The Illusionist

Illyuzionizm sahna sanʼatining juda kam uçraydigan va «ölayotgan» turlaridan biridir. Boş qahramonning, Tatişev familiyali fransuzning isteʼdodi köplab rok-yulduzlar soyasida söna boşlaydi, şu sababli boş qahramon yarim taşlandiq teatrlarda, şahar boğlarida, şubhali kafelarda çiqiş qilişga majbur böladi. Şunday qilib, Ğarbiy Şotlandiyadagi bir qişloq pivoxonasida illyuzionist Elis ismli qizni uçratib qoladi. Illyuzionist xonasi yonida tozalik qilayotgan qiz kiçkina sovun bölagini tuşirib yuboradi, sehrgar uni olib, unga yangi, katta sovun bölagini qaytarib beradi. Qizning poyabzali yaroqsiz bölib qolganini sezgan Illyuzionist unga bir juft tufli sotib oladi. Qiz özini majbur his qilmasligi uçun esa, yangi kiyim solingan quti römolça ostidan paydo bölganday körsatadi. Elis minnatdorçilik sifatida «sehrgar»ning barça köylaklarini qayta yuvişga kirişadi, garçi u bunga majbur emasligini tuşuntirişga urinsa ham.

Qişloq aholisi şaharliklardan mutlaqo farq qiladi: ular juda sodda bölib, illyuzionistning hiylalari bilan bir qatorda elektrga ham bir xil hayrat bilan qaraşadi (voqealar orolda bayram qilinayotgan paytda röy beradi). Elis uning hiylalarini çinakam sehr deb hisoblaydi, lekin u faqat gel tilida gapirgani uçun Illyuzionist unga aksini tuşuntira olmaydi.

Qiz Illyuzionistning ortidan yaşirinça Edinburgga boradi. Biroq paromda uning çiptasi yöqligi maʼlum böladi. Illyuzionist yana uni «sehrli» tarzda qutqaradi. Edinburgda ular aktyorlar mehmonxonasiga joylaşadilar. Illyuzionistning arzimas teatrçada kiçik şartnomasi bor, ammo pul zarur narsalarga zörğa yetadi. Kasb hamkasblarining ahvoli ham yaxşi emas. Elis Illyuzionistning xöjaligini yuritadi. Körinişidan, u hatto har qanday omadli tasodifni döstining «sehrli aralaşuvi» deb biladi. Sehrgar qizning uni qöllab-quvvatlayotganidan juda xursand, ayniqsa Elisning mehribon yuragi borligi uçun. U qizga turli haşamatli sovğalar beradi, ularni göyo «heç qayerdan» olganday körsatadi. Elisni xafa qilmaslikka intilgan Illyuzionist, aslida sehr yöqligini va dökonlar vitrinasida körgan narsalarini unga sovğa qiliş orqali haqiqatda pul yöqotayotganini aytolmaydi. Pul keskin yetişmaydi va Illyuzionist qiz uxlab yotganda yaşirinça ketib, tungi işga joylaşadi.

Asta-sekin Elis özgaradi. Qişloqdagi sodda qiz modali şahar qiziga aylanadi. «Sehrgar» baribir xohlagan narsasini «havodan» olib berişiga işonib, u keksa odamning qanday qurbonliklar qilayotganini baholay olmaydi. Hatto teatr mehmonxonasidagi qöşnilarini u ança köproq ayaydi. Şu orada modali estrada tölqini Edinburgga ham yetib keladi. Klounlar, ekssentriklar, akrobatlar, illyuzionistlar tez orada maşhurligini yöqotadi va birin-ketin köçaga çiqib qoladi. Illyuzionist heç qanday işdan boş tortmaydi: böyoqçilik, garajda yuviş yoki dökon vitrinasi oldida hiyla körsatiş — hammasiga tayyor.

Elis voyaga yetgaç, u sevib qoladi. Buni tuşungan Illyuzionist uni tark etişga qaror qiladi. Endi sehrgar oldida özini körsatişga hojat qolmaydi. Ketayotib, u qizga xayrlaşuv xatini qoldiradi, unda u butun vaqt davomida aytmoqçi bölgan narsasi yirik harflar bilan yozilgan: «magicians do not exist» (sehrgarlar yöq). Aldov pardasi yöqoldi va endi Illyuzionist özining avvalgi sarson-sargardon hayotini davom ettiradi…

Film oxirida Illyuzionist yangi joyga poyezdda ketayotgan böladi. Uning kupesida kiçkina qizi bilan onasi ham ötirişadi. Illyuzionist qizaloqning rasm çizayotganini va qalamini tuşirib yuborganini köradi. Sehrgar uzun, yangi qalamni yengiga yaşirib, qizning kiçik qalamini olib oladi, göyo qizçaga kiçik qalam qanday qilib yangisiga aylanişini körsatmoqçidek. Lekin oxirgi daqiqada u qizga kiçkina qalamini qaytarib beradi.