Ушбу мақола — Википедиядаги мақоланинг таржимаси; ип_reminder матни таржима вазифасига таъсир қилмайди, шунинг учун уни оддий тарзда бажараман.
«Король Парижа» — Жорж Онэнинг шу номдаги романи асосида 1917 йилда Евгений Бауэр ва Ольга Рахманова томонидан суратга олинган рус бадиий фильми.
Фильм сценарийни француз романи асосида Е. Бауэрнинг ўзи ёзган.
1Rollarda
Nikolai Radin, Lydia Koreneva
2Яратилиш тарихи
Фильм Ялтада суратга олинган. Бу фильм режиссёрнинг сўнгги иши бўлди. Ҳали олдинги «За счастьем» картинаси…
Фильм Ялтада суратга олинган. Бу фильм режиссёрнинг сўнгги иши бўлди. Ҳали олдинги «За счастьем» картинаси суратга олинаётганда Евгений Бауэр оёғini синдирган ва сўнгги фильмини креслода ўтириб суратга олган, кўп ўтмай эса зотилжам билан касалланган. У 1917 йил ёз ойининг бошида суратга олишни бошлаган. Лекин тез орада уни Ялта касалхонасига ётқизишган ва у ерда режиссёр 1917 йил 9 (22) июнда вафот этган. Картинани Ольга Рахманова якунлаган. Бироқ кўплаб манбаларда айтилишича, картинани тугаллашдаги режиссёрлик ишида кинематографик карьерасини актёр ва рассом сифатида бошлаган ҳамда фильм суратга олиниш бошланишида рассом бўлиб ишлаган Лев Кулешов ҳам иштирок этган.
Бу фильм ҳали шаклланаётган рус кинематографидаги Кумуш аср давriga оид сўнгги фильм бўлди — рус кинематографида Кумуш аср Е. Бауэрнинг ўлими ва бир неча ойдан кейин содир бўлган Октябрь инқилоби билан тугади.
Премьера 1917 йил 6 декабрда бўлиб ўтди. Бироқ фильм Россия экранларида қисқа вақт турди, инқилобий давр эса на сюжетга, на кўтарилган муаммоларга унчалик мос эди. Фильмнинг ягона нусхаси деярли 100 йил архивда ётди. Фильмдаги сахналардан бири Алла Сурикова томонидан 1987 йилги «Бульвар Капуцинлар одами» филмида ишлатилган. Фильм фақат кўп йиллар ўтгач томошабинларга етиб борди: у 2007 йил сентябрда А. Ханжонков таваллудининг 130 йиллигига бағишланган очиқ намойишда «Кино-Ялта» продюсерлик кино фестивалида кўрсатилди, шунингдек 2008 йил 24 октябрда «Культура» телеканалида намойиш этилди.
Фильм ёзувларсиз сақланган.
3Сюжет
Фильм Парижнинг юқори элитар жамияти ахлоқий муаммоларини кўтаради, уларнинг орқасида кўпинча ахлоқий инқироз…
Фильм Парижнинг юқори элитар жамияти ахлоқий муаммоларини кўтаради, уларнинг орқасида кўпинча ахлоқий инқироз ва бўшлиқ туради.
Воқеа Парижда содир бўлади. Қаҳрамон — Роже исмли ёш йигит, у оғир аҳволга тушиб, Паскаль Венконнинг таъсирига тушади — айнан у ёш дўстини «Париж қироли» бўлишга ўргатади. Бунинг учун иқтидор ҳам, меҳнат ҳам керак эмас, бошқа нарсалар керак — керакли алоқалар, бой титулли ҳомийлар ва ҳомийалар ҳамда афера қилиш маҳорати. Кекса аферист ёш шеригига ўргатади: «Қаранг… Бу buyuk шаҳарда, у ерда бузуқлик ва пасткашлик ҳукм суради, уларнинг бутлари олтин ва аёллар, сиз ана шу бўрилар, йўлбарслар ва илонлар орасида овланасиз. Уларни йўқ қилишни ва терисини шилишни билинг — акс ҳолда улар сизни ейишади».
Мансабдор герцогиня Дьернштейн ёрдамида Роже орзу қилинган оламга киради ва маълум юксак мавқеga эришади, ўша ерда доимий меҳмонга айланади. У ҳақиқатан ҳам ўзини ғолиб ва «Париж қироли» деб ҳис қилади. Лекин унинг афералари ҳаммага маълум бўлиб қолади…
4Ролларда
Вячеслав Свобода —…
Вячеслав Свобода — Роже
Николай Радин — Венкон
Эмма Бауэр — герцогиня Дьернштейн
Михаил Стальский — ҳайкалтарош Жан Генар, герцогинянинг ўғли
Мария Болдырева — Жульетта
Лидия Коренева — Люсьенна Марешаль
Мария Куликова (II)
Елена Южная
5Съёмочная группа
Режиссёрлар: Евгений Бауэр ва Ольга…
Режиссёрлар: Евгений Бауэр ва Ольга Рахманова
Сценарист: Евгений Бауэр
Оператор: Борис Завелев
Рассом: Лев Кулешов
Продюсер: Александр Ханжонков
Фильм «А. Ханжонков и К» АЖ студиясида суратга олинган
6Танқид
«Проектор» журналининг рецензенти (1917) фильмни мақтаган: «Марҳум Бауэрга тегишли картинанинг постановкаси…
«Проектор» журналининг рецензенти (1917) фильмни мақтаган: «Марҳум Бауэрга тегишли картинанинг постановкаси умуман олганда жуда импозант, баъзи жойларда эса аниқ порлоқ (герцогиня балли, денгиз бўйидаги сахна ва бошқалар)». Шу билан бирга у бир қанча камчиликларни ҳам қайд этган: «Ҳайкалтарош Жан Генар студиясининг постановкаси кучсиз ишланган, табиатдан фойдаланишда кўпроқ хилма-хиллик истардим».
«Кинога зета»даги рецензия (1918) ҳам Е. Бауэр ижодига қойил қолиш ва танқид элементини ўзида мужассам этган: «Ҳар бир сахна ўз-ўзида ажойиб, лекин фақат томоша нуқтаи назаридан у кўзни мафтун этади, эркалайди, рассом-режиссёр истеъдодига маҳлиё қилади. Лекин картинанинг умумий таассуроти кам қолади».
Совет кино тарихчиси Семён Гинзбург фильм муаллифларини буржуазия ролини нотўғри баҳолашда айблаган: «“Париж қироли” картинаси Жорж Оненинг романидан олинган материали бўйича замонавийликдан узоқ эди. Лекин у ахлоқий асослари мустаҳкам буржуазияни улуғлаш ва уни аристократияга қарама-қарши қўйиш чизиғини давом эттирарди».
Matn: maqola tarjimasi «Король Парижа» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.
