The Life of David Gale

Jurnalist Betsy Bloom ölim jazosiga hukm qilingan mahbus, Texas universitetining sobiq professori David Geyl bilan intervyu oliş uçun qamoqxonaga keladi. Ölim jazosidan oldingi uç kun davomida Geyl Betsy Bloomga öz hayoti haqida gapirib beradi.

Oldin Geyl va uning dösti Constance Texas ştatida ölim jazosini bekor qiliş harakatining faol aʼzolari va yetakçilari edi. Jamiyat va hokimiyat ularning ölim jazosining yöl qöyib bölmasligi haqidagi dalillarini doim rad etardi. Dalillar şundan iborat ediki, odam notöğri yoki xato ayblov bilan ölimga hukm qilinişi mumkin. Ularga şunçaki Texasda ölim jazosiga notöğri hukm qilingan aniq bir odamning ismini aytiş taklif qilinardi, ularda bunga javob yöq edi. Bundan taşqari, yana bir juda yoqimsiz voqea sodir böladi: Geylning öqişda orqada qolgan talabalaridan biri undan jinsiy aloqa qilişni qatʼiy talab qiladi. Talabalar va öqituvçilarning birgalikdagi ziyofatlaridan birida bu nihoyat sodir bölgaç, u politsiyaga zörlaş haqida ariza beradi.

Geylning obrösi tökiladi, u öz aybsizligini isbotlaş uçun katta qiyinçilik bilan kuraşadi. Uning baxtli oilaviy hayoti va karyerasi gullab-yaşnagan paytida barbod böladi. Yagona sadoqatli dösti faqat Constance bölib qoladi. Lekin ularning birgalikdagi ştatda ölim jazosini bekor qiliş uçun behuda kuraşi butunlay istiqbolsiz bölib qoladi.

Kutilmaganda Constance ölik holda topiladi va uning qotilligi uçun aynan David hibsga olinadi, çunki bu safar ham barça dalillar unga işora qiladi. Sudda Geyl befarq holatda özini tutadi va aslida öz aybini tan oladi. Sud uni ölim jazosiga hukm qiladi.

Biroq sönggi uçta intervyusida Geyl jurnalist Betsy Bloomga ikkinçi holatda ham aybsiz ekanini tuşuntiradi. Betsy bilan sönggi suhbat sahnasida David rus tilidagi dublyajda quyidagiça yangraydigan kalit iborani aytadi: «Men senga faqat şuni ayta olaman: ertaga şu vaqtda men allaqaçon ölgan bölaman. Qaçon ekanini bilaman, lekin nima uçun ekanini ayta olmayman». Asl matnda esa gap quyidagiça: «All I can tell you is that by this time tomorrow Iʼll be dead. I know when. I just cannot say why» (Qaçon ekanini bilaman, lekin nima uçun ekanini aytib bera olmayman). Betsy bilan butun muloqot davomida David özining aybsizligi haqida yoki voqea aslida qanday sodir bölganini bilmasligi haqida töğridan-töğri heç narsa demaydi. U doim betaraf iboralardan foydalanadi va haqiqatni bilişi va Davidning öğli uçun uning nomini oqlaşi kerakligini (u emas, balki Betsy) taʼkidlaydi. Yaʼni David uni aldaşga urinmaydi, balki haqiqatni yaşirib turadi.

Şu paytda Betsy Blumda uning aybsizligini isbotlovçi dalil paydo böladi: Constancening ölimi holatlari tasvirlangan videokassета. Maʼlum bölişiça, Constance saraton kasalligidan ölar edi. Yozuvda körinişiça, u özi murakkab öz-özini öldiriş moslamasini işga tuşiradi, bu esa videokameraga yozib olinadi. Videoni harakatdagi yana bir hamkasbi — ölim jazosini bekor qiliş harakatining aʼzosi Dasti Rayt suratga oladi. Demak, ölim jazosini bekor qiliş harakatining faoli Constance ataylab öz hayotini qurbon qilgan, hamkasbi Geylni notöğri ölim hukmi ostiga qöyiş va şu bilan siyosatçilarni ölim jazosiga munosabatini qayta körib çiqişga majbur qiluvçi prestsedent yaratiş uçun.

Yuz berayotgan adolatsizlikdan dahşatga tuşgan Betsy Bloom şoşiladi, lekin kassetani hokimiyatga topşirib, Geylning qatl etilişini oldini oliş uçun bir neça daqiqa yetişmaydi. David Geyl qatl etiladi. Qatl kuni ommaviy axborot vositalarida katta rezonans uyğotadi, qamoqxona yonida köplab norozilik namoyişçilari töplanadi, telekompaniyalar reportaj olib boradi. Betsy Bloom kassetani ommaviy axborot vositalariga beradi va hammaga ayon böladiki, Geylga ijro etilgan ölim hukmi adolat tizimining tuzatib bölmas xatosiga aylandi.

Şu orada Geylning advokati Raytga Betsy jurnali intervyular uçun tölagan yarim million dollarni beradi. Rayt bu pulni Geylning sobiq xotini, Ispaniyadagi xotiniga olib boradi, ostida esa Berlin (David zörlagan deb ayblangan talaba) sodir bölgan voqea uçun keçirim söragan kartoçka böladi. Xotin tuşunadiki, uning sobiq eri unga aynan özini ayblaşgani haqida rost gapirgan edi.

Biroz vaqt ötgaç, Betsy Blumga poçta orqali yana bir videokassета keladi. Unda Constance öz joniga qasd qilişining töliqroq video yozuvi bor. Betsy Bloom köradiki, Constance öz joniga qasd qilayotganda yonida Geylning özi ham bölgan va u ataylab özidan barmoq izlarini qoldirgan. Betsy Bloom dahşat içida anglaydiki, Constance va Geyl öz eʼtiqodlari uçun ataylab özlarini qurbon qilgan.