The Çipmunk Adventure — Ross Bagdasarian Sr. yaratgan Alvin and the Çipmunks personajlari iştirokidagi 1987-yilgi amerikalik animatsion musiqiy komediya filmi. 1983-yilgi animatsion serial bilan bir vaqtda işlab çiqarilgan film Janice Karman rejissyorligida suratga olingan, ssenariysini esa Karman va Ross Bagdasarian Jr. yozgan. Syujet Çipmunks va Çipettes qahramonlari haqida: ular homiylari David Seville çet elga safarga ketganida dunyo böylab issiq havo şarida poygaga çiqadilar. Ular bu poyganing Claudia va Klaus Fursçtein boşqargan olmos kontrabandasi tarmoği uçun niqob ekanini bilmaydilar.
NBC telekanalidagi Alvin and the Çipmunks teleserialining muvaffaqiyatidan söng bir neçta kompaniyalar Alvin and the Çipmunks asosidagi film moliyalaştirişga qiziqiş bildirdi. Bagdasarian Jr. va Karman filmni özlari moliyalaştirişga qaror qilişdi. Walt Disney Feature Animation kompaniyasida köplab animatorlar işdan böşatilgandan söng, ularning kassadagi muvaffaqiyatsiz filmi The Black Cauldron (1985) ortidan, şu filmning animatorlari Çipmunk Adventure ustida işladilar. Animatsiya Yuta va Kanada kabi bir qança hududlarga, dengiz orti mamlakatlariga topşirildi. Randy Edelman filmga musiqa yozdi; Bagdasarian Jr. uni Londonda ziyorat qilgan edi. Filmni tugallaş uçun işlab çiqariş bir yil davom etdi.
The Çipmunk Adventure 1987-yil 22-mayda ekranlarga çiqdi va prokatda 6,8 million dollar yiğdi; bu film kassa jihatidan muvaffaqiyatsiz böldi. Film dastlab tanqidçilardan aralaş baholar oldi. Köpçilik tanqidçilar animatsiya, vizual yeçim va саундтрекни maqtadilar, lekin syujet hamda Çipmunks va Çipettes ovozlari bahsli baholandi. Filmda irqiy stereotiplardan foydalanilgani ham tanqid qilindi. Keyinçalik filmga bölgan baholar ança ijobiy böldi. Bu Çipmunks franşizasining birinçi kinofilmi edi; uning ikkinçi kinofilmi Alvin and the Çipmunks esa 2007-yil 14-dekabrda, bu filmdan 20 yil ötib, ekranlarga çiqdi.
1Rollarda
2Syujet
Dave Seville Yevropaga xizmat safari bilan ketganida, Çipmunks — Alvin, Simon va Theodore — uy egasi, enagasi…
Dave Seville Yevropaga xizmat safari bilan ketganida, Çipmunks — Alvin, Simon va Theodore — uy egasi, enagasi Miss Miller qaramoğida Los-Anjelesdagi uyda qoladi. Keyinroq Çipmunks va Çipettes — Brittany, Jeanette va Eleanor — «Around the World in 30 Days» arkada öyinini öynaydilar. Brittany öyinda ğalaba qozonganidan keyin Alvin va Brittany haqiqiy dunyo böylab poyga kim yutişi haqida bahslaşadilar. Ularning gaplarini xalqaro olmos kontrabandaçisi aka-singil Klaus va Claudia Fursçtein eşitib qoladi. Ularda sotuvçilarga tarqatiş uçun 5 million dollarlik olmos bor, lekin Jamal nomli duşmanlariga taniş bölmagan kuryerlari yöq. Claudia Çipmunks va Çipettesʼni bilmagan holda olmos taşuvçisi qilib oladi va ularga Çipmunks va Çipettes örtasida haqiqiy dunyo böylab poyga taşkil qilişni, 100 000 dollarlik mukofot evaziga, taklif qiladi. Iştirok etiş uçun Alvin Davega telefon qönğiroğini yozib oladi va uni tahrirlab, Miss Millerni Dave Çipmunksʼni Yevropada uçraşişni xohlayapti, deb işontiradi.
Ikki jamoa issiq havo şarida yölga çiqadi. Har biriga alohida marşrut beriladi va ularning öxşaşligidagi ön ikkitadan qöğirçoq beriladi. Ular belgilangan joylarda bu qöğirçoqlarni boşqa jamoaning öxşaşligidagi qöğirçoqlarga almaştirişlari kerak, bu esa joylarga borganliklarini tasdiqlaydi. Ular bilmagan holda, ularning qöğirçoqlari içida olmos bor, ular qabul qiladigan qöğirçoqlarda esa naqd pul bor. Fursçteinlarning xizmatkori Mario yaşirinça Jamalga axborot beradi. Jamal esa ikki odami — Sisman va Cuomo ni qöğirçoqlarni oliş uçun yuboradi. Çipmunksʼning birinçi töxtaş joyi Mexiko şahri bölib, ular u yerda bayramga qöşilişadi. Bermudada Çipettes birinçi almaşinuvni çökkan kema içida amalga oşiriş uçun suvga şönğiydi, Brittany esa deyarli katta oq akula tomonidan yutib yuborilayotgan edi. Çipmunks va Çipettes sayohatlarini davom ettiradilar va yöl davomida turli mamlakatlarda qöğirçoqlarini almaştiradilar. Jamalning odamlari ularni kuzatadilar, lekin turli nosozliklar tufayli qöğirçoqlarni qölga kiritolmaydilar. Çipmunks va Çipettes Afinada uçraşadilar, u yerda Akropolda musiqiy raqamda bir-birlaridan ustun çiqişga harakat qiladilar va deyarli Dave tomonidan körib qolinadilar.
Odamlarining muvaffaqiyatsizliklaridan jahli çiqqan Jamal yoş şayx yordamini söraydi. Şayx öz yollanma askarlariga Gizada Çipettesʼni qölga olişni buyuradi. Yoş şahzoda ularni Jamalga topşiriş örniga Jeanette va Eleanorni öziga olib qolişni va Brittanyʼga uylanişni istaydi, bu esa Brittanyʼning ğaşiga tegadi, şahzoda unga vatanini soğingan kiçkina pingvin sovğa qiladi. Çipettes qöğirçoqlarini qöriqlayotgan kobralarni maftun etiş uçun qöşiq ijro etadilar, issiq havo şarida qoçadilar va pingvinni oilasiga qaytariş uçun Antarktidaga yöl tutadilar. Ular kutilgan marşrutdan çetga çiqqanliklarini bilgan Claudia ortidan qöriqçilarini yuboradi. Çipettes pingvinlar yordamida qoçib qutuladilar, lekin qöğirçoqlar içidagi olmos va pulni topib, aldanganliklarini anglaydilar va Çipmunksʼni topişga otlanadilar.
Şu bilan birga, Çipmunks örmon orqali qisqa yöldan boradi va u yerda ularni mahalliy qabila qölga oladi. Qabila Theodoreʼni «Möl-kölçilik şahzodasi» deb eʼlon qiladi va Alvin hamda Simonni öziga qul qiladi. Ular tez orada Theodore va özlarining tölin oy kuni timsoh çuqurçasiga taşlanib qurbon qilinişini bilib oladilar. Mahalliylarni köngil oçiş uçun «Wooly Bully» qöşiğini ijro etib, ular qurbon qilinişni keçiktiradilar va Çipettes tomonidan qutqariladilar.
Claudia Mariöning Jamalga axborot uzatayotganini aniqlaydi, Jamal esa Interpol inspektori ekani maʼlum böladi. Çipmunks va Çipettes Los-Anjeles xalqaro aeroportiga Davening qaytib kelayotgan reysi bilan bir vaqtda qönadilar va Fursçteinlar ularni taʼqib qiladi. Fursçteinlar Miss Millerʼni öğirlaganliklarini aytib, ularni taslim bölişga majbur qiladi. Dave ularni Fursçteinlarning maşinasida olib ketilayotganini köradi va Jamal bilan birga quvişga kirişadi. Miss Miller Davени qarşi oliş uçun ketayotib, bir tomonlama köçaning notöğri tomonida beixtiyor haydaydi va tasodifan Fursçteinlarni yöldan çiqarib yuboradi. Ularni Jamal hibsga oladi, Çipmunks va Çipettes esa Dave bilan qayta uçraşadilar. Alvin va Brittany poygada kim ğolib bölganini yana bahslaşadilar, bu Dave va Miss Millerʼning ğaşini keltiradi.
3Ovoz beruvçi aktyorlar
Ross Bagdasarian Jr. — Alvin, Simon va David…
Ross Bagdasarian Jr. — Alvin, Simon va David Seville
Janice Karman — Theodore Seville, Brittany, Jeanette va Eleanor Miller
Dody Goodman — Miss Miller
Susan Tyrrell — Claudia Fursçtein
Anthony De Longis — Klaus Fursçtein
Frank Welker — Sophie, kiçkina pingvin, mahalliy boşliq va qöşimça ovozlar
Ken Sansom — Inspektor Jamal
Nancy Cartwright — arab şahzodasi
4Kelib çiqişi va işlab çiqilişi
NBC kanalidagi animatsion serialning muvaffaqiyatidan söng, bir neçta studiyalar Alvin and the Çipmunks…

NBC kanalidagi animatsion serialning muvaffaqiyatidan söng, bir neçta studiyalar Alvin and the Çipmunks asosidagi filmni moliyalaştirişga qiziqdilar. Ğoya Ross Bagdasarian Jr. va Janice Karman muvaffaqiyatli it uylari qurayotgan paytda paydo böldi. Janice filmni özlari yaratiş va moliyalaştiriş ğoyasini yoqtirmagan bölsa-da, ular tez orada filmning rejissyorini topdilar. Nomaʼlum rejissyor filmning ohangini belgilab bergan hikoya eskizlarini çizdi. Işlab çiqariş boşlanganidan ikki oy ötgaç, nomaʼlum rejissyor örniga Karman keldi. U öşa paytda birinçi farzandi bilan homilador edi. Karman dastlab filmga rejissyorlik qilişdan tortinardi.
5Animatsiya
1985-yildagi Disneyning The Black Cauldron filmi kassada muvaffaqiyatsiz bölgandan söng, Walt Disney Feature…

1985-yildagi Disneyning The Black Cauldron filmi kassada muvaffaqiyatsiz bölgandan söng, Walt Disney Feature Animation kompaniyasining bir qança animatorlari (jumladan Glen Keane, Dan Haskett va Dave Pruiksma) işdan böşatildi. Bagdasarian ularni darhol filmda işlaş uçun yolladi.
Filmning birinçi qismini çet elga animatsiya uçun yuborgandan söng, Bagdasarian Jr. va Karman bir neça oy ötib atigi olti soniyalik animatsiya oldi, bir yil ötib esa beş daqiqalik animatsiya oldi. Buning sababi animatorlarning «oğritgan qöllari» edi. Natijada ular filmni tugatiş uçun yana 150 nafar animator yolladilar. Film çiqarilişidan oldingi töqqiz oy içida ular animatsiyani Kanada, Nyu-York, Yuta, Ispaniya va Janubiy Koreyaga yubordilar. Animatsiya qiliş qiyin yoki tugallanişi uçun yetarli darajada tayyor bölmagan bir qança sahnalar ssenariydan olib taşlandi. Filmdan çiqarilgan joylar orasida San-Diego hayvonot boği, Barbados, Londonda Angliya, Rio-de-Janeyro (Braziliya), Rim (Italiya) va Moskva (Rossiya; işlab çiqiş davrida Sovet Ittifoqi deb atalgan) bor.
6Musiqa
Film çiqarilişidan oldin Bagdasarian Jr. kompozitor Randy Edelman va London filarmonik orkestrini filmga…

Film çiqarilişidan oldin Bagdasarian Jr. kompozitor Randy Edelman va London filarmonik orkestrini filmga musiqa yoziş uçun yollaş maqsadida Londonga bordi. The Çipmunk Adventure саундтреki Çipmunks va Çipettes tomonidan ijro etilgan bölib, original kompozitsiyalar va kaverlar aralaşmasidan iborat. Filmning bir qança qöşiqlarini ham Çipmunks, ham Çipettes ijro etgan. Саундтрек dastlab filmning reklama hamkorligi sifatida yaratilgan. U dastlab Buena Vista Records tomonidan çiqarilgan. 1998-yil 17-martda саундтрек MCA Records tomonidan CD şaklida çiqarildi. Bu CD Universal Studios Home Video tomonidan filmning VHS qayta naşriga bonus sifatida qöşilgan edi. 2008-yil 1-aprelda саундтрек filmning maxsus naşrdagi DVD qayta çiqarilişiga bonus sifatida yana CD şaklida qayta çiqarildi.
7Ekranlarga çiqarilişi va reklama
1986-yil 28-fevralda film 1986-yilda çiqarilişi rejalaştirilgani eʼlon qilindi. Film çiqarilişidan bir yil…

1986-yil 28-fevralda film 1986-yilda çiqarilişi rejalaştirilgani eʼlon qilindi. Film çiqarilişidan bir yil oldin, 1986-yilgi Kann kinofestivalida namoyiş etildi. Film dastlab 1986-yil dekabrida çiqarilişi rejalaştirilgan edi, lekin öşa paytda hali işlab çiqariş jarayonida edi. The Çipmunk Adventure rasmiy ravişda 1987-yil 22-mayda The Samuel Goldwyn Company tomonidan çiqarildi.
The Orange County Register gazetasining muxbiri Anne Thompson maʼlumotiga köra, film öşa paytda The Samuel Goldwyn Company tomonidan tarqatilgan eng muvaffaqiyatli film bölgan The Care Bears Movie filmidan yaxşiroq natija körsatişi taxmin qilingan edi. Biroq The Samuel Goldwyn Company filmni reklama qiliş uçun 15 million dollar sarfladi, The Care Bears Movie uçun esa 24 million dollar sarflangan edi. Reklama hamkorliklari orasida Burger King, Frenchʼs va filmning саундтреki bor. Goldwyn xodimlari film yoş va katta yoşdagi tomoşabinlarga, jumladan The Care Bears Movie tomoşabinlariga ham yoqişi mumkin, deb qaror qilişdi. The Çipmunk Adventure birinçi dam oliş kunlarida AQŞ va Kanada kassasida 6-örinda oçildi va 916 ta kinoteatrdan 2,6 million dollar yiğdi. Film faqat AQŞ va Kanadada 6,8 million dollar yiğdi.
8Uy videosi
Film birinçi marta rasmiy ravişda 1987-yil 18-noyabrda Lorimar Home Video tomonidan VHS formatida çiqarildi,…

Film birinçi marta rasmiy ravişda 1987-yil 18-noyabrda Lorimar Home Video tomonidan VHS formatida çiqarildi, narxi 79,95 dollar edi. U Billboardʼning Top Kid Video Sales jadvalida birinçi marta 1998-yil 19-dekabr haftasida paydo böldi, garçi bir hafta oldin 25-örinda debyut qilgan bölsa ham. 1991-yil 9-fevraldan boşlab filmning asl uy videosi naşri Warner Home Video tomonidan qayta çiqarildi va narxi 19,98 dollarga tuşirildi. Film 1998-yil 17-martda Universal Studios Home Video tomonidan Alvin and the Çipmunksʼning 40 yilligi munosabati bilan yangi qayta naşrda çiqdi, narxi 19,98 dollar edi. Unga bepul rangli kitob faoliyati, CD-ROM va MCA Records tomonidan çiqarilgan саундтрек CD si kiritilgan edi. U Billboardʼning Top Video Sales jadvalida 1998-yil 11-aprel haftasida 30-örinda debyut qildi. Bir hafta ötgaç, qayta naşr Billboardʼning Top Kid Video jadvalida 14-örinda debyut qildi. Qayta naşr 1998-yil 2-may haftasida Billboardʼning Top Kid Video jadvalida top-10 ga kirdi.
2006-yil 23-mayda film Paramount Home Entertainment tomonidan DVD şaklida çiqarildi, narxi 14,99 dollar edi. Bonus materiallar qatorida original rasmlar va hikoya paneli bor. Filmning bonus CD (bu xuddi şu саундтрек diski) bilan maxsus naşrdagi DVD qayta çiqarilişi 2008-yil 1-aprelda bölib ötdi. Bu naşr jonli aktyorli/animatsion Alvin and the Çipmunks filmiga va Alvin and the Çipmunks Go to the Movies DVD töplamining boşqa jildiga mos keladi. 2014-yil 25-martda film birinçi marta Blu-ray formatida çiqarildi.
9Dastlabki reliz
Filmning dastlabki kinoteatr va uy videosi naşrlari çoğida u aralaş baholar oldi. Rick Bentley (The Town…

Filmning dastlabki kinoteatr va uy videosi naşrlari çoğida u aralaş baholar oldi. Rick Bentley (The Town Talk) filmdan ilhomlangan edi: u animatsiyani «birinçi darajali», hikoyani «qiziqarli», саундтрекни esa «deyarli mukammal» deb maqtadi. U filmni «yoş va keksalar uçun qiziqarli» hamda «şu yilgi erta yoz sovğasi» deb xulosa qildi. Janet Maslin (The New York Times) filmning ota-onalar va bolalar uçun birdek yoqimli ekanini yozdi. Henry Herx özining «Videodagi filmlar uçun oilaviy qöllanma»sida filmni «yoş avlod uçun jozibali, yengil-engil köngiloçar» deb baholadi va u pop qöşiqlardan iborat «musiqiy revyu»ga öxşaşini taʼkidladi. Hal Hinson (The Washington Post) filmni «albatta köriş kerak bölgan, quvnoq, zavqli va juda köp qiziqarli narsalarga töla» deb atadi. Johanna Steinmetz (Chicago Tribune) filmga tört yulduzdan uçtasini berib, kiçik personajlar, ayniqsa yovuz qahramonlarning kiritilişi «katta yoşdagi tomoşabinni insulin inqirozidan saqlaydi» deb yozdi. Jack Garner (Gannett News Service) ham filmga tört yulduzdan uçta berdi va uni «rang-barang, ohangdor, original hazil va kuçli yovuz qahramonlarga ega» deb taʼriflади. Fort Worth Star-Telegram gazetasining 1987-yil 13-noyabrdagi sonida Major Releases şarhi filmga 10 ballik şkala böyiça 6 ball qöydi va filmda «hazil, sarguzaşt va pop musiqa» uyğunligi yaxşi çiqqanini, hamda Susan Tyrrellʼning Claudia rolidagi ovozi bilan «nihoyatda boyitilganini» yozdi.
Richard Freeman (Newhouse News) filmni An American Tail bilan soliştirib, undan «kamroq ğamgin va dabdabali» ekanini, Care Bears va Rainbow Brite multfilmlari bilan esa «kamroq şakarli» ekanini yozdi. U animatsiyani «Disney darajasida emas, lekin şanba kungi ertalabki telekanallardan yaxşiroq» deb taʼriflab, filmning musiqasi va саундтрекини maqtadi. Lou Cedrone (Baltimore Evening Sun) саундтрек, musiqa va ovozlarni maqtadi, lekin animatsiya «şanba kunlari ertalab körsatiladigan turli-tuman dasturlarga öxşaydi» deb yozdi. George Williams (The Orange County Register) filmni «umidsiz darajada köhna kino» deb atadi. U Çipettes ovozlari va ularning inson qiyofasi haqida şubha bildirdi, lekin саундтрекни va uning Dolby Stereo ovoz sifatini maqtadi. Kino tanqidçisi Paul McKie animatsiyaning «ustunligi» va «yoqimli juft yovuz qahramonlar»ni maqtadi, lekin Çipettesʼning şaxsiyatga ega emasligini tanqid qildi. Madison Capital Times gazetasining Books & Video bölimidagi şarh filmni «kattalar uçun ham yetarliça zamonaviy bölgan kam sonli multfilmlardan biri» deb eslagan, ammo baʼzi qöşiqlar katta yoşdagi tomoşabin uçun «juda bolalarça» bölişi mumkinligini ogohlantirgan. Scott Cain (Cox News Service) «muxlislar Çipmunksʼning past va ötkir ovozlari bilan qiynalişi mumkin» deb yozdi, lekin filmni «heç qaçon ruhini yöqotmaydigan quvnoq korxona» deb atadi. Glenda Cohn Wolin (Knight-Ridder News Service) filmni «örtaça darajada köngil oçuvçi» deb taʼriflab, şaharlar va diqqatga sazovor joylar fonini «jozibali darajada realistik» deb maqtadi va ular «ozgina taʼlim» berişini aytdi, lekin stereotiplarni «biroz noqulay» deb tanqid qildi.
Kino tanqidçisi Chris Chase filmga 4 yulduzdan 2 1/2 yulduz berib, «bolalar [va şanba ertalabki tomoşabinlar] filmni yaxşi körişi kerak» deb yozdi. Kino tanqidçisi Roçelle Flynn filmga ikki yulduz berib, uni «yetarliça yoqimli multfilm, lekin [filmga] alohida harakat qilişga arzimaydi» deb taʼrifladi. The Los Angeles Times gazetasining muharriri Charles Solomon «olti kiçkina personajning tezlaştirilgan falsetto ovozlarida 76 daqiqa davomida gapirişi va qöşiq aytişini tinglaş tomoşabin uçun haqiqiy sabr sinovi böladi» deb yozdi. Solomon yana yovuz qahramonlarning Ralph Bakşi filmlaridagilarga öxşaşini va Çipmunks olamiga mos kelmasligini aytdi. The Philadelphia Inquirer gazetasining David Bianculli ham filmga ikki yulduz berib, «Dave Sevilleʼning köp qismisiz [film unçalik kulgili emas]» deb tanqid qildi. The Kingston Whig-Standard gazetasining Greg Burliuk filmni «kulgidan köra harakatga boy» deb körib çiqdi. U Çipettes va ularning inson qiyofasi haqida savol berdi, piramidalar va şaharlarning «romantik jozibasi»ning köp qismini yöqotgan animatsiyani tanqid qildi, qöşiqlarni «juda örtaça» deb atadi va «Wooly Bully» sahnasini «bir sehrli lahza» deb maqtadi. Roger Ebert animatsiya telesериалдан biroz yaxşiroq ekanini yozdi, lekin filmning «ahmoqona va oldindan aytiş mumkin bölgan» syujetini tanqid qildi. Gene Siskel esa syujetni, ayniqsa Çipettesʼni kiritiş orqali, şanba ertalabki multfilmdan olingandek deb tanqid qildi. Ebert va Siskel ikkalasi ham syujetni va Çipmunks ovozlarini tanqid qildi; Ebert ularni «doskaga tirnoq tirnaş» bilan soliştirdi. Oxir-oqibat Siskel va Ebert filmga ikki boş barmoq pastga kötarişdi.
10Retrospektiv
Yillar ötişi bilan filmga bölgan munosabat ança ijobiy böldi. Rotten Tomatoes şarhlarni yiğuvçi veb-saytida…
Yillar ötişi bilan filmga bölgan munosabat ança ijobiy böldi. Rotten Tomatoes şarhlarni yiğuvçi veb-saytida film 8 ta şarhga asoslangan holda 75% maʼqullaş reytingiga ega bölib, örtaça reytingi 6,6/10. Randy Myers (Knight Ridder) filmga tört yulduzdan 3 1/2 yulduz berib, uni franşizaning «nihoyatda yoqimli davomi» deb atadi. U «jöşqin, ohangdor va kulgili» musiqiy raqamlarni, ayniqsa Çipmunksʼning «Wooly Bully» kaverini maqtadi. Eric Henderson (Slant Magazine) filmga tört yulduzdan uçta berdi. Nancy Davis Kho (Common Sense Media) filmga beş yulduzdan uçta berib, uni «xalqaro gözalliklar fonida yengil-yengil sarguzaşt» deb taʼriflади, lekin arab qaroqçilari va baʼzi afrikalik odamxörlarning salbiy stereotiplari borligini ogohlantirdi. U filmni 5 yoşdan katta bolalarga tavsiya qildi.
11Franşiza tartibida
6 film
Matn: maqola tarjimasi «The Chipmunk Adventure» — inglizça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.