The French Dispatch

Reporter Erbsen Sazerak (Owen Wilson) Anui-sur-Blaz şahri böylab velosipedda sayohat taklif qiladi va bir neçta asosiy joylarni körsatadi: passaj, «Le Sans Blague» kafesi va qassoblar köçasi. U har bir joyning ötmişi va hozirgi holatini soliştirib, Anui-sur-Blaz vaqt ötişi bilan qançalik özgarganini körsatadi.

Reporter J. K. L. Berensen (Tilda Swinton) özining sobiq ish beruvçisi Upşur Klampettning (Lois Smith) sanʼat galereyasida maʼruza öqiydi. Unda u Mozes Rozentalerning (Benicio Del Toro) ijodiy yöli haqida batafsil gapiradi. Ruhiy jihatdan muvozanatsiz rassom qotillik uçun Anui-sur-Blaz qamoqxonasida jazo ötayotgan bölib, qamoqxona nazoratçisi Simona (Léa Seydoux) yalanğoç abstrakt portretini çizadi, u bilan esa munosabatlari rivojlanadi. Yulien Kadazio (Adrien Brody), qamoqda soliq tölaşdan böyin tovlagani uçun ötirgan sanʼat dilleri mahbuslar körgazmasida rasmni körib, Rozentalerning eʼtirozlariga qaramay, uni darhol sotib oladi. Ozodlikka çiqqaç, Kadazio ikki amakisini rassomni jamoatçilikka körsatişga köndiradi. Köp ötmay Rozentaler sanʼat olamida sensatsiyaga aylanadi, uning rasmlariga katta talab böladi. Şaxsiy hayotida esa Rozentaler ilhom izlaydi va uzoq muddatli loyihaga bağişlanadi.

Uç yil ötgaç, Kadazio va yangi asar yöqligidan ğazablangan rassomlar guruhi pora evaziga qamoqxonaga kirib, Rozentalerni biror narsa çizişga majbur qilişadi. Qamoqxonada ular Rozentalerning xonadagi beton plitalarga bir qator freskalar çizganini körişadi. «Rasmlarni» qamoqxonadan olib çiqib bölmasligidan ğazablangan Kadazio Rozentalerga taşlanadi, ammo tez orada rasmlarni şundayligiça qadrlay boşlaydi va Rozentaler bilan yaraşadi. Keyinçalik Kadazio butun freskali xonani havo yöli bilan Anui-sur-Blaz qamoqxonasidan Klampettga tegişli Kanzasdagi xususiy muzeyga köçiriş çoralarini köradi.

Rasmlar namoyişi vaqtida boşlangan qamoqxona ğalayonlarini oldini olişdagi harakatlari uçun Rozentaler «umrbod sinov muddati» bilan ozod etiladi. Qayd etilişiça, Simona va Rozentaler ozodlikdan keyin yozişmalarda bölişgan bölsa-da, keyinroq u Berensen bilan jinsiy munosabatga kirişgan.

Reporter Lucinda Krementz (Frances McDormand) Anui-sur-Blaz köçalarida boşlangan talabalar noroziligi haqida xabar beradi. Bu norozilik tez orada «şaxmat inqilobi»ga aylanadi. Dastlab norozilik öğil bolalarning qizlar yotoqxonasiga kiriş huquqini talab qilişidan boşlangan edi. Krementz «jurnalistik neytralitet»ni saqlaşga qatʼiy bölsa-da, özini inqilobçi talabalar yetakçisi deb eʼlon qilgan Zeffirelli (Timothée Chalamet) bilan qisqa muddatli romanga kirişadi. Krementz yaşirinça unga manifest yozişda yordam beradi va unga özining ilovasini qöşadi. Inqilobçi Juletta (Lina Khoudri) manifestdan, xususan, unga qöşilgan ilovadan mamnun emas. Zeffirelli va Juletta tösiqlar oldida Krementzga manifest mazmuniga nisbatan norozilikларini qisqaça bildirgaç, u ularga «borib sevişib kelinglar» deydi va ular şunday qilişadi.

Bir neça hafta ötgaç, Zeffirelli manifestga tuzatişlar kiritadi. U inqilobçilarning pirat radiostansiyasi orqali ularni öqişni niyat qiladi, ammo tösatdan efir uziladi. Zeffirelli radio minorasini tuzatmoqçi bölib, undan yiqilib halok böladi. Köp ötmay uning surati talabalar harakatining ramziga aylanadi.

Reporter Roebuck Wright (Jeffrey Wright) ток-шоу davomida, ведущий (Lev Sçreiber) bilan suhbatda, Anui-sur-Blaz politsiya komissari (Mathieu Amalric) uçun afsonaviy oşpaz, leytenant Nescafier (Steve Park) tayyorlagan xususiy keçki ovqatga borgani haqidagi hikoyasini gapirib beradi. Komissarning öğli Jiji fidya evaziga öğirlanganda keçki ovqat töxtaydi. Bir qator qattiq söroqlardan söng politsiya öğrilarning yaşiriniş joyini topadi va kuzatuv boşlaydi. Politsiya va öğrilar örtasida otişma bölgaç, Jiji quvur orqali Morze alifbosida «oşpazni yuboring» degan xabarni urişga muvaffaq böladi. Leytenant Nescafier öğrilarning yaşiriniş joyiga ularni va Jijini ovqat bilan taʼminlaş bahonasida yuboriladi, ammo ovqat zahar bilan aralaştirilgan böladi. Avval uni tatib körişga majbur qilingaç, leytenant Nescafier bilan birga barça jinoyatçilar zaharlanadi. Ammo ovqatni tatib körmagan bitta jinoyatçi (Edward Norton) Jijini olib qoçadi va politsiyani taʼqib qilişga undaydi. Jiji maşina tomidagi lyukdan çiqib, otasining politsiya maşinasiga sakrab tuşişga muvaffaq böladi.

«Fransuz xabarnomasi» tahririyatida Xovitser Rayga maqolaning eng yaxşi qismi deb hisoblagan, olib taşlangan parçani qöşişni buyuradi. Bu parçada soğayib ketayotgan leytenant Nescafier Rayga aytadiki, zaharning taʼmi u oldin heç qaçon tatib körmagan narsalarga öxşamaydi.

«Fransuz xabarnomasi» xodimlari Artur Xovitser kiçikning ölimi uçun motam tutişadi. Ular birgalikda uning xotirasini hurmat qiliş uçun sönggi sonni tayyorlaşga kirişadi.

Bill Myurrey — Artur Xovitser kiçik, «Fransuz xabarnomasi» muharriri; prototipi «The New Yorker» jurnali asosçilaridan Garold Ross bölgan

Owen Wilson — Erbsen Sazerak, sayohat oçerklari muallifi va «Fransuz xabarnomasi»ning ştatdagi xodimi; prototipi «The New Yorker» publitsisti Jozef Mitchell bölgan

Elizabeth Moss — Alyumna, «Fransuz xabarnomasi»ning masʼul muharriri

Jason Sçwartzman — Hermes Jons, karikaturaçi va «Fransuz xabarnomasi» xodimi

Fisher Stevens — adabiy muharrir

Griffin Dunne — yuriskonsult

Wally Wolodarsky — jurnalist

Angelica Bettina Fellini — korrektor

Angelica Huston — hikoyaçi

Bruno Delbonnel — Tip-Top, frantsuz pop-xonandasi

Tilda Swinton — J. K. L. Berensen, yozuvçi va «Fransuz xabarnomasi»ning ştatdagi xodimi

Benicio Del Toro — Mozes Rozentaler, qamoqdagi rassom

Tony Revolori — yoşlik davridagi Mozes Rozentaler

Adrien Brody — Yulien Kadazio, sanʼat dilleri; prototipi lord Duvin bölgan

Léa Seydoux — Simona, qamoqxona nazoratçisi va Rozentalerning ilhomçisi

Lou Lampros — 16 yoşli Simona

Lois Smith — Upşur Klampett, sanʼat asarlari kollektsioneri

Henry Winkler — Jo amaki, Kadazioning amakisi va biznes şerigi

Bob Balaban — Nik amaki, Kadazioning amakisi va biznes şerigi

Denis Ménoçet — qamoqxona nazoratçisi

Frances McDormand — Lucinda Krementz, «Fransuz xabarnomasi» jurnalistkasi, talabalar noroziligi haqida maqola yozmoqda

Timothée Chalamet — Zeffirelli, inqilobçi talaba, Juletaning yigiti

Lina Khoudri — Juletta, inqilobçi talaba; Zeffirellining dösti

Alex Lawther — Morisso, inqilobçi talaba

Mohammed Belhajine — Mitç Mitç, inqilobçi talaba

Rupert Friend — maşqlardagi serjant

Cécile de France — Mrs. B.

Guillaume Gallienne — Mr. B.

Christoph Waltz — Pol Duval, kollektsioner

Nicolas Avinée — Vittel, inqilobçi talaba

Lily Taïeb — Juletaning dösti

Toçi Jimon — birinçi kursant, safarbarlik qilingan rolini ijro etuvçi aktyor

Stephen Bak — aloqa mutaxassisi

Jeffrey Wright — Roebuck Wright, oziq-ovqat haqidagi oçerklar muallifi; prototiplari yozuvçi Jeyms Boldvin va jurnalist A. J. Liebling bölgan

Mathieu Amalric — komissar, öğli öğirlangan politsiyaçi

Steve Park — leytenant Nescafier, politsiyaçi, komissar uçun şaxsan pişiruvçi beqiyos oşpaz

Lev Sçreiber — ток-шоу ведущийси

Edward Norton — Jo Lefevr, haydovçi, öğrilardan biri

Willem Dafoe — Albert Abakus, mahbus va jinoyat olamining buxgalteri

Saoirse Ronan — birinçi Showgirl, öğrilar tödasi aʼzosi

Ippolite Girardot — Şu-fleur

Winston Ellal — Jiji, komissarning öğli

Maurice Cadiva — Mamman

Damien Bonnard — detektiv

Film «Yozuvçilarga, XX asrdagi xayoliy frantsuz şahridagi Amerika gazetasi avanpostining jurnalistlariga muhabbat maktubi» sifatida tavsiflanadi, unda uçta asosiy syujet liniyasi taqdim etiladi. Ularning barçasi Amerika jurnali «Fransuz xabarnomasi» (Kanzasdagi «Liberty, Kansas Evening Sun» gazetasining haftalik ilovasi) naşrlari bilan boğliq bölib, uning tahririyati Anui-sur-Blaz şahrida joylaşgan (frantsuz tilidan sözma-söz tarjimada — «Zerikiş ustida loqaydlik»).

Filmni yaratişda Wes Andersonga ilhom bergan manba «The New Yorker» jurnali bölib, u maktab yillaridan beri şu jurnalning aşaddiy muxlisi edi. Filmdagi baʼzi personajlar va voqealar uşbu jurnaldagi haqiqiy maqolalardan olingan. Masalan, Bill Myurrey ijro etgan «Fransuz xabarnomasi» boş muharriri Artur Xovitser kiçikning prototipi «The New Yorker» asosçilaridan biri Garold Ross bölgan. Uçta syujet liniyasidan biri 1968-yil may oyida Fransiyadagi talabalar noroziliklari haqida bölib, bu Mavis Gallantning «May voqealari: Parij daftari» maqolasiga bağişlangan. Adrien Brody ijro etgan Yulien Kadazio syujetining asosi esa sanʼat dilleri lord Duvin haqidagi «Duvin kunlari» maqolalar seriyasi bölgan.

2018-yil avgust oyida Wes Anderson Ikkinçi jahon uruşidan keyin Fransiyada bölib ötadigan, hali nomi aniqlanmagan musiqiy film rejissyori va ssenariy muallifi bölişi haqida xabar berildi. 2018-yil noyabr oyida filmning prodyuseri Jeremy Dawson bölişi, boş rollarni esa Tilda Swinton va Mathieu Amalric ijro etişi eʼlon qilindi. Köp ötmay Dawson film musiqiy emasligini tasdiqladi. Şuningdek, miş-mişlarga köra, filmda Natalie Portman va Brad Pitt rol öynaşi kerak edi. 2018-yil dekabr oyida Wes Anderson ssenariy yozib, filmni suratga olişi, unda Frances McDormand, Bill Murray, Benicio Del Toro va Jeffrey Wright rol öynaşi eʼlon qilindi. Öşa oyda Léa Seydoux filmda rol öynaşi tasdiqlandi. Şuningdek, Stephen Rales «Indian Paintbruş» kompaniyasi nomidan prodyuser bölişi, Searchlight Pictures esa tarqatuvçi bölişi maʼlum qilindi. Aktyorlar tarkibiga qöşilgan Timothée Chalamet uçun rol maxsus unga yozilgan edi. Şu oyning oxirida aktyorlar tarkibiga Lois Smith va Saoirse Ronan qöşildi.

2019-yil yanvar oyida aktyorlar tarkibiga Owen Wilson, Adrien Brody, Henry Winkler, Willem Dafoe, Bob Balaban, Steve Park, Denis Ménoçet, Lina Khoudri, Alex Lawther, Félix Moati, Benjamin Lavernhe, Guillaume Gallienne va Cécile de France qöşildi. Köp ötmay Robert Yeoman film operatori bölişi maʼlum böldi. 2019-yil fevral oyida aktyorlar tarkibiga Wally Wolodarsky, Fisher Stevens, Griffin Dunne va Jason Sçwartzman qöşildi. 2019-yil aprel oyida aktyorlar tarkibiga Christoph Waltz, Rupert Friend va Elizabeth Moss qöşildi. Dastlab aktyorlar tarkibida Kate Winslet ham bor edi, ammo u keyingi rolini, «Ammonit» filmini tayyorlaş uçun loyihani tark etişga majbur böldi.

Suratga oliş 2018-yil noyabr oyida Angulem şahrida boşlanib, 2019-yil mart oyida yakunlandi. Murrey, filmda kiçik roli bölgani uçun, öz sahnalarini ikki kun içida suratga oldi.

Hayvi Aznares çizgan film afişasi 2020-yil 11-fevralda namoyiş etildi. Birinçi treylerning premyerasi ertasi kuni, 12-fevralda bölib ötdi.

Searchlight Pictures kompaniyasi 2019-yil sentabr oyida filmni prokat qiliş huquqini oldi. Filmning premyerasi 2020-yil 12-mayda Kann kinofestivalida bölişi va keng prokatga 2020-yil 24-iyulda çiqişi rejalaştirilgan edi, ammo COVID-19 pandemiyasi sababli festival bekor qilindi, film esa yozgi jadvaldan olib taşlandi. «Fransuz xabarnomasi»ning jahon premyerasi 74-Kann kinofestivalida 12-iyulda bölib ötdi. Searchlight Pictures filmni AQŞda 2021-yil 22-oktabrda prokatga çiqardi.

Filmi Italiya, Qozoğiston va Meksikada 2021-yil 11-noyabrda, Argentina, Rossiya va Urugvayda 2021-yil 18-noyabrda, Gonkong, Gretsiya va Isroilda esa 2021-yil 2-dekabrda prokatga çiqdi.

2021-yil 29-noyabr holatiga köra, «Fransuz xabarnomasi» 33,4 million dollar yiğdi, şundan 14,5 million dollari AQŞ va Kanadada, 18,9 million dollari boşqa mamlakatlarda.

Debyut hafta oxiri filmi 52 ta kinoteatrda 1,3 million dollar yiğdi, bitta kinoteatrga örtaça 25 000 dollar töğri keldi, bu COVID-19 pandemiyasi davridagi eng yaxşi kinoteatr körsatkiçi hisoblanadi. Keyingi hafta oxirida film 788 ta kinoteatrga kengaydi va 2,75 million dollar yiğdi. Uçinçi hafta oxirida film kengayişda davom etdi va 1205 ta kinoteatrda 2,6 million dollar yiğdi.

Rotten Tomatoes şarhlar agregatorida filmning «yangilik reytingi» 255 ta şarh asosida 75 % ni taşkil etadi, örtaça baho 7,1/10. Tanqidçilarning umumiy fikri şunday: «Fransuz xabarnomasi» — jurnalistika ruhiga bağişlangan mehrli odatdan taşqari ode bölib, eng köp zavq Wes Andersonning puxta öylangan estetikasi ixlosmandlariga yoqadi». Metacritic agregatorida filmning örtaça vaznli bahosi 56 ta şarh asosida 100 balldan 74 ni taşkil etadi, bu «umuman ijobiy şarhlar»ni körsatadi.

The Hollywood Reporter naşridan Devid Runi filmning «qölda yaratilgan vizual nafisligi va ğayritabiiy ijrosini» maqtab, şunday yozadi: «“Fransuz xabarnomasi” kuçli, qamrovli mavzusiz vinetkalar antologiyasiga öxşab tuyulişi mumkin, ammo har bir lahza Andersonning yozma sözga va öz kasbiy hayotini unga bağişlagan ğalati personajlarga bölgan muhabbati bilan belgilanadi». The Guardian uçun maqola yozgan Piter Bredşou şunday degan: «Bu [Andersonning] erişişi mumkin bölgan çöqqisi bölmasligi mumkin, ammo sof, har daqiqalik zavq va kulgi uçun bu film rohatdir». Hyperallergic naşridan Sofi Monks Kaufman filmning «detallarning kar qiluvçi feyerverkida syujetni kuzatiş baʼzan juda qiyin bölsa-da, “Fransuz xabarnomasi” olamiga şönğiş — sof zavq» ekanini taʼkidlagan. Slaşfilm naşridan Jeyson Gorber filmni «kino ixlosmandlari uçun ruh kosmik sayohati» deb atagan.

Kann kinofestivali 74-ning tomoşabinlari filmni töqqiz daqiqalik olqişlar bilan taqdirlaşdi.