The Guns of Navarone

Film yunon oroli Rodosda suratga olingan. Kartinada Eski şahar, şuningdek Lindos akropoli va Anthony Quinn körfazi (keyinçalik şunday nomlangan) köp marta körsatiladi.

Orol qurollari sifatida «Imperatritsa Mariya» tipidagi, inqilobdan keyin Frantsiyaning Bizerta portiga olib ketilgan va uzoq turib qolganidan keyin metallomga sotilgan, parçalab taşlangan rus «Volya» linkorining qurollari işlatilgan, deb notöğri hisoblanadi. Şu kemadan olingan 305 mm li qurollar ikkinçi jahon uruşi davrida yuk kemasida Finlyandiyaga jönatilgan, ammo nemislar tomonidan tutib olingan, taʼmirlangan va «Atlantika devori» tarkibida qirğoq artilleriyasi sifatida örnatilgan. Aslida filmda 1942-yilda olgan şikastlanişlardan keyin «Gneyzenau» nemis linkoridan olingan 283 mm li qurollar işlatilgan. Ular Rozenburg (Hoek van Holland rayoni) yaqinidagi qirğoq batareyasini yaratiş uçun LC/37 tipidagi yakka burjlarga örnatilgan.

Boş rol uçun Rock Hudson, Cary Grant va Gary Cooper kabi taniqli aktyorlar sinovdan ötgan. Grant yoshi sababli (u 56 yoşda edi va özining sözlariga köra bu rol uçun allaqaçon keksayib qolgan edi) öz nomzodini qaytarib olgan, Cooper esa onkologik kasallik (prostata saratoni) tufayli loyihada iştirok eta olmagan.

Filmni suratga olişda yunon armiyasining harbiylari — taxminan 1000 kişi iştirok etgan. Dengiz sahnalari uçun Yunoniston dengiz kuçlari öz kemalarini taqdim etgan — filmda ular britaniyalik esminetslar rolini bajaradi. Aslida kartinada körsatilgan kema AQŞ dengiz kuçlarining USS Slater (DE-766) eskort esminetsidir. 1951-yilda Amerika harbiy yordami doirasida u Yunonistonga berilgan va 1991-yilgaça Aetos nomi bilan öquv kemasi sifatida yunon dengiz kuçlari tarkibida xizmat qilgan. 1993-yilda kema harbiy xizmatdan çiqarilib, AQŞga qaytarilgan. Hozirgi kunda bu esminets Nyu-York ştati, Olbani portida turgan kema-muzey hisoblanadi.

Filmga musiqani amerikalik rus kelib çiqişli bastakor Dmitriy Tyomkin yozgan. Leytmotiv — «The Guns of Navarone» qöşiğidan taşqari saundtrekda bir neçta yunon xalq qöşiqlari işlatilgan. Qöşiqning özi (söz muallifi Paul Francis Webster) Mitç Miller orkestri va xori ijrosida filmning syujetini qayta hikoya qiladi. Filmdagi musiqa bilan plastinka 1961-yilda «Columbia Records» firmasida çiqarilgan, 2000-yillarda esa CD naşri paydo bölgan. Keyinçalik albom turli orkestrlar tomonidan qayta yozilgan. Filmning asosiy musiqiy mavzusi keyinçalik Tyomkin tomonidan orkestr syuitasiga aylantirilgan va bir qator simfonik orkestrlarning doimiy repertuariga kiritilgan.

Filmning premyerasi 1961-yil 27-aprelda Londondagi «Odeon» kinoteatrida bölib ötgan. Premyerada Buyuk Britaniya qiroliçasi Yelizaveta II iştirok etgan. Film byudjeti 6 million dollarni taşkil etgan — suratga oliş xarajatlari böyiça «Puşkilar Navaron orolidan» öşa ön yillikning eng qimmat filmiga aylangan. Şunga qaramay, film prokatda 30 million dollarga yaqin daromad keltirib, 1961-yilning ikkinçi eng kassa filmi bölgan.

Compyuter öyini Castle Wolfenstein (1981) Silas Warner tomonidan uşbu filmni tomoşa qilgandan keyingi taassurot ostida yaratilgan.

Quake II öyini syujeti, unda yolğiz dengizçi-piyoda Yer desantining qönişini strogglarning ulkan sayyoralararo qurolini yöq qiliş orqali taʼminlaşi kerak, «Puşkilar Navaron orolidan» filmidan ilhomlangan.

Compyuter öyini Commandos 2: Men of Courage (2001)da «Savo orolining qurollari» missiyasi «Puşkilar Navaron orolidan» filmiga asoslangan.

Filmning syujeti Call of Duty: United Offensive öyinidagi «Sicily 1» missiyasida işlatilgan.

One Piece animatsion seriali tarkibida köplab qurollarga ega Navarone qalʼa-orolida bölib ötadigan, 11 qismdan iborat yoy bor.

«Pulp Fiction» (1994) filmida Jules Winfield (Samuel Jackson) bir epizodda Vincent Vega (John Travolta)ga şunday javob beradi: «Har safar barmoqlarim ezilgan miyani his qilganda, men TNT Superflaydan boşqa narsa emasman, men şunçaki hamma «Puşkilar Navaron orolidan»ning yiğindisiman!»

Filmning musiqiy mavzusi reggi va ska ijroçilari orasida ğayrioddiy maşhurlikka erişgan. 1965-yilda uni The Skatalites guruhi yozib olgan, şundan keyin «The Guns of Navarone» kompozitsiyasi bu madaniyatda öziga xos musiqiy standartga aylangan. Uni Blue Rivers & the Maroons, Freddie Notes & The Rudies, The Upsetters, Ray McVay & His Orçestra, Colonel Elliott & The Lunatics, Soul Syndicate, Toots And The Maytals va boşqalar ham ijro etgan. Bundan taşqari, kompozitsiyani jazz ijroçilari (Albie Louw, Johnny Griffin, Many Albam, Xavier Cugat), metal va xard-rok guruhlari (Channel Zero, Propaganda Minister), harbiy orkestrlar (Band of the Grenadier Guards, The Band Of H.M. Royal Marines, The Band Of The Royal Military School) yozib olgan. Qöşiqning ingliz tilidagi variantidan (Mitç Miller Orçestra ijrosida) taşqari, frantsuz (John William, Les Compagnons de la Çanson) va ispan (Rudy Ventura, Victor Mojica) tillarida variantlari ham mavjud.

Rossiyalik «Akademiya» kabare duetining «Men xafa böldim!» qöşiği ham «The Legend Of Navarone» kompozitsiyasi taʼsirida yozilgan.

1962 — eng yaxşi maxsus effektlar uçun «Oskar» mukofoti (Bill Warrington, Chris Greenham), şuningdek 6 ta nominatsiya: eng yaxşi film (Carl Foreman), eng yaxşi rejissyor (J. Lee Thompson), eng yaxşi moslaştirilgan ssenariy (Carl Foreman), eng yaxşi montaj (Alan Osbiston), eng yaxşi musiqa (Dmitriy Tyomkin), eng yaxşi ovoz (John Cox)

1962 — ikkita «Oltin globus» mukofoti: eng yaxşi film — drama, eng yaxşi musiqa (Dmitriy Tyomkin); hamda eng yaxşi rejissyorlik uçun nominatsiya (J. Lee Thompson)

1962 — BAFTA mukofotiga eng yaxşi britaniyalik ssenariy uçun nominatsiya (Carl Foreman)

1962 — AQŞ rejissyorlar gildiyasi mukofotiga nominatsiya (J. Lee Thompson)

1962 — «Grammy» mukofotiga eng yaxşi saundtrek uçun nominatsiya (Dmitriy Tyomkin)