Johnny Gray — Jorjiya ştatidagi Marietta şahrida işlaydigan parovoz maşinisti. U uzoq vaqtdan beri sevib yurgan Annabelle Lee bilan körişgani keladi. Fuqarolar uruşi boşlangaç, Johnny armiyaga yozilmoqçi bölsa-da, uni qabul qilişmaydi. Qiz esa uni qörqoq deb hisoblaydi. Keyin sevimli parovozi «The General»ni şimoliy josuslar öğirlaydi, Annabelle ham shu poyezdda qolib ketadi.
Film 1927-yil 2-yanvarda AQŞda prokatga çiqqan. Rejissyorlardan biri va boş aktyor — Buster Keaton, ikkinçi rejissyor — Clyde Bruckman. Janri — romantik komediya va harbiy film, işlab çiqargan studiya — Joseph M. Schenck Productions. Syujet 1862-yildagi Buyuk parovoz poygasiga asoslangan. Film 1989-yilda AQŞ Kongress kutubxonasining Milliy film reestriga kiritilgan.
1Treylerlar
▶2Rollarda
Buster Keaton, Marion Mack, Charles Henry Smith
·Ensiklopediyadan
The General (şuningdek, «Parovoz „Generall“» nomi bilan ham; ingl. *The General*, 1926) — Buster Keatonning rejissyorligidagi sokin davr sarguzaşt komediyasi. Bu filmda u boş rolni ham ijro etgan. Film klassika hisoblanadi va Keatonning ijodi çöqqisi sanaladi. Syujet 1862-yildagi Buyuk parovoz poygasiga asoslangan bölib, unda parovozni öğirlaş va undan keyingi lokomotivlar quvlaşi tasvirlanadi. Suratga oliş murakkablaşgani sari byudjet 400 ming dollardan 700 ming dollarga oşgan. Yonayotgan köprikdan «Texas» lokomotivining qulaş sahnasi sokin kino tarixidagi eng qimmat sahna böldi. Film IMDbʼning 250 ta eng yaxşi filmi röyxatida 205-örinni egallaydi. Şuningdek, 1989-yilda u AQŞ Kongress kutubxonasining Milliy film reestriga «madaniy, tarixiy yoki estetik jihatdan ahamiyatli» deb kiritilgan.
3Syujet
Johnny Gray — «General» parovozining maşinisti. U Jorjiya ştatining Marietta şahriga, uzoq vaqtdan beri sevib…
Johnny Gray — «General» parovozining maşinisti. U Jorjiya ştatining Marietta şahriga, uzoq vaqtdan beri sevib yurgan qizi Annabelle Lee bilan körişgani keladi. Qizning oilasiga mehmonga borganida u Fuqarolar uruşi boşlanganini bilib qoladi. Annabellening otasi va akasi janubliklar armiyasiga köngilli bölib yozilişga boradi. Qizni hayratga soliş uçun Johnny ham köngilli bölişga qaror qiladi. Lekin verbovkaçilar uni armiyaga qabul qilişni qatʼiyan rad etadi, çunki poyezd maşinisti sifatida u orqada köproq foyda keltiradi. Johnny boşqa ism bilan yozilişga va hatto boşqaning harbiy guvohnomasini öğirlaşga urinadi, lekin uni orqa eşikdan haydab çiqarişadi. Yoziliş navbatida turgan Annabellening otasi va akasi Johnnyni öz yoniga çaqiradi, lekin u aniq bölmagan holda boşini çayqab, uzoqlaşadi. Annabelle oilasida uni qörqoq va Janub uçun şarmandalik deb hisoblay boşlaşadi. Xafa bölgan Annabelle vokzalga Johnny bilan gaplaşgani boradi. U unga haqiqatni aytadi — uni armiyaga olişmagan, lekin qiz işonmaydi va harbiy formasiz gaplaşişni rad etib, qattiq xafa böladi.
Köp ötmay, kapitan Andersonning boşçiligidagi şimoliy josuslar Big Şanti bekatida töxtaganda, yölovçilar va maşinistlar tuşlik qiliş uçun tuşib ketgaç, yölovçi vagonlarni yaşirinça ajratib, «Generalni» öğirlaydi. Ular Konfederatsiya armiyasining taʼminotini töxtatiş va zaxira qayta töldirilişining oldini olişni maqsad qilgan. Şuningdek, ular guvoh bölgan qizni — otasinikiga ketayotgan Annabelleni — boğlab olib ketişga majbur böladi. Annabelle yuk vagoniga hamyonini oliş uçun kirib qolgan edi. Johnny öğirlikni darhol payqaydi va Big Şantida ogohlantirib, lokomotivni quvlaydi — avval yugurib, keyin drezina va velosipedda. U Kingston bekatiga yetib boradi. U konfederatlar qöşinlarini öğirlik haqida ogohlantiradi, ular «Texas» lokomotivini tayyorlaydi. Johnny rulga ötirib, «Generalni» quvlaydi, lekin darhol payqamaydiki, askarlar otryadi bilan vagonlar lokomotivga ulanmagan edi. Ularni quvlab kelayotgan «Texas»ni körgan şimoliylar Johnny ularni yakka özi quvlayotganini bilişmaydi. Ular turli tösiqlar qöyadi: yoğoç şpallarni taşlaydi, vagonlarni ajratib yoqib yuboradi. Johnny lokomotivni mohirlik bilan boşqaradi, strelkalarda ajratilgan vagonlarni zaxira yöllarga itarib yuboradi, şu bilan birga relslardan ötinlarni olib taşlaydi va vagonlarga töqnaşmaslik uçun yönalişni özgartiradi. Quvğin Şimol hududida davom etadi: Tennessi konfederatlar armiyasi çekiniş buyruğini oladi, şimoliylar armiyasi esa ularning izidan oldinga siljiydi. Yoqilği uçun ötin yorişga band bölgan Johnny duşman orqasiga qançalik çuqur kirib borayotganini darhol sezmaydi.
«Texas»ni oraliq yölda yaşirib, Johnny örmonga yaşirinadi. Tun böyi yomğirdan panoh va biror narsa yeyiş uçun qidirib, u şimoliylar ştab-kvartirasi joylaşgan turar joyga yetib boradi. U lagerga kirib, ofitserlar yiğiliş ötkazayotgan stol ostiga yaşirinadi. Johnny qömondonlikning rejalarini bilib oladi va ştab uyining bir xonasida qamoqda saqlanayotgan Annabelleni ozod qiladi. Ertalab Johnny şimoliy askar qiyofasiga kirib, Annabelleni xaltaga solib, temir yöl bekatiga ötadi. Annabelleni yuk vagoniga joylaştirib, u qolgan barça vagonlarni ajratadi, söngra kabinaga çiqib, şimoliy ofitserni huşidan ketkazadi va öz «Generalini» öğirlab ketadi. Lokomotivni quvlaş uçun şimoliylar tupikdan olingan «Texas»da yölga çiqadi. Johnny va Annabelle relslarni şikastlaydi va köprikni yoqib yuboradi, şundan söng janubliklar oldiga yetib olişadi. Johnny qömondonlarni şimoliylarning hujumi haqida ogohlantiradi, söngra qöşinlarga qöşilib, Rok-River köprigini himoya qilişga şoşiladi. Şu orada şimoliylar relslarni tuzatib, quvğinni davom ettiradi, ammo lokomotiv yonayotgan köprikdan qulab tuşadi. Jang boşlanadi: Johnny töpdan öq uzib, töğonni vayron qiladi va şimoliy askarlarni katta suv oqimlari ostida qoldiradi. Şimol armiyasi çekinadi.
Şimoliylar ustidan ğalaba qozonilgandan söng Johnny «Generalga» qaytib keladi va u yerda huşiga kelgan, lekin huşidan ketgan şimoliy qömondonni topadi. Johnny uni asir qilib olib, janubliklar ştabiga olib boradi. Diviziya generali Johnnyni mukofotlaydi, unga leytenant unvonini beradi va asir olingan şimoliy ofitserning zobit şpagini topşiradi. Şundan keyin Johnny va Annabelle yonidan ötayotgan askarlarning yangi zobitga taʼzim qilişidan uyalib, baribir öpişadi.
4Rollarda
Buster Keaton — Johnny…
Buster Keaton — Johnny Gray
Marion Mack — Annabelle Lee
Glen Cavender — kapitan Anderson
Jim Farley — general Tatçer
Frederick Vroom — janubiy general
Joe Keaton — şimoliy general
Mike Donlin — şimoliy general
Charles Henry Smith — Annabellening otasi
Frank Barnes — Annabellening akasi
5Yaratiliş tarixi
Ssenariy asosiga Şimol va Janub örtasidagi Fuqarolar uruşi epizodi olingan bölib, uni Şimolning sobiq kaprali…

Ssenariy asosiga Şimol va Janub örtasidagi Fuqarolar uruşi epizodi olingan bölib, uni Şimolning sobiq kaprali William Pittenger 1863-yilda çop etilgan «Jasorat va azob: buyuk temir yöl sarguzaştining hikoyasi» kitobida tasvirlagan.
Rok-River daryosi yonidagi janubliklar va şimoliylar örtasidagi jang sahnasi bir vaqtning özida oltita kamera bilan suratga olingan. Suratga olişda bir-biriga qarşi çiqqan tomonlarni tasvirlaş uçun Oregon ştatidan 500 nafar milliy gvardiyaçi iştirok etgan. Portlaşlar paytida bir neça statist jarohat olgan, Buster Keaton esa portlaş tölqinidan şikastlangan.
6Prokat va eʼtirof
Amerikadagi premyerasi 1927-yil 5-fevralda bölib ötdi, lekin film na tomoşabinlar, na tanqidçilar orasida…

Amerikadagi premyerasi 1927-yil 5-fevralda bölib ötdi, lekin film na tomoşabinlar, na tanqidçilar orasida muvaffaqiyat qozonmadi.
«The General» 1962-yilda Myunxen prokatçisining taşabbusi bilan qayta çiqarildi va keng muvaffaqiyatga erişdi. Aynan 1962-yilda Fransuz sinemateka tomonidan katta muvaffaqiyat bilan namoyiş etilgan «The General» tanqidçilar va tomoşabinlarni sokin kinoning buyuk ustasini eslaşga majbur qildi.
Film Kann kinofestivali uçun kadrma-kadr qayta tiklandi. Unga Joe Hisaishi musiqasi qöyildi.
2012-yildagi kinotanqidçilarning keng kölamli sörovnomasi davomida köpçilik «The General»ni barça davrlar va xalqlarning eng yaxşi filmlari qatoriga kiritdi.
Orson Welles sözlariga köra: «Ha, albatta, men Çaplinni yaxşi köraman, men unga «Monsieur Verdoux» ssenariysini yozganman, lekin Keatonning oldida men şunçaki sajda qilaman. Men yaqinda «The General»ni qayta kördim, bu taʼriflab bölmas gözallikdagi film!»
7Kadrlar
4
1 · TMDB
2 · TMDB
3 · TMDB
4 · TMDBMatn: maqola tarjimasi «Генерал (фильм, 1926)» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.