The Expendables 2

The Expendables 2 (ingl. The Expendables 2) — The Expendables filmining davomi bölgan amerikalik jangari film. Filmni asosiy prodyuserlar Avi Lerner, Kevin King Templton, Danny Lerner va Les Weldon boşqargan va nazorat qilgan. Ular mos ravişda Millennium Films va Nu Image kompaniyalarini ifodalaydi. Ssenariyni Richard Wenk va Sylvester Stallone yozgan, syujet esa Ken Kaufman, David Agosto va Wenk muallifligida. Rejissyorlik vazifasini Simon West bajargan. Filmvoqealari «The Expendables» deb nomlangan yollanma askarlar otryadi atrofida rivojlanadi. Ularning birinçi qaraşda oddiy körinadigan topşiriği jangovar döstlaridan birining öldirilişiga olib keladi. Bunday katta yöqotiş jamoaga qotilga qasos olişdan boşqa yöl qoldirmaydi. Qotil esa raqib otryad rahbari bölib, Sovuq uruş davridan qolgan qurol-yaroğ plutoniyini qölga kiritişni istaydi.

Asosiy qahramon roliga, oldingi filmdagidek, Sylvester Stallone, antagonist roliga esa Jean-Claude Van Damme taklif etilgan. Van Damme ijrosidagi rol tanqidçilar tomonidan juda yuqori baholangan. Ular bu personajni filmdagi eng taʼsirçan qahramon deb hisoblaşgan. Şuningdek, aktyor Première jurnali tomonidan «2012 yilning eng yaxşi yovuz qahramoni» deb tan olingan. Boşqa rollarda Jason Statham, Jet Li, Dolph Lundgren, Çuck Norris, Terry Crews, Randy Couture, Liam Hemsworth, Bruce Willis, Arnold Sçwarzenegger, Scott Adkins va boşqa aktyorlar iştirok etgan.

Rasmiy maʼlumotlarga köra, production byudjeti 100 million dollarni taşkil etgan filmning suratga olinişi 2011 yil oktabr oyida boşlangan va uç yarim oy davom etgan. Asosan Bolgariyada (Sofiya, Plovdiv, Bansko), qisman esa AQŞda (Yangi Orlean) va Xitoyda (Gonkong) suratga olingan. Film 2012 yilda prokatga çiqqan. Rossiya ekranlariga film 16-avgustda Universal Pictures International (UPI) kompaniyasi tomonidan çiqarilgan. AQŞda Lionsgate kompaniyasi filmni keyingi kuni kinoteatr prokatiga qöygan. Rossiyada «Flagman-Trade» kompaniyasi kömagida DVD va Blu-ray relizlari mos ravişda 16-oktabr va 20-noyabr kunlari bölib ötgan. Tomoşabinlar va tanqidçilar tomonidan asosan ijobiy baholangan, dunyo kinoteatr prokatida 315 million dollar yiğgan «The Expendables 2» asl filmdan ustun keldi va hozirgaça seriyaning eng muvaffaqiyatli filmi bölib qolmoqda.

«The Expendables»ning davomini suratga oliş ğoyasi asl film işlab çiqarilişi tugamasdan oldin eʼlon qilingan edi. 2009 yil iyul oyida, suratga olişning yakuniy bosqiçida, prodyuser Avi Lerner tölaqonli franşiza yaratiş rejalarini eʼlon qildi va filmga ikkita davom qiliş rejalaştirilganini tasdiqladi. 2010 yil avgust oyida, film Amerika prokatiga çiqişidan oldin, Sylvester Stallone — rejissyor, ssenariy hammuallifi va boş rol ijroçisi — keyingi filmning tayyor konsepsiyasi borligini aytdi. Agar birinçi film prokatda muvaffaqiyatli bölsa, butunlay boşqaça böladigan narsa suratga olişni niyat qilganini bildirdi: «Agar prokat muvaffaqiyatli ötsa, davomini moliyalaştiriş imkoni tuğiladi. Menda tayyor ğoya bor. Odamlar davom ettiriş oson deb öylaşadi, lekin bu unday emas, çunki kutilmagan element zarur. Men radikal yangi narsa yaratişga harakat qilaman». Keyingi yil yanvar oxirida, «The Expendables»ning muvaffaqiyatli relizidan söng, kassa tuşumi işlab çiqariş byudjetidan uç barobardan köproq oşgaç, u ikkinçi filmni işlab çiqariş ustida ish boşlanganini rasman eʼlon qildi.

Şunga qaramay, 2011 yil fevral boşida Stallone boşqa loyiha bilan band bölgani uçun davom ustidagi ish töxtatildi. U vaqtda loyiha hali «Kontrolʼnыy vыstrel» nomi bilan tanilgan edi. Mart oyida u filmni rejissyorlik qilmaslik qarorini eʼlon qildi. Faqat boş rolni ijro etişni qoldirib, böşagan örinni egallaş uçun faol izlanişni boşladi. Keyingi oyda ommaviy axborot vositalari Stallone munosib nomzod topa olmagani sababli rejissyorlikka qaytişga majbur bölişini xabar qildi. Biroq köp ötmay Sylvester bu maʼlumotni rad etdi. Oxir-oqibat, ikki oydan söng, böş lavozimga Simon West tayinlandi. U bir neçta yuqori byudjetli filmlarni suratga olgan («Air Force One» emas, «Con Air», «Generalʼs Daughter» va «Lara Croft: Tomb Raider» kabi), uning oxirgi ishi esa Jason Statham boş rolidagi «Mechanic» jangari filmi edi. Intervyusida West şunday dedi: «Men bu filmni suratga olmoqçi edim, çunki tomoşabinlar bu personajlarni qançalik yaxşi körişlarini bilardim. Menimça, qahramonlar tomoşabinlarga birinçi navbatda öz işining haqiqiy ustalari va zör yigitlar bölgani uçun yoqişadi. Ular супергероилар эмас. Ularning terisi öqni tutmaydi. Ularning kamçiliklari bor, har biri hayotida xato qilgan. Odamlar ularga hamdard bölib, özlarini ulardan topişadi. Stallone personajlari, asosan, insoniy fazilatlarga ega, zaif superqahramonlarga qaraganda ança kuçli xarizmaga ega».

Filmning ssenariysini Sylvester Stallone va Richard Wenk (ular «16 Blocks» va Bruce Willis hamda Jason Statham boş rollarda iştirok etgan «Mechanic» filmlari bilan tanilgan) işlab çiqdi. Syujet esa Wenk tomonidan boşqa ikki muallif bilan birgalikda yozilgan. Ular «Space Cowboys» va «The Last Rites» ssenariylari muallifi Ken Kaufman hamda filmi debyut bölgan David Agosto. Ssenariy ustida işlaşga «The Expendables» prekvel-komiksi muallifi Çuck Dixon ham jalb qilinişi rejalaştirilgan edi, ammo yozuvçi Stallone taklifini qabul qilmadi. Şuningdek, maʼlumki, asl filmga öxşaş baʼzi dastlabki ssenariy variantlarida voqealar avvaliga Tull qizi Fiona ni «The Expendables» tomonidan qutqariş operatsiyasiga qaratilişi rejalaştirilgan edi. Fiona otasi bir topşiriqda öldirilgandan söng öç olişga qaror qilgan, ammo natijada şafqatsiz diktator qöliga tuşib qolgan edi.

Filmning asosiy prodyuserlari sifatida Avi Lerner, uning ukasi Danny, Les Weldon hamda «The Expendables» seriyasigaça ham Stallone bilan bir neça loyihada hamkorlik qilgan Kevin King Templton iştirok etdi. Ijroçi prodyuserlar Gaymon Cassidy, Jason Constantin, Boaz Davidson, Danny Dimbort, John Feltheimer, Basil Iwanyk, Ada Kovan va Trevor Short böldi. Hamprodyuserlar esa Robert Earl, Ziggy Kamasa, Matthew ÖToole va Jeeb Polemus edi. Film operatorlik işlariga masʼul etib Shelly Johnson tayinlandi. U ilgari «Captain America: The First Avenger» blokbasterini yaratişda iştirok etgan edi. Montaj işlari uçun esa, nazoratni Sylvester Stallone va Avi Lerner olib borgan holda, Simon West bilan «Mechanic» filmida işlagan Todd E. Miller taklif qilindi. 2004 yilda «Emmy» mukofotiga nomzod bölgan Paul Cross sanʼat rahbari vazifasini oldi. Ikkinçi darajali rejissyor va tryuklar postanovkaçisi sifatida esa Chad Stahelski tanlandi. U birinçi «The Expendables», «Rambo IV» va Jason Statham boş rolidagi uçta jangari filmdan taşqari, «Matritsa» trilogiyasida ham işlagan edi va keyinçalik «John Wick» seriyasining rejissyoriga aylandi. Stahelskidan taşqari, tryuklar postanovkaçilari jamoasiga Stanimir Stamatov ham kirdi. U seriyaning birinçi filmidagi yakuniy şiddatli sahna uçun Taurus World Stunt Awards mukofotiga nomzod bölgan. Dine Hristov Jean-Claude Van Damme iştirokidagi bir neça jangari filmda işlagan. Nun Orsatti esa «The Expendables», «Rambo IV», «Mechanic» va «Conan the Barbarian» filmlarida iştirok etgan. Allan Poppleton — 2011 yilda «Emmy» mukofotiga nomzod, Don Thai Tirathada esa AQŞ Aktyorlar gildiyasi mukofotining «Eng yaxşi tryuk ansambli» nominatsiyasida ikki marta nomzod bölgan. Ular jang sahnalarining postanovkaçilari sifatida iştirok etişdi.

Sylvester Stallone şunday degan edi: «Filmning jang sahnalari birinçi qismdagiga qaraganda ança dinamik va yaxşi böladi». Şuningdek, maʼlumki, Barney Ross va Jean Vilain örtasidagi yakuniy töqnaşuv dastlab boşqaça rejalaştirilgan edi. Bu sahnada Ross Vilainning vertolyotini quvadi va ikki personaj örtasidagi juda çeklangan töqnaşuv bilan yakunlanişi kerak edi. Biroq bu variant Jean-Claude Van Dammega yoqmadi. U töğridan-töğri yakkama-yakka duelni tomoşabin uçun afzalroq deb hisobladi va Stalloneʼga öz ğoyasini taklif qildi. Taklif qabul qilindi. Van Damme şunday dedi: «Men muxlislar qöl jangini körişni xohlaşini bilardim. Agar siz frantsuz, rus yoki amerikalik muxlislar klublariga (aktyorlar muxlislar klublari nazarda tutilmoqda — muallif izohi) taşrif buyursangiz, ular Van Damme va Stallone örtasidagi jangni orzu qilişayotganini körasiz. Mohammed Ali va Joe Frazier örtasidagi jang kabi».

Dastlab, 2010 yilda, birinçi «The Expendables»da salbiy Dan Paine rolini ijro etgan Steve Austin davomda qatnaşişi rejalaştirilgan edi. Keyinçalik u «Hero Returns» filmini tanlab, loyihadan çiqib ketdi. Uning u filmda iştirok etişi ham imkoni bölmadi. Charlie Şeen öşa yilning noyabr boşida, maʼlum qilinganidek, Church izidan borgan CIA agentini ijro etiş uçun körib çiqilgan edi. Biroq bu personaj yakuniy ssenariyga kirmadi. 2011 yil avgust oyida xitoylik aktyor va jang sanʼati ustasi Donnie Yenga rollardan birini taklif qilindi. Uning iştiroki Millennium Films va potentsial xitoylik investor örtasidagi hamkorlik şartnomasining şartlaridan biri edi. Bu şartnoma filmning mamlakatda relizini osonlaştirişi va birinçi tomonga mahalliy prokatdan mavjudidan ança katta foyda uluşini kafolatlaşi kerak edi, ammo bu kelişuv amalga oşmadi. Biroq aktyor taklifni rad etdi, rol uni «qiziqarsiz» deb hisoblagani uçun. Şuningdek, Jackie Chan ham filmda iştirok etişi rejalaştirilgan edi. U özining «Chinese Zodiac» rejissyorlik loyihasi bilan band bölgani uçun iştirok etişdan boş tortişga majbur bölgan.

2011 yil sentabr oyida loyihaga bir vaqtning özida uç aktyor qöşildi. Asl filmda epizodik rollarda paydo bölgan Arnold Sçwarzenegger va Bruce Willis öz personajlariga qaytişi eʼlon qilindi. Ularning ekrandagi vaqti sezilarli darajada oşirildi. Bruce Willis (Sylvester Stallone undan bir yil oldin uni «super yovuz qahramon» rolida körişni xohlagan edi) ham şu jumladan. Ularning ortidan Liam Hemsworth «The Expendables»ning yangi aʼzosi — snayper Billy Timmons rolini oldi. Bu Afğoniston uruşi qahramoni bölib, Medal of Honor mukofotiga deyarli sazovor bölgan, söngra harbiy xizmatdan böşatilgan edi. Personaj Afğoniston uruşi qahramoni Dakota Meyerning haqiqiy hikoyasiga asoslangan. Bu hikoya uning «Into the Fire: A Firsthand Account of the Most Extraordinary Battle in the Afghan War» biografik kitobida tasvirlangan. Billy rolini Taylor Lautner ham körib çiqqan edi. Hemsworth birinçi filmda ham iştirok etişi kerak edi, ammo suratga oliş boşlanişidan oldin uning personaji ssenariydan olib taşlandi. Keyinçalik davomga aktyorlarni tanlaşda Sylvester Stallone u bilan qayta boğlanib, rolni taklif qildi. Stallone personajni şunday taʼriflagan:

«U yoş, umidga va intilişga töla. Oldinda butun hayoti bor va u jamoaning boşqa aʼzolari kabi kinoya bilan qaramaydi. Barney Ross unga göyo otasidek. Ular bir-biriga katta mehr qöyişadi. <…> Maʼlum bir payt u Billyga aytadi: “Sening hali tanlovingiz bor. Bizga öxşab qolma”».

Öşa oyda Nicolas Cage va John Travolta bilan ham rolga oid muzokaralar olib borildi. Simon West ular bilan avval mos ravişda «Con Air» va «Generalʼs Daughter» jangari filmlarida işlagan edi. Şuningdek, rollardan biri «The Expendables» va «The Expendables 3» iştirokçisi Antonio Banderasga taklif qilindi. Ular Sylvester Stallone bilan birga «The Mercenaries» va «Spy Kids 3-D: Game Over» filmlarida suratga tuşgan edi. Biroq aktyor band jadvali tufayli rozilik bera olmadi. 2011 yil oktabr oyida davomda birinçi filmda Tull rolini ijro etgan Mickey Rourke iştirok etmasligi maʼlum böldi. Keyinçalik aniqlanganidek, sababi aktyorning haddan taşqari yuqori haq talab qilgani bölgan. Keyin noyabr oyida loyihaga aktrisalar Amanda Oomes qöşildi. U Pilar ismli qahramon rolini oldi. Pilar qullikka tuşgan qişloqdagi ayollar oppozitsion guruhining rahbari edi. Şuningdek, Nicolette Noel Billy Timmonsning qiz dösti Sofiya rolini oldi. Keyingi oy «The Expendables 2» aktyorlar tarkibiga Çuck Norris qöşildi. Bu film uning olti yillik tanaffusdan keyingi birinçi filmi edi. Sylvester Stalloneʼning sözlariga köra, aktyorni loyihaga jalb qiliş juda qiyin bölgan: «Çuckdan ijobiy javob oliş uçun ança vaqt ketdi. U ssenariyga alohida eʼtibor beradi va juda qonli, tomoşabinlarni hayratga soladigan filmda suratga tuşmasligiga işonç hosil qilmoqçi edi. Şuning uçun, ssenariyda qonli qirğinga emas, balki sarguzaştlarga köproq urğu berilganini bilgaç, u darhol rozi böldi». Norrisning personaji Booker «Yolğiz böri» laqabini olgan. Bu uning iştirokidagi boşqa ikki jangari filmga işora: «Good Guys Wear Black», bu filmda Norrisning qahramoni John T. Booker deb nomlangan, va «Lone Wolf McQuade».

Markaziy antagonist — qarama-qarşi otryad rahbari Jean Vilain roli uçun belgiyalik aktyor va jang sanʼati ustasi Jean-Claude Van Damme tasdiqlandi. Oldinroq Van Damme birinçi «The Expendables» filmida suratga tuşişdan boş tortgan edi. Sababi u özining ikkinçi rejissyorlik filmi «Frençie» ustida işlayotgan edi. Bu ommaviy axborot vositalarida norozilikka sabab bölgan edi. Antagonist roli Van Damme uçun karerasidagi beşinçi rol böldi. Bu ğoya aktyorning özidan çiqqan edi. U «The Expendables»dan biri rolini öynaşga yana taklif qilinganida, seriyaning keyingi filmlarida iştirok etişni kafolatlovçi bu taklifni rad etdi va faqat yovuz qahramon rolini öynaşni qatʼiy talab qildi. Çunki bu tomoşabinni haqiqatan ham hayratga soladigan personaj bölardi. Syujetga köra, Jean Vilain — nafaqaga çiqqan askar, sobiq Fransuz Çet el legioni aʼzosi. Bundan oldin Van Damme «Sudden Death» va «Legionnaire» filmlarida Çet el legionida xizmat qilgan askarlar rolini ijro etgan edi. Uning qöpol qiyofasining bir qismi — xususan, qisqa yengli qora futbolka, klassik jinsi şim, temir tokali kamar, qöl soati va yakuniy jang sahnasida işlatiladigan jangovar piçoq — «Double Impact» filmidagi egizaklardan biri Alex Wagner obrazidan olingan. Bundan taşqari, bir intervyuda Sylvester Stallone personajning familiyasi «Vilain» ni frantsuz şoiri Paul Verlaine familiyasiga öxşaşligi uçun öylab topganini tan oldi. Şunday qilib, Vilain va Barney Ross örtasidagi yakuniy jangni Verlaine va boşqa frantsuz şoiri Arthur Rimbaud örtasidagi hazil tariqasida köriş mumkin böldi. Ular bilan birinçisi böroni romani bölgan.

Jean-Claude Van Damme rolga juda eʼtibor qaratgan va suratga olişda juda professional munosabatda bölgan. Personajga töliq kiriş uçun u hamkasblari bilan norasmiy muloqotdan işning oxirigaça özini çetga oldi. Jismoniy şakl va maʼnaviy ruhni saqlaş uçun esa suratga oliş maydonçasiga özining sport murabbiyi Claude Goetzni ham taklif qildi. Vilainning «öng qöli» Hector roliga «Undisputed 2» va «Undisputed 3» filmlari bilan tanilgan ingliz aktyori va jang sanʼati ustasi Scott Adkins tayinlandi. Şu tariqa u «Bloodthirsty» otryadining ikkinçi va oxirgi «yulduz» aʼzosi böldi. Otryad asosan qöşimça aktyorlardan iborat edi. Personajga maksimal darajada mos keliş uçun Adkins rus aksentini taqlid qilişi kerak edi. Bu unga oson keçdi, çunki u avval ham Şarqiy Yevropa personajlarini köp ijro etgan. Asl filmda iştirok etiş taklifi unga ham berilgan edi. Biroq u «The Expendables» va öşa paytda tayyorlanayotgan «Undisputed 3» örtasida tanlov qilganda, ikkinçisini afzal kördi. Diqqatga sazovor tomoni şundaki, Jean-Claude Van Damme Scott Adkins va Dolph Lundgren bilan oldin uç marta işlagan. Lundgren bilan u «Universal Soldier» seriyasining uçta filmida, Adkins bilan esa «Special Forces», «Killer Games» va «Universal Soldier: Regeneration» filmlarida suratga tuşgan. Şuningdek, «The Expendables 2» Van Damme uçun Arnold Sçwarzenegger bilan uçinçi hamkorlik böldi. Ular oldin «Predator» va «Last Action Hero» filmlarida birga işlaşgan.

Xitoylik aktrisa Yu Nan, Parijdagi va Çikagodagi xalqaro kinofestivallarda eng yaxşi ayol roli uçun mukofot sohibi, Dolph Lundgrenning «Diamond Dogs» rejissyorlik işida ham suratga tuşgan, Maggie roli uçun tanlandi. Maggie «The Expendables» tarkibidagi birinçi ayol edi. Uning qiyofasini ijro etişga MMA sportçisi Gina Carano ham tayyor edi. U 2012 yilda katta kinoga debyut qilgan edi. Ammo ijodkorlarni faqat şarq qiyofasiga ega aktrisa qiziqtirgan. Şunday bölsa-da, aralaş jang sanʼatining boşqa ikki vakili filmda iştirok etişga muvaffaq böldi. Bular UFC beş karra çempioni Randy Couture bölib, u Toll Road roliga qaytdi, va bolgar Lyubomir Simeonov. U bardagi janjalda Barney Ross va Lee Christmas bilan töqnaşgan Vilainning yollanma askarlaridan biri — qöpol odam rolini epizodik tarzda ijro etdi.