The Leopard

Hmm, no — the article has no such heading. Translating now.

«Leopard» (ital. Il Gattopardo) — Lukino Visconti tomonidan 1962-yilda suratga olingan tarixiy kino epopeyasi bölib, u knyaz Juzeppe Tomazi di Lampeduzaning «Leopard» romani asosida yaratilgan. Voqealar Risorcimento davrida röy beradi. Film 1963-yilgi Kann kinofestivalining «Oltin palma şoxçasi» mukofotiga sazovor bölgan va jahon kinosanʼatining eng yuksak çöqqilaridan biri hisoblanadi.

Asar muallifi: Juzeppe Tomazi di Lampeduza

Ssenariy mualliflari: Suzo Çekki DʼAmiko, Paskuale Festa-Kampanile, Enriko Medioli, Massimo Françoza va Lukino Visconti

Rejissyor: Lukino Visconti

Prodyuser: Goffredo Lombardo

Operator: Juzeppe Rotunno

Klassik musiqa: Juzeppe Verdi, Vinçenço Bellini

Original musiqa: Nino Rota

Rassom: Mario Garbuglia

Montaj: Mario Serandrei

Kostyumlar: Sartoria Safas, Piero Tosi va Reanda

Italiyaning eng qadimiy uruğlaridan birining vakili bölgan Visconti doimo öz ajdodlari yaşagan dunyoning tanazzuli va parçalanişi mavzusiga qiziqib kelgan. Salina knyazi u uçun maʼlum darajada alter ego edi. Visconti ilgari ham «Hissiyot» (1954) biografik filmida Risorcimento davriga murojaat qilgan. «Leopard» ustida işlaganda Visconti özining perfeksionist sifatidagi obrösini tasdiqladi: yöqolib ketgan Yevropa aristokratiyasi dunyosini eng kiçik tafsilotlargaça qayta yaratdi. Buning uçun bir neça böş turgan sitsiliyalik saroylarni «jonlantiriş» va Palermoning bir mahallasiga tarixiy qiyofasini qaytariş kerak böldi.

Dastlab Visconti boş rolni Lorens Olivye yoki Nikolay Çerkasovga taklif qilmoqçi edi. Amerikalik yulduz Burt Lankasterning «Yevropaça» filmda boş rolda iştirok etişi şu bilan izohlanadiki, bunday ulkan loyihani faqat Gollivud kinostudiyasi moliyalaştira olardi — bu holda 20th Century Fox, u tomoşabinlar kam biladigan bu davr AQŞʼdagi kassa muvaffaqiyatidan ham manfaatdor edi. Lankaster — Garlemning truşçobalaridan çiqqan sobiq sirkçi — bu holda amerikalik tomoşabinlar qiziqişining kafolati böldi. U aristokratik odob-axloqni Viskontining özini namuna qilib olib, rolni aʼlo darajada ijro etdi.

Agar «Leopard» faqat qirq beş daqiqalik balo sahnasidan iborat bölganida — saroyning közgulар galereyasida Verdi valsi ostida Delon bilan Kardinale bir-birini quçoqlab, xuddi mahliyo bölib aylanişgan holda — ham filmni çeksiz tomoşa qilgingiz kelardi. Balo qizil, oq, yaşil ranglarda yeçilgan — Garibaldi bayroği ranglari; ularga Sitsiliya yerining abadiy sarğişligi qöşilgan.

Voqealar vaqti, miqyosi va syujeti böyiça «Leopard» «Şamol olib ketgan» kabi aristokratiya dunyosining sönib borayotganini xuddi şunday töla-tökis tiklaydi. Biroq «Leopard» aytilmagan gaplarga va tafakkurga boy, «Şamol olib ketgan» esa dinamik va ehtiroslarga töla. <…> Doñnafugataga yetib kelgan Salina oilasining çangga botgan va çarçagan panoramasi haqida köp yozilgan: ular çerkovga kirib ötirişadi va göyo haykallarga (yoki jasadlarga) aylanib, qadimiy barokko bezaklari bilan birlaşib ketişadi.

Lankasterning qahramoni alohida tekislikda yaşaydi va zamondoşlari qabul qila olmaydigan yoki tuşuna olmaydigan axloqiy qoidalar asosida harakat qiladi. Jismoniy bardamligiga qaramay, unda yaşab bölgan, yodgorlikka xos nimadir bor. Biz uning qarindoşlarini oilaviy ibodatxonaning skameykalarida jim ötirganini köramiz. Ularning harakatsiz tanasi va qotib qolgan yuzlari hali ham oq yöl çangi bilan qoplangan — xuddi öz sokin tinçligida ilohlarga öxşaş, qaytmas ötmişga ketgan qabr haykallari.

XIX asr romanlariga (eslang, «Uruş va tinçlik») öxşab, monumental kenglikni tafsilotlarga boyligi bilan uyğunlaştirgan holda, film yirik tarixiy voqealarni alohida şaxslar ularni qanday keçirişi prizmasi orqali tasvirlaydi… Nino Rota musiqasi — siz tinglaşga ulgurmagan öşa yillar simfoniyasi kabi… Agar XIX asrda kino suratga olingan bölganida, u aynan şunday körinardi.

«Leopard»ni barça zamonlarning eng yaxşi filmi deb atagan Luici Zingales

Töliq mukofotlar va nominatsiyalar röyxati IMDb saytida.