The Bourne Identity

Marsel yaqinida, Örta yer dengizi suvlarida baliqçilar ikki öq yarasi bor va sonига Suriç bankidagi yaçeyka raqami yozilgan kapsula tikilgan yoş erkakni suvdan olib çiqadi. Ўzига kelganda u heç narsani eslay olmaydi: na ismini, na kasbini. Baliqçilar kemasining şifokori portga yetganda unga Suriçgaça yöl haqi uçun ozroq pul beradi. Şunda u kutilmaganda ğayrioddiy qobiliyat va bilim namoyon qiladi: bir neça soniyada ikki politsiyaçini yengadi, nemis tilida (Şveytsariyaning dialektlaridan birida ham) erkin gapira boşlaydi, şuningdek fransuz va gollandiya tillarini ham biladi.

Şu orada ştab-kvartirada CIA direktorining örinbosari Ward Abbott sobiq afrikalik rahbar Nikvan Vambozini yöq qiliş operatsiyasi muvaffaqiyatsiz tugaganini bilib oladi. Televizion intervyuda Vambozi özini taqib qilayotganlar haqidagi maʼlumotni oşkor qilişga vaʼda beradi. «Tredstoun» loyihasi rahbari Alexander Conklin esa Abbottga Vambozi suiqasdini CIA bilan boğlovçi barça dalillarni yöq qilişni vaʼda qiladi.

Baliqçilar qutqargan erkak Suriç bankining seyfida katta miqdorda pul, bir neçta pasport va qurol topadi. Bankda Jason Bourne (Amerika pasportidagi ism) ortidan bir kişi kuzatadi; bu yaçeykaga kimdir murojaat qilganini körib, u darhol kimgadir qönğiroq qiladi. Bankdan çiqqaç, Born mahalliy politsiya eʼtiborini tortadi — ularda uning belgilari va tavsifi bor. Uni politsiya patruli quvib boradi. Born tez harakat qilib AQŞ konsulligiga boradi; içkariga kirib, politsiyadan qutuladi. Ammo taqib konsulligida ham davom etadi, u yerda Born boşpana topişga urinadi. Konsullik xavfsizlik xizmati uyuştirgan quvişdan omad bilan qoçgaç, Born konsullik yonida uçratgan, vizasi rad etilgan Mariya ismli qizga katta pul evaziga uni Parijgaça olib borişni taklif qiladi; hujjatlariga köra, u öşa yerda yaşaydi. Parijdagi kvartirada Bornga yollanma qotil hujum qiladi. Born qotilni qurolsizlantirib, nega taqib qilinayotganini aniqlaşga urinadi, ammo qotil derazadan sakrab tuşib halok böladi.

Conklin Vambozi suiqasdçisi deb hisoblangan qotilning jasadini Parij morgiga joylaştiradi, ammo Vambozi bu soxtakorlikni aniqlaydi. Şunda Conklinning buyruği bilan «Professor» laqabli yollanma qotil Vambozini öldiradi.

Born özi yollanma qotil bölganini tuşunadi va ötmiş hayotidan voz keçmoqçi böladi. Yaşiriniş joyi izlab, Born Mariya bilan birga uning eski tanişi huzuriga boradi. Bornni öldiriş niyatida kelgan Professor muvaffaqiyatsizlikka uçraydi — Jeyson uni öldiradi. Born Mariyani ketişga köndiradi, çunki uning yonida böliş xavfli. Professorning telefonidan foydalanib, Born Conklin bilan uçraşuv belgilaydi. Conklin maşinasiga kuzatiş qurilmasini örnatib, u CIAning maxfiy kvartirasi joylaşgan joyni aniqlaydi. U yerga borib, Conklin bilan uçraşganida, Born missiya nima uçun muvaffaqiyatsiz tugaganini eslaydi: Born Vambozining oldiga kelganida, u bolalari bilan birga bölgan. Born Conklinga «Tredstoun»dan ketayotganini aytadi. Şundan söng unga qotillar hujum qiladi. Born bir neçtasini öldiradi, bir qotilni yostiq sifatida işlatib, zinapoyaning böşliğiga sakraydi va pastga tuşayotib oxirgisini ham otib taşlaydi. Yiqilişdan yaralangan Jeyson joydan ketadi. Abbott loyihani yopiş kerak deb hisoblaydi va Conklinni yöq qiliş buyruğini beradi.

Oradan bir muddat ötib, Born Gretsiyaning Mikonos şahrida Mariyani topadi, u yerda qiz mopedlarni ijaraga beradigan firmada işlaydi. Mariya kelgan Jasonni köradi va ular bir-birlarini quçoqlaydi.

Lyman Born rolini Brad Pitt uçun körib çiqqan, u rolni rad etgan, şuningdek Russell Crowe, Arnold Sçwarzenegger, Tom Cruise va Sylvester Stallone nomzodlarini ham körib çiqqan, şundan söng Matt Damonga eʼtibor qaratgan. Damon özi ham ssenariy muallifi sifatida tanilgan bölib, boş qahramonning hissiy tomoniga ham eʼtibor qaratişni taklif qilgan.

Film kinotanqidçilar tomonidan ijobiy baholangan — Rotten Tomatoes saytidagi reytingi 83 % (örtaça ball — 7/10). Chicago Sun-Times gazetasidan Roger Ebert filmga tört yulduzdan uçtasini qöygan va uning «casusluk mavzusi» bilan tomoşabinni öziga jalb qila olişini, şuningdek, Damonning «diqqatli va samimiy böla oliş qobiliyatini» maqtagan hamda film «kerak emas, lekin yomon emas» degan xulosaga kelgan.

Şuningdek, kartina prokatda ham muvaffaqiyat qozongan: nisbatan kiçik 60 million dollarlik byudjetga qaramay, filmning dunyo böylab kassa yiğimlari 214 million dollarni taşkil etgan.