«The China Syndrome» (ingl. The China Syndrome) — Jeyms Bridjes rejissyorligidagi kinofilm bölib, 1979-yilda ekranlarga çiqqan. Film AQŞda 1979-yil 16-martda prokatga çiqdi, reallikdagi Pensilvaniyadagi Three Mile Island AES voqealaridan bir neça kun oldin.
1Rollarda
Jane Fonda, Jack Lemmon, Michael Douglas
2Syujet
Film işlab çiqariş kadri bilan boşlanadi: KXLA teleka xodimlari apparat xonasidan efirga kulgili reportaj…
Film işlab çiqariş kadri bilan boşlanadi: KXLA teleka xodimlari apparat xonasidan efirga kulgili reportaj uzatadilar. Reportaj muxbir Kimberly Wellsning «qöşiq aytuvçi xatlar va telegrammalar» xizmati haqidadir. Şundan söng Kimberly Wells (Jane Fonda) va operator Richard Adams (Michael Douglas) atom energiyasi haqidagi körsatuvlar sikli tayyorlaş munosabati bilan Kaliforniya ştatidagi Ventana atom elektr stansiyasiga boradilar. Kompaniya xodimi Bill Gibson bilan birga ular qisqa ekskursiya qiladilar va boşqaruv zaliga kiradilar, şu payt nomaʼlum tebraniş boşlanadi va signal xavf qönğiroği çaladi. Dastlab nosozlikni turbina bilan boğliq taniş muammo deb öylaşadi, biroq asboblar körsatkiçlari reaktorda xavfli suv yetişmasligini qayd etişda davom etadi. Oqiş sababini topib bölmaydi. Silkinişlar takrorlanadi. Şu paytda AES operatorlarining hammasi qattiq qörqa boşlaydi. Nihoyat suv kötarila boşlaydi — avariya bartaraf etiladi. Şu vaqt içida Adams hamma narsani taqiqlanganiga qaramay plyonkaga oladi. Biroq keyinçalik teleKompaniya materialni efirga çiqarişdan boş tortadi. Wells va Adams AESning xavfsizligi masalasini kötara boşlaydilar.
Şu orada stansiyaning smena boşliği Jack Godell (Jack Lemmon) avariya paytida sezgan ğalati tebranişni eslaydi va uskunalarni yetkazib bergan pudratçi kompaniyaning hisobotlarini tekşira boşlaydi. Rentgen-defektoskopiya hisobotlarini körib çiqib, u payvand çoklarining barça suratlari bir xil surat ekanini aniqlaydi, biroq barça xulosalarda ekspertning imzosi turadi. Şunda Jack ekspert oldiga boradi va neça çok haqiqatan tekşirilganini aniqlaşga urinadi, lekin öşa odam uni qörqitişga kirişadi va bunday yirik kompaniyaning jiddiy hokimiyatga ega ekanini, u heç qaçon zarar körmasligini oçiq aytadi. Jack haqiqatda faqat bitta çok tekşirilganini va barça hisobotlar pul tejaş hamda obʼektni muddatida topşiriş uçun soxtalaştirilganini tuşunadi. Şunda u kuryer orqali dalillarni jurnalistlar — Kimberly va Riçardga yetkazişga urinadi, biroq kuryer, ovoz operatori Hector Salasni nomaʼlum kişilar kuzata boşlaydi. Kuryer hujjatlarni oladi va öz maşinasida olib ketadi, unga suiqasd uyuştiriladi, uning maşinasi tezlikda yöl böylab bir neça metr surilib, jarlikka uloqtiriladi. Avariya joyiga tez yordam yetib keladi, qutqaruvçilar kuryerni qutqariş uçun maşinani kesadilar — u oğir yaralangan, hujjatlar esa nomaʼlum kişilar tomonidan öğirlangan.
Jack guvohlik beriş uçun şoşilinç uydan çiqadi, lekin uni ham nomaʼlum kişilar quvadi. U quvuvni sezadi va öldirilmoqçi ekanini gumon qila boşlaydi. Quvğindan qoçib, u eng yaqin xavfsiz joy bölgan AESga boradi. Boşqaruv zalida u tayyorgarlik jarayonlari tugaganini va reaktorni hozir işga tuşirib, töliq quvvatga çiqarişni rejalaştirişayotganini bilib oladi. U quvur liniyasining işonçliligidan qattiq xavotirda, çunki payvand çoklarini haqiqatda heç kim tekşirmagan, demak tebraniş yoki yer silkinişi, agar içkarida yaşirin nuqson qolgan bölsa, istalgan joydagi istalgan quvurni buzişi mumkin. Godell reaktorni töliq quvvatda işga tuşirişga qarşi çiqadi, qöriqçidan miltiqni tortib oladi va butun xodimlarni boşqaruv zalidan çiqarib yuboradi, eşiklarni içkaridan qulflaydi. U töğridan-töğri efir talab qiladi, şunda jamoatçilik oldida bayonot berib, reaktorni işga tuşirişning yuqori xavfi haqida, ehtimol işonçsiz sovutiş tizimi sababli, hammaga aytib bermoqçi. Wells voqea haqida reportaj tayyorlaş uçun AESga keladi. Adams politsiya guruhi hujumga ötayotganini bilib, Wellsni ogohlantirişga harakat qiladi. Lekin juda keç böladi va hujum paytida Godell halokatli yaralanadi. Şu payt avariya yuz beradi — ilgari tebrangan öşa sovutiş nasosi endi buziladi, qattiq silkinadi va mahkamlagiçi yemiriladi, çunki tayanç konstruksiyadagi çoklardan biri bardoş bermadi. Biroq jiddiy narsa yuz bermaydi, barça quvurlar butun, oqiş yöq, avtomatik himoya reaktorni muvaffaqiyatli öçiradi. Filmning sobiq qahramonlari, tirik qolganlari, jurnalistlarga intervyu beriş uçun elektr stansiyasi binosidan çiqadilar. Film apparat xonasidagi öşa rakurs bilan yakunlanadi. Voqea joyidan töğridan-töğri efir olib boriladi, u aylanuvçi tagliklari bölgan yangi mikrotölqinli peçlar reklamasiga ötadi. Tösatdan Ventanadan signal uziladi, reklama esa «osilib qoladi».
3Rollarda
Jane Fonda — Kimberly Wells,…

Jane Fonda — Kimberly Wells, teleknuxbir
Jack Lemmon — Jack Godell, stansiya smena boşliği
Michael Douglas — Richard Adams, teleoperator
Scott Brady — Herman De Young, smena injener-boşqaruvçisi
James Hampton — Bill Gibson, energetika kompaniyasi xodimi
Peter Donat — Don Jackoviç, teleka direktori
Wilford Brimley — Ted Spindler, smena injener-operatori
Richard Herd — Evan McCormack, energetika kompaniyasi direktori
Daniel Valdes — Hector Salas, ovoz operatori
James Karen — Mack Chernin, teleknuxbirlar yangiliklar bölimi boşliği
4Nom
Filmning nomi amerikalik fiziklarning jargon iborasidan kelib çiqqan — the China syndrome. Filmning…

Filmning nomi amerikalik fiziklarning jargon iborasidan kelib çiqqan — the China syndrome. Filmning qahramonlaridan biri, yadro energiyasi mutaxassisi Elliot Lowell, unga maslahat uçun murojaat qilgan Richard tomonidan AESdagi mumkin bölgan avariya oqibatlari yadro reaktorining erişi xavfi sifatida tasvirlanadi. Kimberlyning bu nima degani va AQŞdagi erigan reaktor Yerni qançalik çuqur kuydirişi mumkinligi haqidagi savoliga u qora hazil bilan javob beradi: «nazariy jihatdan hatto Xitoygaça», qöşimça qilib, erigan massa yer osti suvlarigaça yöl kuydirişi va dahşatli buğ portlaşini keltirib çiqarişi, zaharlangan chang va bölaklarni Pensilvaniya maydoniga teng hududga soçişi mumkinligini aytadi.
5Mukofotlar va nominatsiyalar
1979 — Kann kinofestivalining eng yaxşi aktyor mukofoti (Jack…

1979 — Kann kinofestivalining eng yaxşi aktyor mukofoti (Jack Lemmon).
1979 — AQŞ Milliy kinotanqidçilar kengaşi yil eng yaxşi filmlari önligiga kiriş.
1980 — «Oskar» mukofotiga 4 ta nominatsiya: eng yaxşi aktyor (Jack Lemmon), eng yaxşi aktrisa (Jane Fonda), eng yaxşi original ssenariy (James Bridges, Mike Gray, T. S. Cook), eng yaxşi rassom va dekorator ishi (George Jenkins, Arthur Jeph Parker).
1980 — BAFTA mukofotlari eng yaxşi erkak (Jack Lemmon) va ayol (Jane Fonda) rollari uçun, şuningdek «eng yaxşi film» va «eng yaxşi ssenariy» toifalarida nominatsiyalar (James Bridges, Mike Gray, T. S. Cook).
1980 — «Oltin globus» mukofotiga 5 ta nominatsiya: eng yaxşi film — drama, eng yaxşi rejissyorlik (James Bridges), eng yaxşi drama aktyori (Jack Lemmon), eng yaxşi drama aktrisasi (Jane Fonda), eng yaxşi ssenariy (James Bridges, Mike Gray, T. S. Cook).
1980 — eng yaxşi xorijiy aktyor uçun «David di Donatello» mukofoti (Jack Lemmon).
1980 — AQŞ Ssenariyçilar gildiyasining eng yaxşi original drama mukofoti (James Bridges, Mike Gray, T. S. Cook).
1980 — AQŞ Rejissyorlar gildiyasining badiiy film eng yaxşi rejissyorligi uçun nominatsiyasi (James Bridges).
6Kadrlar
3
1 · TMDB
2 · TMDB
3 · TMDBMatn: maqola tarjimasi «Китайский синдром (фильм)» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.