The Elusive Avengers

Amerikalik «Yetti yigit» vesterniga öxşaş sarguzaşt filmi suratga oliş taklifi 1962-yilda «Mosfilm» kinostudiyasi rahbariyatidan kelib tuşgan. 1960-yillar boşida «Yetti yigit» sovet kinoteatrlarida katta muvaffaqiyat bilan namoyiş etilgan edi.

Pavel Blyaxinning «Krasnye dʼyavolyata» qissasi huquqlarini meros qilib olgan Xanna Toporovskaya bilan şartnoma 1963-yil fevralda «Mosfilm»ning IV ijodiy birlaşmasi rahbari Yuriy Soldatenko tomonidan tuzilgan. 1921-yilda yaratilgan bu adabiy asar Nestor Maxno tarafdorlari bilan kuraşgan ösmirlarning fuqarolar uruşi yillaridagi sarguzaştlariga bağişlangan.

Filmning stsenariysini Sergey Yermolinskiy va kelajak film rejissyori Edmond Keosayan 1964-yil kuzidan 1965-yil bahorigaça yozdilar. 1965-yil martda ularning ishi rejissyorlik işlanmasiga tavsiya etildi va tez orada Davlat kinematografiya qömitasi tomonidan tasdiqlandi.

1966-yil boşida kinosinovlar boşlandi, may oyida павильонда suratga oliş, iyundan oktyabrgaça esa natura sahnalari Ukraina SSRning Xerson viloyatida olindi. Noyabr oyida bir qança epizodlarni pavilyonda qayta olişga töğri keldi. Dekabrda film montaj qilindi va ovozlaştirildi. Söngra Badiiy kinematografiya boş boşqarmasining stsenariy-tahririyat kollegiyasi filmni körib çiqib, bir qança tahrirlarni talab qildi. 29-dekabrda film ekranlarga çiqarişga tavsiya olgaç, Repertuar nazorati bölimi 1967-yil 1-fevralda tarqatiş ruxsatini berdi va premyera 29-aprelda bölib ötdi.

Tutib bölmas qasoskorlar:

Vasya Vasilyev — Yaşka-tsigan (film oxirida Budyonniy unga Tsigankov familiyasini beradi)

Vitya Kosix — Daniil (Danka) Şçus

Valya Kurdyukova — Kseniya (Ksanka) Şçus

Mişa Metyolkin — Valeriy Mixayloviç (Valerka) Meşçeryakov

Qizillar:

Boris Siçkin — artist Buba Kastorskiy

Lev Sverdlin — Semyon Mixayloviç Budyonniy

Nadejda Fedosova — tetka Darya

Vladimir Protasenko — Budyonniyning yordamçisi

Bandit­lar («yaşillar»):

Efim Kopelyan — ataman Gnat Burnaş

Vladimir Treşçalov — ataman Sidor Lyutiy (rolni ovozlaştirgan Yevgeniy Vesnik)

Vladimir Belokurov — «ota Filosof», yaʼni Lyutiy tödasidagi sobiq ruhoniy

Gennadiy Yuxtin — Ignat, Lyutiyning yordamçisi

Savely Kramarov — «burnaş» Ilyuxa Terexov

Ivan Biçkov — «burnaş»

Nikitin, Anatoliy Andreyeviç — «burnaş»

Nikolay Gorlov — Semyon Kandiba, «kazaçka»ning otasi

Leonid Parxomenko — Korney, traktirçi

Boşqalar:

Inna Çurikova — Oq soçli Jozi

Gleb Strijenov — ota Moki, Zbruyevka ruhoniysi

Aleksandra Denisova — keksa kazaçka, Daryaning suhbatdoşi

Yaşka-tsigan rolini Aleksandr Gradskiy sinab körgan.

Stsenariy — Sergey Yermolinskiy, Edmond Keosayan

Rejissyor — Edmond Keosayan

Boş operator — Fyodor Dobronravov

Boş rassomlar — Vitaliy Gladnikov, Vasiliy Golikov

Bastakor — Boris Mokrousov

Qöşiqlar matni — Roberta Rojdestvenskiy, Edmond Keosayan (titrlarda körsatilmagan)

Qöşiq mualliflari: B. Mokrousov — R. Rojdestvenskiy. Bu kinofilm uçun musiqa bastakor Boris Mokrousovning sönggi ishi böldi.

Tutib bölmas qasoskorlar qöşiği («Bьют свинцовые ливни…») — Vladimir Troşin ijrosida.

Buba kupletlari (B. Mokrousov — Emil Rado) — Boris Siçkin ijrosida.

«Oq soçli Jozi» romansi (B. Mokrousov — E. Keosayan) — Inna Çurikova ijrosida.

Yaşka-tsiganning qöşiği («Oy çiqdi…») — Vasiliy Vasilyev ijrosida.

Şayton haqidagi qöşiq — Lev Baraşkov ijrosida.

Uç qöşiq ohanglarining çolğu işlovi (sardor Sidor Lyutiy va uning tödasi kabakdagi ziyofati paytida yangraydi): rus xalq qöşiği «Siziy goluboçek» («Devoçka Nadya»); «U samovara ya i moya Maşa» qöşiği; yahudiy xalq kuyi «Sem-sorok».

A. Galiç 1967-yilda yozgan, naşr etilmagan «Sanʼatdagi şafqatsizlik va mehr haqida» maqolasida filmning yoş tomoşabinlarga möljallanganini taʼkidlaydi. Uning fikriça, qahramon-ösmirlar kattalarga erkinlik uçun kuraşda yordam bergan, razvedkaçi va izquvar bölib xizmat qilgan, qabristonda kulgili pistirma uyuştirgan va bandit­lardan dehqonlardan öğirlangan mollarni qaytarib olgan paytlarda film yaxşi. Ammo qahramon-ösmirlar öldira boşlaganda, bu sahnalar yana şu xuddi şunday zavq bilan körsatiladi va tomoşabinlar bu epizodlardan hayratga tuşişi hamda taqlid uçun namuna bölişi kerak, deb sodda va qatʼiy işonç bilan körsatiladi. Galiç, uruşda duşmanni öldirişga töğri kelişini tan oladi, ammo heç qanday qotillik, heç qanday ijro — hatto eng zarur va adolatli bölsa ham — hayrat va tomoşabin quvonçining predmeti böliş huquqiga ega emasligini qayd etadi.

Leninçi Komsomol mukofoti (1968) — Edmond Keosayan.