The Fountain

Film 2002-yilda 78 million dollar byudjet bilan işga tuşirilgan edi, boş rollarda Brad Pitt va Cate Blançett bölişi rejalaştirilgan edi, ammo suratga oliş boşlanişidan oldin Pitt Darren Aronofskiy bilan ijodiy kelişmovçiliklar tufayli loyihani tark etdi. Loyiha «tokçaga qöyilgaç», Aronofskiy stsenariyni qayta yozdi. Stsenariyning birinçi varianti Kent Williams çizgan grafik romanning asosi böldi.

Aronofskiy filmda işni qayta boşlay olgan faqat 2004-yilda, Hugh Jackmanning iştirok etişga rozi bölganidan keyin edi. Boş ayol rolini rejissyorning nişongi Rachel Weisz ijro etişga rozi böldi. Şu bilan birga filmning byudjeti ikki barobardan köproq kamaytirilib, 35 million dollarga tuşirildi. Aronofskiy filmning haqiqiy nomini işlab çiqarişgaça sir saqlaşni xohlagan, şuning uçun loyihaga «The Last Man» («Oxirgi odam») degan işçi nom bergan.

Aronofskiy kompyuter maxsus effektlaridan imkon qadar kamroq foydalanişga intilgan. Buning örniga effektlarni yaratiş uçun kimyoviy reaksiyalarning makrosuratga olinişi işlatilgan. Kompyuter bölmagan, köp jihatdan noyob effektlarni qöllaşning asosiy sababi filmni işlab çiqariş xarajatlarini kamaytiriş edi. Şuningdek, Aronofskiyning sözlariga köra, hozirgi kompyuter texnologiyalari bir neça yildan keyin eskiradi, u esa filmning vaqt sinovidan ötişini xohlagan.

Film boşida keltirilgan iqtibos — «Şunday qilib, Rabbiy Xudo Odam va Havoni Eden boğidan quvdi va Hayot daraxtini qöriqlaş uçun olovli qiliç qöydi» (ingl. Therefore, the Lord God banished Adam and Eve from the Garden of Eden and placed a flaming sword to protect the tree of life) — Muqaddas Kitobning (Yaratiliş 3:24) aniq nusxasi emas, garçi uning maʼnosini töliq ifodalasa ham. Injilning Eski Ahdidagi jumla quyidagiça: «Şunday qilib, u odamni haydab çiqardi va Eden boğining şarqiy tomoniga kerublarni va hayot daraxtiga yölni qöriqlaş uçun har tomonga aylanuvçi olovli qiliçni qöydi» (ingl. So he drove out the man; and he placed Çerubs at the east of the garden of Eden, and the flame of a sword which turned every way, to guard the way to the tree of life). Filmning boş qahramonlarining familiyasi — Creo, lotin tilidan «men yarataman», ispan tilidan esa «men işonaman» deb tarjima qilinadi. Izzyning töliq ismi (Izzy Creo) ispan tilidan (Y sí, creo) «ha, men işonaman» deb tarjima qilinişi mumkin. Qahramonning ismi va familiyasi yakuniy sahnada körsatiladi, u yerda Tom Izzy qabri toşidagi qorni silkitadi.

Filmda mayya jangçilarini öynagan yetmiş aktyorning yigirmatasi aslida Gvatemaladagi mayya qabilasi vakillari edi. Şibalba Hukmdorini öynagan aktyor Fernando Hernández ingliz tilini bilgan yagona kişi edi.

Moliyaviy yöqotişlarning (taxminan 20 million dollar) qisman örnini qoplaş uçun suratga oliş uçun qurilgan dekoratsiyalar auksionda sotilişiga töğri keldi.

DVD naşri uçun Warner Bros. kompaniyasi rejissyorning filmga ovozli şarhini yozmaslikka qaror qildi. Şunda Darren Aronofskiy uni öz mehmonxonasida yozib, şaxsiy saytiga joylaştirdi.

Film tanqidçilardan aralaş şarhlar oldi. Rotten Tomatoes saytida filmga 206 ta şarhdan 52 % ijobiy baho berilgan. Metacritic saytida esa 36 ta şarh asosida 100 balldan 51 ball. Roger Ebert filmni 4 yulduzdan 2,5 yulduzga baholadi.

Sight & Sound uçun yozuvçi Michael Atkinson şunday dedi: «Şaxsiy va ehtirosli qaraşni taʼqib qilgan holda, şunçalik aqldan ozgan, jirkanç va notöğri ketayotgan boşqa amerikalik filmni eslaş qiyin». Atkinson hikoya haqida şunday degan: «Syujet çiziqlari örtasidagi tartibsiz va maʼnosiz sakraşlar ... uçala hikoya ham bölaklarga bölingan, ularning köpi xotiralar şaklida qayta-qayta takrorlanadi». Aksinça, Premiere jurnalidan Glenn Kenny filmni şunday yozdi: «Bu, ehtimol, men körgan «hikoyalar içidagi hikoyalar» haqidagi eng mahoratli naratsion film… «Fontan» oxirida köp qatlamli meta-naratsiya… Möbius lentasining bir turiga aylanadi». Kenny filmni «talabçan bölgani kabi hayratlanarli» deb atadi va Aronofskiy rejissurasini kontseptual jasorat va ijro aniqligi jihatidan Stanley Kubrick rejissurasi bilan taqqosladi.

The New Yorker şarhlovçisi Anthony Lane şunday xulosa qildi: «Filmda yetkazilişi kerak bölgan muhim haqiqatlar bölişi mumkin, garçi menda şubhalar bor, lekin u bunga haqqini oliş uçun juda tajribasiz, juda dunyodan uzoq körinadi».