«Le Dernier Métro» (fr. Le Dernier Métro) — 1980-yilgi tarixiy drama, boş rollarda Catherine Deneuve va Gérard Depardieu. Bu Fransua Truffo rejalaştirgan, sahna sanʼatining turlari (kino, teatr, myuzikl) haqidagi trilogiyaning ikkinçi filmi. Trilogiya «American Night» (1973) filmi bilan boşlangan. Bu Truffoning Fransiya prokatidagi eng muvaffaqiyatli filmi. Film önta «Sezar» mukofotining sohibi böldi.
1Rollarda
Catherine Deneuve, Gérard Depardieu, Jean Poiret
François Truffautrejissyor
Catherine Deneuveaktyor
Gérard DepardieuaktyorJPJean PoiretaktyorAFAndréa FerréolaktyorPDPaulette DubostaktyorHBHeinz Bennentaktyor
Richard BohringeraktyorSHSabine HaudepinaktyorFrançois Truffautssenariy muallifi
Georges Deleruekompozitor2Syujet
Film voqeasi 1940-yillar boşida nemislar tomonidan bosib olingan Parijda röy beradi. Markaziy örinni kiçik…
Film voqeasi 1940-yillar boşida nemislar tomonidan bosib olingan Parijda röy beradi. Markaziy örinni kiçik «Monmartr» teatri egallaydi, u senzura, tanqislik va doimiy qörquv şaroitida omon qolişga harakat qiladi. Uning badiiy rahbari, yahudiy Lukas Şteyner hibsga olinmaslik uçun teatr yertölasiga yaşirinişga majbur böladi. Jamoat oldida teatr rahbarligini uning xotini, aktrisa Marion Şteyner öz zimmasiga oladi.
Marion teatr faoliyatini davom ettirişga qaror qiladi, u erining nomini va jamoani saqlab qoliş uçun. U yangi pyesa qöyadi, unda boş rolni özi ijro etadi, rejissyorlikni esa rasmiy ravişda yöq bölgan Lukasga yozib qöyadi. Lukas ventilyatsiya panjaralari va yozuvlar orqali yaşirinça uni maslahatlaydi. Lukasning yaşirin iştiroki doimiy zöriqiş yaratadi: aktyorlar va xodimlar haqiqatni töliq bilmaydi, nemis ofitserlari va hamkorlar esa muntazam ravişda spektakllarga kelib turadi.
Yangi aktyorlardan biri Bernar Granje böladi — yoş, jozibali va ideallaşgan, Qarşilik harakati bilan boğliq inson. U bilan Marion örtasida asta-sekin özaro tuyğu paydo böladi, unda yolğizlik, qörquv va insoniy iliqlikka ehtiyoj özaro çirmaşib ketadi. Ularning munosabatlari har kuni xavf ostida rivojlanadi: teatr senzorlar nazoratida, okkupantlar bilan hamkorlik qilayotgan tanqidçi Daksel esa Marionni foş qilişga va yöqolgan Lukasning izini topişga urinadi.
Şu orada yertölada yaşirinib yotgan Lukas tepada sodir bölayotganlarning guvohiga aylanadi. U repetitsiyalarni, suhbatlarni eşitadi va asta-sekin xotini bilan yoş aktyor örtasida paydo bölayotgan mehrni sezadi. Lekin uning nozik ahvolini anglab, aralaşmaydi. Truffo bu uçburçakni xiyonat tarixi sifatida emas, balki omon qoliş dramasi sifatida quradi, unda sevgi qarşilik va insoniy qadr-qimmatni saqlaş şakliga aylanadi.
Uruş tugaşi arafasida teatr xavflarga qaramay hali ham işlaydi. Parij ozod qilingaç, Lukas yaşiriniş joyidan çiqadi va jamoat uning tirikligini biladi. Sönggi sahnada u Marion va Bernar birga öynayotgan yangi qöyilişning premyerasida qatnaşadi. Kamera qahramonlarning yuzlarida töxtaydi va ularning munosabatlarining kelajagi haqida aniq javob bermaydi.
Film aççiq umid ruhida yakunlanadi: sanʼat va sevgi hatto yer ostida ham, sözning ham, ramziy maʼnoda ham, qörquv bosimi ostida ham, lekin nur qaytişiga işonç bilan omon qola oldi.
3Stil
Bir safar Truffo va Jak Rivet özlarining ustozi Jan Renuarga intervyu berişgan. Renuar ularga özining sönggi…
Bir safar Truffo va Jak Rivet özlarining ustozi Jan Renuarga intervyu berişgan. Renuar ularga özining sönggi filmlaridan biri — commedia dellʼarte aktyorlari hayotiga bağişlangan «Oltin karvon» filmi suratga olinişi haqida gapirib bergan. Truffo filmidagi sönggi metro qanday teatr olamini ifodalagan bölsa, Renuarning oltin karvoni ham şunday olamni aks ettirgan. Truffo singari Renuar ham teatr haqidagi filmida teatr janrining qonunlariga guzaştlar qilişga majbur bölgan.
Operator Nestor Almendros öz avtobiografiyasida suratga oliş maydonçasida derazalarni oçiş taqiqlanganini eslaydi. Harakat sodir böladigan tor, yomon yoritilgan xonalar tomoşabinda klaustrofobiya hissini uyğotişi, yer ostiga haydalgan qahramonlar boşdan keçirayotgan his-tuyğularga mos kelişi kerak edi.
Suratga olişdan oldin Truffo qirqinçi yillar filmlarini örgangan. U suratga oliş guruhidan öşa ön yillikning boşida Uçinçi Reyxda Agfacolor rangli plyonkasida suratga olingan rasmlar uslubida işlaşni söragan (masalan, «Oltin şahar» kabi). Şu talabdan kelib çiqib, kostyumlar va dekoratsiyalar tanlangan, ular ohra ranglarining baxmalsimon soyalari bilan ajralib turgan. Bosiq rang gammasiga erişiş uçun operator va rejissyor hatto sovet işlab çiqarişidagi plyonkadan foydalaniş imkoniyatini ham körib çiqişgan.
4Rollarda
Gérard Depardieu — Bernar…
Gérard Depardieu — Bernar Granje
Catherine Deneuve — Marion Şteyner
Jean Poiret — Jan-Lu Kottен
Andréa Ferréol — Arlett Gilom
Paulette Dubost — Jermen Fabr
Jean-Louis Richard — tanqidçi Daksia
Heinz Bennent — Lyuka Şteyner
Maurice Risç — Raymon Borsye
Sabine Haudepin — Nadin Marsak
Richard Bohringer — gestapoçi
5Tanqid
Filmning omma orasida muvaffaqiyati yuqori malakali tanqidçilarni ogohlantirdi. Rejissyorni eng talabçan…
Filmning omma orasida muvaffaqiyati yuqori malakali tanqidçilarni ogohlantirdi. Rejissyorni eng talabçan bölmagan tomoşabinlarni xursand qilişga intilişda, uruş davriga bölgan nostalgik qaraşi sirtqiligida ayblaşdi. Yaşiriş va panoh beriş mavzusi «Le Dernier Métro» tuzilişiga şu darajada çuqur singdirilganki, tanqidçi Deyv Ker bunda rejissyorning ijodiy ojizligi, haqiqatdan qoçişi metaforasini kördi: «Baʼzan şunday taassurot paydo böladiki, butun film özining mazmunsizligi sabablari haqida».
6Mukofotlar
1981. «Sezar»…
1981. «Sezar» mukofoti
Eng yaxşi erkak roli — Gérard Depardieu
Eng yaxşi ayol roli — Catherine Deneuve
Eng yaxşi film — Fransua Truffo
Eng yaxşi operatorlik ishi — Nestor Almendros
Eng yaxşi rejissyorlik — Fransua Truffo
Eng yaxşi ssenariy — Suzanne Sçiffman, Fransua Truffo
Eng yaxşi original musiqa — Georges Delerue
Eng yaxşi rassom-dekorator ishi — Jan-Per Kohut-Svelko
Eng yaxşi ovoz
Eng yaxşi montaj
1981. Devid di Donatello mukofoti
Eng yaxşi xorijiy aktrisa — Catherine Deneuve
7Nominatsiyalar
1981. «Oskar»…
1981. «Oskar» mukofoti
Eng yaxşi xorijiy tildagi film
1981. «Sezar» mukofoti
Eng yaxşi erkak ikkinçi plan roli — Heinz Bennent
Eng yaxşi ayol ikkinçi plan roli — Andréa Ferréol
1981. «Oltin globus» mukofoti
Eng yaxşi xorijiy tildagi film
8Kadrlar
5
1 · TMDB
2 · TMDB
3 · TMDB
4 · TMDB
5 · TMDB9Öxşaş filmlar
Matn: maqola tarjimasi «Последнее метро» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.