«Konyok-Gorbunok» — birinçi sovet töliq metrajli rangli ertak filmi bölib, 1941-yilda «Soyuzdetfilm» studiyasida rejissyor Aleksandr Rou tomonidan Pyotr Yerşovning şu nomli ertagi va rus xalq ertaklari asosida suratga olingan. Film 1931–1932-yillarda NIKFI ning rangli tasvirlar laboratoriyasida Nikolay Agokos, Fyodor Provorov va Pavel Merşin tomonidan işlab çiqilgan ikki rangli texnologiya yordamida olingan.
Filmning SSSRdagi premyerasi 1941-yil 31-iyulda bölib ötdi.
1Treylerlar
▶2Rollarda
Georgy Millyar, Pyotr Aleynikov, Lev Potyomkin
3Syujet
Dengizlar ortida, toğlar ortida Zarya-Zaryanitsa degan gözal qiz yaşaydi. Unga dehqon öğli Ivan oşiq. Lekin…
Dengizlar ortida, toğlar ortida Zarya-Zaryanitsa degan gözal qiz yaşaydi. Unga dehqon öğli Ivan oşiq. Lekin qizni keksa va jahl ustida yuradigan podşoh Afron öziga xotinlikka olmoqçi. Bir kuni tunda Ivan öz dalasida sehrli toyçoqni tutib oladi. Uning yolidan u Olov quş (Jar-ptitsa)ning sehrli patini topadi. Patning yordamida Ivan oltin dumli ikki ot va ajoyib Konyok-Gorbunokka ega böladi; Konyok-Gorbunok esa Ivanning sadoqatli dösti va donişmand maslahatçisiga aylanadi.
Podşoh Afron otlarni sotib oladi, Ivanni esa öziga boş otboqar qilib oladi. Podşohning xonasi xizmatkori Çixir Ivandan xafa bölib, tunda uning qölidagi Olov quş patini öğirlaydi, pat esa podşohning qöliga tuşadi.
Ivan Afrondan buyruq oladi: uç kun va uç tun içida Zarya-Zaryanitsani topib, uni saroyga olib kelişi kerak. Gözalni izlab yölga çiqqan Ivan örmon qaroqçilarining pistirmasiga tuşib qoladi, lekin böri tödasi va Konyok-Gorbunok tufayli halokatdan qutuladi. Şu paytda Ryba-kit degan möjiza-yudo dengizdagi kemalarni yutib yuboradi, ulardan birida Oy (Mesyats)ning qarindoşi Zarya-Zaryanitsa böladi. Oy dengiz podşosi bilan ziddiyatga kirişadi va hatto yordam sörab Ivanga murojaat qilişga majbur böladi. Ivan dengizning eng tubiga tuşib, suv ostining hukmdoriga ultimatum yetkazadi. Dengiz podşosi yirtqiç baliqqa yutgan kemalarni ozod qilişni buyuradi. Ivan Oyning topşiriğini bajarib, Zarya-Zaryanitsani podşoh Afronning oldiga olib keladi. Gözal podşohga, agar u qaynayotgan sutda çömilib, şundan keyin ajoyib yigitga aylansa, unga turmuşga çiqişga vaʼda beradi. Saroy aʼyonlari bu usulni avval Ivanda sinab körişni maslahat beradi. Konyok-Gorbunok Ivanga bu sinovga bardoş berişda yordam beradi va u avvalgidan ham çiroyliroq bölib çiqadi.
Podşoh Ivanning yölini takrorlaydi, lekin halok böladi. Saroy aʼyonlari qörqib tarqalib ketişadi. Ivan Zarya-Zaryanitsaga uylanadi.
4Yaratiliş tarixi
Rangli ertak filmining ssenariysini «Soyuzdetfilm»da A. Rouning oldingi filmi «Vasilisa Gözal» (1939) ning…
Rangli ertak filmining ssenariysini «Soyuzdetfilm»da A. Rouning oldingi filmi «Vasilisa Gözal» (1939) ning hammuallifi V. Şveytserga topşirişgan.
Birinçi sovet tajribaviy rangli ertak filmi optik va sahna hiyla-nayranglarini, havo va suv ostida suratga olişni keng qöllaşni nazarda tutgan edi.
Moskva atrofidagi Zagorsk (hozirgi Sergiyev Posad) yaqinidagi tabiiy manzaralarda suratga oliş 1940-yil sentyabrida ötkazildi; suratga olişga Gostsirkning örgatilgan otlari jalb etildi. Kolxoz dalasida Ivanuşkaning oq toyçoqni tutiş tungi sahnalari, örmonlarda va köl böyida esa Konyok-Gorbunokdagi (Jerom laqabli şotland poni) akalarni quvib yetiş sahnalari olindi.
Qolgan obyektlar 1941-yilning bahorgi ekspeditsiyasida Qrimning janubiy sohilida suratga olindi. «Qaroqçilar lageri» Yuqori Oreanda va Yalta atroflarida, Yaltadagi stadionda maxsus qurilgan dekoratsiya majmuasida — «Şoh saroyi», «Yarmarka» esa Yaltadagi Çoy tepaligida suratga olindi. Kombinatsiyalaşgan «suv osti» sahnalari Yalta kinostudiyasi hovuzida ötkazildi.
Qöşiqlarni yozişda D. Pantofel-Neçetskaya va A. Vinogradova iştirok etdi.
5Kadrlar
1
1 · TMDBMatn: maqola tarjimasi «Конёк-Горбунок (фильм, 1941)» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.