaşgan operator Jack Cardiffni Mankiewicz «The Red Shoes» va «Pandora and the Flying Dutçman» filmlari orqali tanlagan edi. Josephga uning Technicolor texnologiyasidagi uslubi va Ava Gardnerni kadrda qanday körsatgani yoqdi.

Suratga oliş 1954-yilning yanvar oyidan mart oyigaça Italiyada, Rimda va uning atrofidagi Cinecittà studiyasi bazasida bölib ötdi. Suratga oliş boşlanişidan oldin Ava Gardner taxminan uç hafta davomida kamerada ijro etişi kerak bölgan flamenkosini maşq qildi.

Aktyorlarning katta qismi yangi yildan söng darhol Italiyaga yetib keldi. Bu film Humphrey Bogartning filmografiyasidagi sönggi filmlardan biri böldi. U ham odatdagidan ança kam honorar evaziga işlaşga rozi böldi. Aktyorning soğliğida jiddiy muammolar paydo böla boşlagan edi. Yötaliş xurujlari köplab dublni buzdi va suratga olişni çözdi. Biroq yulduzlar duetining asosiy muammosi Ava va Humphrey örtasida özaro tuşuniş yöqligi, ular doim bahslaşib, janjallaşişi edi. Humphrey maydonçada biroz mağrur tutardi, hamkasbi haqida doim kinoya bilan gapirardi va uni «xonim» deb atardi. Avaga ekrandagi munosabatlar uçun töğri kayfiyatni topiş qiyin edi. Bogart ssenariy böyiça uning eri yoki sevgilisi emas, balki qahramon sirlarini işonadigan döst va maslahatçi edi.

Rejissyor bilan umumiy til topişda ham qiyinçiliklar bor edi. Ava uçun juda ixçam va «sözlaşuvga» asoslangan filmda öynaş qiyin böldi. Odatda uning qahramonlari unçalik köp gapirmasdi, bu yerda esa unga tomoşabinning eʼtiborini faqat taşqi maʼlumotlari bilan emas, balki tuşirişi kerak bölgan sahnalar bor edi. Keyinçalik tanqidçilar filmning bu tarkibiy qismini yuqori baholamadi. Syujetda qaşşoq ispaniyalik qiz metaforalar va allyuziyalarga boy tilni qayerdan örgangani noaniq qolgan. Şunga qaramay, bu film Ava uçun eng köp glamur bölgan filmlardan biri böldi. Uning qahramoni kadrda Sorelle Fontana moda uyi dizaynerlari tayyorlagan haşamatli liboslarda körinadi. Filmda raqqosaning qabri ustiga örnatilgan haykal bor, harakat unga bir neça marta qaytadi. Mariya Vargas obrazini maşhur bolgar haykaltaroşi Asen Peykov yaratgan, unga Ava Gardner poz bergan. Keyinçalik haykalni Frank Sinatra sotib olib, Kaliforniyadagi uyiga örnatgan.

Filmning premyerasi 1954-yil 29-sentabrda Nyu-Yorkda bölib ötdi.

Edmond ÖBrien ikkinçi darajali erkak roli uçun «Oscar» va «Golden Globe» mukofotlarini oldi. Joseph Mankiewicz eng yaxşi ssenariy uçun «Oscar» va Amerika Ssenariyçilar gildiyasi mukofoti nominatsiyalarida nomzod böldi.

Rejissyorning özi filmdan unçalik mamnun emas edi va uni özining «eng yaxşi yomon filmi» deb atadi. Matbuot filmni ziddiyatli qabul qildi.

Mutaxassislar vizual yeçim va operator işidan taassurot oldilar. Noir uslubidagi ish, Technicolor rang gammasini tanlaş (öşa paytda rang va hali ham odatiy bölgan qora-oq yeçim örtasidagi tanlov jamoa ixtiyorida qolgan edi) Mankiewicz dramasining foydali tomonlari böldi. Variety qahramonlarning sinigizmini va ajralib turişini, muhit va atrofga mosligini yuqori baholadi, «xarakterlarning ötkirligi, elektrlangan dialog, tsinizm, zukkolik va hikoyaning donoligi, axloqiy jihatdan boy va axloqiy jihatdan xuşomadgöy qahramonlarning taʼsirçan kombinatsiyasi» ssenariyçi-rejissyor Mankiewiczning bu muvaffaqiyatli filmining tarkibiy qismlari ekanini yozdi, şu bilan birga Mankiewicz baʼzan qahramonlariga juda köp söz berayotgandek tuyulişini qayd etdi. Ava Gardnerning aktyorlik öyini past baholandi, erkak hamkasblari esa vazifani yuqori darajada bajardilar. «New York Times» şarhlovçisi Bosley Crowtherning fikriça, uning qahramoniga işonçlilik yetişmasdi. Bosley Crowther yana şunday yozadi: «Mankiewicz Gollivud va xalqaro elitaning haşamatli va uyatsiz xulq-atvori haqida ötkir va sinik hikoya yaratdi, şunday aççiq va yoqimsiz qahramonlar guruhini taqdim etdiki, ular nafrat uyğotadi… Qançalik oğriqli va maʼnosiz bölmasin, aynan şu yorqin va kuydiruvçi doiralar va umumiy muhit namoyişi filmning asosiy jozibasini taşkil etadi. Va bu odamlarning yaşirin buzuqligi uning ötkir aqlining ildizi va hayratining manbai… Şuni tan oliş kerakki, Mankiewicz filmning haşamatli sahnalarini tasviriy aniqlik va söz nayzalari bilan deyarli uzluksiz oqimga töldirgan. Issiq tungi klublar, Beverly-Xillz mehmonxonalari, Fransuz Rivyerasi kazinolari va dengizga qaragan villalar tasviri yovuzlik, zahar va xiyonat zaryadi bilan tölgan. Qahramonlarining aksariyat gaplari pölat ninalar bilan qoplangan va özlari esa tirnoqli kirpilarga öxşaydi».

Tanqidning asosiy mavzusi çözilgan, unçalik tuşunarli bölmagan syujet böldi, u asossiz ramziylik, adabiyot va falsafaga işoralar bilan ortiqça yuklangan edi. Dave Kehr filmni çözilgan va haddan taşqari «gapiruvçan» deb topdi. Emanuel Levy Mankiewicz işini ikkinçi darajali deb atadi, ayniqsa rejissyorning uslubi jihatdan şunga öxşaş boşqa filmi — «All About Eve» bilan soliştirganda. Şipmanning fikriça, film mavzusi jihatidan «All About Eve»ga yaqin, ammo «unçalik quvnoq va diqqatga yönaltirilgan emas», Dyer esa uni «ötkir, ammo ikkilamçi drama» deb atadi.

Film fransuz yangi tölqinining yoş rejissyorlari tomonidan yuqori baholandi. François Truffaut uni «yorqin, aqlli va nafis» deb atadi. Jean-Luc Godard esa film uning maşhur «Le Mépris» asarini ilhomlantirişda katta rol öynaganini tan oldi.