The Day the Earth Stood Still

Musofirlar Yerga odamlarni yöq qiliş maqsadida uçib kelişadi. Ularning fikriça, koinotda murakkab biologik organizmlar hayoti mumkin bölgan sayyoralar unçalik köp emas, inson esa öz faoliyati bilan sayyorani halokatga olib kelişi mumkin.

Yerga nomaʼlum osmon jismi ğalatitrayektoriya bilan yaqinlaşadi. U katta hajmli yorqin sfera ekani maʼlum böladi va Nyu-Yorkdagi Markaziy boğga qönadi. Şunday qilib, bir guruh musofir sivilizatsiyalari Yerga Klaatu nomli elçini yuboradi. U odamlarga ularda «tuzaliş» uçun sönggi imkoniyat borligini, aks holda insoniyat tur sifatida yöq qilinişi kerakligini aytişi kerak. Klaatu bilan birga texnik obʼektlarni boşqarişga qodir va odatda zöravonlikka qarşi turiş uçun işga tuşadigan biorobot Gorta ham keladi. Yer aholisi bilan qulayroq muloqot qiliş uçun Klaatu odamga aylanadi, lekin uning ayrim öta qobiliyatlari bor: masalan, radiotölqinlarni uşlab, şu yöl bilan Yer texnikasini nazorat qila oladi. Klaatu Birlaşgan Millatlar Taşkilotining maxsus majlisini çaqirişni talab qiladi va u yerda çiqiş qilmoqçi, biroq Amerika hukumati buni rad etadi. Harbiylar musofirlar haqida köproq bilişni xohlaydi va Klaatuga haqiqat zardobini yuborişni rejalaştiradi, lekin doktor Helen Benson zardob örniga unga oddiy fiziologik eritma yuboradi. Klaatuni yolğon detektoriga olib borişadi, u orqali avval bitta odam ustidan hokimiyat oladi, söng elektronikani boşqariş qobiliyati bilan qöriqçilarni zararsizlantirib, qoçib ketadi.

Klaatu doktor Helen Bensondan yordam söraydi va u rozi böladi, garçi uning kiçik yoşdagi ögay öğli Jeykob musofirlardan nafratlansa ham. Klaatu bir vaqtlar odamlarni örganiş uçun ança oldin Yerga yuborilgan öz qarindoşi bilan uçraşadi. U odamlarda ijobiy fazilatlar bor bölsa-da, ular özgarişga qodir emasligini aytadi. Klaatu unga uçib ketişni taklif qiladi, lekin u rad etib, insoniyatni sevib qolganini aytadi.

Klaatu Helen va Jeykob bilan örmonga boradi, u yerda hajmi kiçikroq yana bir musofir sferasini işga tuşiradi va buning natijasida butun dunyo böylab sferalar işga tuşiriladi. Bu şarlarda turli xil Yer jonivorlari taşilayotgani maʼlum böladi. Sferalar sayyoradan uçib çiqadi. Vaziyatni kuzatayotgan Amerika qömondonligi bu voqeani Nuh kemasidagi hayvonlarni qutqarişga öxşatadi va ehtimol, taşqaridan zarba kutilayotganini tuşunadi.

Helen Benson Klaatuni insoniyat özgara olişiga va uni yöq qiliş şart emasligiga işontirişga doimo harakat qiladi, lekin musofir bunga işona olmaydi. Helen uni Nobel mukofoti laureati matematik olimga olib boradi. Olim avval musofirdan söraydi: ular özlari qanday qilib özgarişga muvaffaq bölişgan? Klaatu ularning quyoşi halok bölayotgani va najot topiş uçun özgarişga töğri kelganini aytadi. Olim unga javoban, insoniyat ham faqat halokat yoqasida turganida özgara olişi mumkinligini aytadi. U musofirdan odamlardan bu imkoniyatni tortib olmaslikni söraydi. Biroq ularning suhbati AQŞ harbiy-havo kuçlari vertolyotlarining paydo bölişi bilan uziladi. Harbiylar Helenni qölga olişadi, Klaatu esa qolgan maşinalarni parçalab taşlaydi.

AQŞ qurolli kuçlari Gortani nazorat ostiga olişga muvaffaq böladi. Uni himoya ekranlari bilan örab, Nyu-Yorkdan şahar taşqarisidagi harbiy bazaga örganiş maqsadida olib ketişadi. Lekin Gorta tösatdan eng mayda zarraçalarga parçalanadi, ular haşarotlar körinişidagi nanorobotlar bölib çiqadi. Ular bazani vayron qiladi va undagi barça odamlarni kulga aylantiradi, söngra ulkan bulut hosil qilib, barça yönalişlarda, jumladan Nyu-Yorkka tomon harakatlanadi va yölidagi hamma narsani yöq qiladi.

Qömondonlikka olib kelingan Helen ozod qilinişini söraydi, çunki faqat u Klaatuni halokatning oldini olişga köndirişi mumkin. Yer texnologiyalari bilan tahdidni bartaraf etiş mumkin emasligini tuşungan AQŞ mudofaa vaziri bunga rozilik beradi. Helen, uning yordamçisi dösti olim Michael Granier, Klaatu va Jeykob uçraşişadi. Helen bilan Jeykobning hayajonli uçraşuvini körgan Klaatu odamlarda «boşqa tomon» borligini tan oladi, bu esa ularga özgariş imkonini berişi mumkin. Biroq u buning uçun insoniyat hayot tarzini butunlay özgartirişi kerakligini aytadi. Şu orada nanorobotlar bulути Nyu-Yorkka yetib keladi va törtalasi şaharga, sfera tomon şoşiladi. Lekin Markaziy boğda ular mudofaa vazirining buyruğiga köra sferaga öt oçgan aviatsiya hujumiga uçraydi. Michael halok böladi, Helen, Jeykob va Klaatu esa yetib kelgan vayron qiluvçi bulut içida qolişadi. Klaatu avval uçalasi birgalikda sferaga yetib olişni xohlaydi, lekin keç bölib qoladi va ular boğdagi toş köprik ostiga panoh topişadi.

Şunga qaramay, nanohaşarotlar Helen va Jeykobning organizmiga kirib ulgurib, ularni yeya boşlaydi. Helen Klaatudan kamida Jeykobni qutqarişda yordam berişni söraydi. U ikkalasini ham qutqaradi: nanorobotlarni ularning organizmidan öz tanasiga ötkazadi, şundan söng odamlarga imkoniyat berişga qatʼiy qaror qiladi. U köprikdan çiqib, bulut içiga kiradi va sferaga yetib boradi, unga kiradi. Şu bilan birga, sferaning faollaşuvi barça haşarotsimon robotlarning yöq bölişiga olib keladi, lekin şu bilan birga butun dunyodagi barça Yer texnikasi töxtaydi (Klaatuning fikriça, bu insoniyatning Yerga yomon munosabatining narxi böladi). Sfera Yerni tark etadi.