Forsaj 3

«Tройной форсаж: Токийский дрифт» (ingl. The Fast and the Furious: Tokyo Drift) — Jastin Lin rejissyorligidagi, Kris Morgan ssenariysi asosidagi 2006-yilgi amerikalik jangari film. Bu «Fast & Furious» (2001) va «2 Fast 2 Furious» (2003) filmlarining mustaqil davomi hamda «Fast & Furious» franşizasining uçinçi (xronologik tartibda oltinçi) qismi. Filmda Lukas Blek va Bow Wow rol öynagan. Film maktab öquvçisi, avtomobil işqibozi Şon Bosuell (Blek) haqida bölib, u begona otasi bilan Tokioda yaşaşga ketadi va şahar drift jamoasi bilan tanişib, tasalli topadi.

Franşizaning uçinçi filmi 2005-yil iyun oyida rasman tasdiqlandi, öşa paytda Lin rejissyor etib tayinlandi. Şu filmdan boşlab franşiza Lin, oçiq tanlov orqali yollangan ssenarist Morgan, aktyor Sung Kang va bastakor Brayan Tayler bilan uzoq muddatli hamkorlikka kirişdi. Asl tarkibdan birortasini qaytariş imkoni bölmagaç, ijodkorlar eʼtiborni avtomobil madaniyatiga va köça poygalariga qaratdi. Asosiy syomka 2005-yil avgust oyida boşlanib, öşa yilning noyabrigaça davom etdi. Syomka, boşqa joylar qatorida, Los-Anjelesda va Tokioda ötkazildi. Şu bilan «Tokyo Drift» franşizaning syomka maydonçalari bir neça davlatda bölgan birinçi filmi böldi.

Filmda mutlaqo yangi qahramonlar va oldingi ikki «Fast & Furious»ga nisbatan butunlay boşqaça muhit (Tokio, Yaponiya) bor. Kartina Tokioda va Los-Anjelesdagi Kiçik Tokioda suratga olindi. Ikkinçisida illyuziya yaratiş uçun köpinça stendlar va çiroqlar bilan bezatilgan. Asl filmdan «Fast & Furious 3»da faqat Vin Dizel qatnaşdi.

«Tokyo Drift» AQŞda 2006-yil 16-iyunda çiqdi, Rossiyadagi premyerasi esa 29-iyunda bölib ötdi. Film tanqidçilardan aralaş va ijobiy baho oldi: poygalar sahnalari, avtoparki va suratga oliş sifati maqtovga sazovor böldi, ssenariy va baʼzi aktyorlarning öyini esa tanqid qilindi. «Tokyo Drift» jahon prokatida 159 million dollar yiğdi va bu franşizaning eng kam kassa yiğgan filmi böldi. Serial uzluksizligi doirasida film «Fast & Furious 6» va «Fast & Furious 7» orasida sodir böladi.

Vin Dizel Dominik Torettoning rolida çiqadi (asl «Fast & Furious»dagi qahramoni) va Xanning dösti bölganini aytadi. Bu «Fast & Furious 4», «Fast & Furious 5» va «Fast & Furious 6»da tuşuntiriladi.

Haqiqiy hayotdagi «Drift qiroli» va drift pioneri Keiiçi Tsuçiya ham Lukas Blek qahramoni drift qilişni örganadigan sahnalarda körinadi. U eski baliqçiga öxşaydi va Şonning töğri drift texnikasini bilmasligi haqida yon izohlar beradi. Formula Drift USA piloti Rhys Millen Amerikadan Yaponiyaga uçiş paytida yapon juftligi bilan gaplaşayotgan holda körinadi.

Yer osti avtoturargohi şlagbaumi yonida Sparco kofta kiygan yigit — AʼPEXi poyga jamoasi menejeri Toşi Hayama (2003-yilda şu jamoaning drifteri Yuiçi Imamura Mazda RX-7 FD3S maşinasida D1GP çempioni bölgan).

Filmda quyidagi avtomobillar işlatilgan:

Filmdagi Mustangga örnatilgan RB26DETT dvigateli Nissan Silvia S15 maşinasidan olingan bölib, USDM va JDM avtoişqibozlari tomonidan qattiq tanqid qilindi. Tanqid kuçaydi, çunki maʼlum böldiki, bu maşina ekranda juda kam vaqt körinadi, drift sahnalarida esa doimiy Mustanglar işlatilgan, ularga 351 kubik dyuymli Windsor V8 dvigateli örnatilgan. Hot Rod Magazine jurnali amerikalik avtomobillarga yapon dvigatellarini örnatiş imkoniyati haqida qattiq taşvişlandi. SCC maʼlumotiga köra, bitta Mustangga RB26 dvigateli örnatilgan, qolgan beş Mustang esa drift uçun tayyorlangan. Ulardan ikkitasi jarayonda buzilgan. Bundan taşqari, RB26 bilan jihozlangan Mustang özining V8 akasidan tezroq edi: 0–60 mil/soat tezlaniş 5,38 soniyada va çorak milya 13,36 soniyada 109,83 km/soat tezlikda. V8 bilan jihozlangan maşina drift uçun möljallangan edi va heç qanday tortişiş muammosiga duç kelmadi, qatorli 6 silindrli dvigatelli versiyalar esa qatʼiy ravişda töğri çiziqli harakat uçun işlatilgan.

Nissan S15 Silvia, Blekning qahramoni Yaponiyadagi birinçi poygasida hurdaga aylantiradigan maşina, körinişidan RB26DETT dvigateli bilan özgartirilgan. Biroq haqiqatda işlatilgan maşinada S15 asosidagi SR20DE dvigateli bölgan. Sung Kang qahramoni boşqargan RX-7 dastlab 2005-yilgi Tokio avtosaloni uçun yasalgan, lekin keyinroq uni Universal sotib olib, rangini özgartirgan (asli töq qizil bölgan, filmdagidek töq sariq va qora emas). Filmning bir lahzasida (22-daqiqada) turgan maşinalar orasida Xanning Mazda RX-7 maşinasini köriş mumkin, ammo bu paytda u hali ham Nissan Silvia S15 haydayotgan edi, demak RX-7 xronologik jihatdan hali uning ixtiyorida bölişi mumkin emas edi.

Drift sohasining taniqli şaxslari Keiiçi Tsuçiya, Pikes Peak rekordçisi Rhys Millen va Samuel Hubinette filmni yaratişda maslahatçi va iştirokçi bölişdi, drift va tryuklarni taʼminlaş va bajariş uçun. Biroq haydovçilarning drift boşlaş usuli — qöl tormozi yordamida — Tsuçiya örgatgan texnikaga mos kelmasdi. Bu, ehtimol, «skolzhenie» deb atalgan. Universal kaskadyorlarining heç biri drift qila olmagani maʼlum bölgaç, Tanner Foust, Rich Rutherford, Calvin Winn va Alex Pfeiffer ham jalb qilindi. Baʼzi poygalar Los-Anjelesdagi Hawthorne Mall savdo markazi avtoturargohida suratga olingan.

Toşi Hayama, filmdagi elementlar töğri tasvirlanişi uçun ham jalb qilingan. U Jastin Linning «Better Luck Tomorrow» filmida rol öynagan, örta maktabdagi eski dösti Roger Fan orqali boğlanib, yapon seriyasi taşkilotçilari va AʼPEXiʼdagi sobiq bossi bilan işlagan. Şu bilan birga, baʼzi çeklovlar saqlab qolindi (azot oksidi tizimidan faqat töğri çiziqli harakatda foydalaniş, homiylar havolalarini minimal darajada saqlaş va h.k.). Hayama, şuningdek, yordamçi maşina baʼzi aktyorlar tomonidan «öğirlangan» va improvizatsiya qilingan «drift seansi» uçun olingan, keyin esa aktyorlar tomonidan qaytarilmagan, deb daʼvo qiladi.

«Tokyo Drift» birinçi dam oliş kunlarida 23 million dollardan ortiq yiğdi. Yaponiyada lenta çeklangan prokatda «Wild Speed 3» nomi bilan çiqdi. 2007-yil 28-yanvardan boşlab içki kassa yiğimi 62 514 415 dollarni taşkil etdi, xorijiy namoyişdan esa yana 95 886 987 dollar tuşdi, jami esa 158 401 402 dollar böldi. «Tokyo Drift» özidan oldingi filmlarga qaraganda kamroq maşhur böldi.

Film tomoşabinlardan asosan ijobiy şarhlar oldi, tanqidçilardan esa aralaş baho oldi, biroq çiqqan vaqtida triller qattiq tanqidga uçradi. Uçinçi film Rotten Tomatoes şarh-agregatorida 34 % reytingga ega (saytning umumiy xulosasi: «Hayratlanarli haydaş sahnalari sust syujet va tekis ijro bilan uyğunlaşib, bu filmni oldingi «Fast & Furious» qismlariga nisbatan umidsizlantiruvçi davom etişga aylantiradi»), Metacriticʼda esa 100 ballik şkalada 46 ball oldi. CinemaScore söroviga köra tomoşabinlar filmga A dan F gaça bölgan şkalada A− bahosini qöyişdi.

Chicago Sun-Times gazetasidan Roger Ebert filmni tört yulduzdan uçtasi bilan maqtadi va rejissyor Jastin Lin «maşhur franşizani olib, uni ajoyib darajada yangi va qiziqarli qiladi» deb yozdi, «Tokyo Drift» «biz kutganimizdan çuqurroq» ekanini va bu «şunçaki tez maşinalar haqida emas» deb qöşimça qildi. Baltimore Sun gazetasidan Maykl Sragow «birinçi yarim soat klassik „gaz pedali-metall“ kinematografiyasini obrösizlantirişi mumkin» deb his qildi. The Hollywood Reporterʼdan Kirk Honeycutt esa «bu endi kino emas, balki dözax sayohati» deb aytdi.

Maykl Medved «Tokyo Drift»ga tört yulduzdan bir yarim yulduz qöydi: «Sezilarli syujet […] yoki hissiyot yoki hazil yöq». Reel Viewsʼdan James Berardinelli ham tört yulduzdan bir yarim yulduz berdi: «Poyga haqidagi filmning hosilaviy bölişini kutgan edim. Bu hududda nima böladi. Heç kim „Fast & Furious“ni syujet uçun tomoşa qilmaydi. Bir tomondan, film mustahkam asosga ega — unda köplab çiroyli qizlar va maşinalar bor (ikkinçisi köproq sevib qolingan). Biroq kinoekşen sahnalari (poygalar va quvğinlar) zerikarli va boğlanişsiz bölişi qabul qilinmaydi. Agar kino özining eng muhim aktivini taqdim eta olmasa, muammo nimada?»

Richard Roeper filmni qatʼiy tanqid qilib: «Bularning hammasi kulgili. Harakat şunçalik dahşatliki, uzoq vaqtdan beri körgan eng yomon asarlardan biri», deb yozdi. Şunga öxşab, Rolling Stoneʼdan Piter Travers «Tokyo Drift» «xira tasavvur, dvigatelning köçişi va nafasi zörğa yetadigan syujetdan aziyat çekadi. Yulduz rolini izlang — bu bu töplamdan olasiz yagona kutilmagan narsa», dedi. San Francisco Chronicleʼdan Mayk Lazzall esa yozdi: «[Boş qahramon] heç qanday rejaga va yönalişga ega emas, faqat maşinalarni uriş va bandit döstini öğirlaş kör-körona istagi bor. […] Poyga sahnalariga kelsak, driftdagi nafis harakatga kim eʼtibor beradi, tez harakat bilan soliştirganda? Va kim avtoturargohda yigitlar poygasini tomoşa qilişni xohlaydi? Şu nuqtai nazardan, kim toğdan pastga tuşayotgan ikki yigitning poygasini, köp burilişlar bilan, tomoşa qilişni xohlaydi?»

Dastlab bir martalik qahramon sifatida möljallangan Xan Lyu, deyarli darhol DVD çiqarilganda, Sung Kang ijro etgani tufayli muxlislarning sevimlisiga aylandi va rejissyor Jastin Lin tomonidan qaytarildi. «Tokyo Drift»dan keyin Xan franşizaning keyingi prikvellar trilogiyasida Dominik Torettoning jamoasi aʼzosi sifatida taqdim etildi: «Fast & Furious 4» (2009), «Fast & Furious 5» (2011) va «Fast & Furious 6» (2013). Ularning har biri «Tokyo Drift»dan oldin bölib ötadi.

Keyingi filmlar Xanning avtohalokati sahnasi atrofida aylandi: oltinçi qismda avariya tasodif emasligi aytildi, yettinçi filmda (2015) esa yangi yovuz qahramon Decker Shaw paydo böldi, u köça poygasi paytida Xanga urilgan edi. Keyin töqqizinçi filmda (2021) Xanning ölimi qanday va nima uçun sahnalaştirilgani körsatiladi. Kang, Blek, Vow va Tobin «Fast & Furious 9»da qaytib kelişadi.