The Magnificent Seven

Voqea 1880-yillarda AQŞ va Meksika çegarasida boşlanadi. Meksikalik qişloqni Kalvera tödasi muntazam ravişda talaydi. Töda har yili paydo böladi, lekin heç qaçon hammasini olib ketmaydi — qişloq aholisi keyingi hosilgaça yaşab qolişi uçun aynan şunça qoldiradi. Dehqonlar endi bandilarga pul tölab qutula olmaydi, lekin qurolli tödaga qarşi tura olmaydi ham. Qişloq yaqinida yaşovçi bir çol ularga qarşilik körsatişga urinib körişni maslahat beradi. U ularga yagona qimmatbaho narsasini — oltin soatini beradi, şunda ular biror qurol sotib olişlari mumkin böladi.

Dehqonlar kiçkina amerikaça şaharçaga kelib, nizoli vaziyatga guvoh böladilar: bir hind ölib qoladi va bir neça mahalliy aholi uni şahar qabristonida «qizil terili» deb dafn etişga yöl qöymaydi. Dafn arava haydovçisining örniga begona Kris Adams ötiradi, unga yana bir sarson — Vin qöşiladi. Mahalliylar ularga tösqinlik qilişga urinadi, lekin qisqa otişmadan keyin, bu paytda begonalar qurolni işlatişda özlarining ustunligini işonarli tarzda isbotlaydi, hindni baribir qabristonga dafn etişadi.

Keçqurun dehqonlar Krisni topib, qurol sotib olişda yordam berişni söraydi. Ular qurolni qanday işlatişni umuman bilişmaydi. Kris dehqonlarning bu qurolni işlata olişiga şubha bilan qaraydi va qişloqni himoya qiliş uçun jangçilarni yollaş yaxşiroq ekanini maslahat beradi. Dehqonlarning deyarli heç narsasi yöq, lekin ular bor narsalarini berişga tayyor ekanliklarini aytadi — hayratga tuşgan Kris öylanib gapiradi: «Menga tez-tez köʼp narsa taklif qilişgan. Lekin menga heç qaçon hammasini taklif qilişmagan». U juda kamtarona haq evaziga — aslida faqat turar joy va ovqat evaziga — boşqa odamlarni topişga vaʼda beradi. Krisga birinçi bölib yoş Çiko xizmat taklif qiladi; uning revolver bilan mohirona muomala qilişi Çikoni hayratga soladi. Biroq Kris yigitga öz mahoratining yetarli emasligini osongina körsatadi va jiddiy işga, qizğin, lekin tajribasiz yangi odamni olişni istamay, uni jönatib yuboradi. Ikkinçi bölib Krisning dösti Garri Lak qöşiladi, u Kris aslida meksikaliklar yaşirgan xazinalarni izlayotganiga işonadi. Keyingi köngilli Vin böladi, u barça pulini suyak öyinida yutqazgan edi. Bernardo ÖReyli ham hozir kambağal bölib, ötin yorib kun köradi. Keyin Kris va Vin dramaga guvoh böladilar: piçoq otiş ustasi Britt tasodifiy bahsda iştirok etuvçi begonalar tomonidan «piçoq qarşi revolver» duelига majbur böladi va ğalaba qozonib, raqibini öldiradi. Endi unga Krisning taklifini qabul qilişdan boşqa çora qolmaydi. Oxirida qurollanişga qöşiladi ğaroyib kiyinadigan Li, u navbatdagi qonli janjaldan keyin qonun vakillaridan yaşirinib, bir muddat yaşirinişni xohlaydi. Oltita öqçi dehqonlar hamrohligida Meksikaga yöl oladi. Çiko otryadga ergaşib boradi va uning qatʼiyatidan hayratga tuşgan Kris va döstlari uni öz jamoalariga olişga rozi böladilar.

Qişloqqa yetib kelgan öqçilar yaqinlaşuvidan vahimaga tuşgan dehqonlar uylarga yaşirinib olganini köradi. Çiko qönğiroq minoralariga çiqib, qönğiroq çalib dehqonlar orasida vahima solib yuboradi. Ular yiğilib kelganda, u ularning qörqoqligini masxara qiladi, ularni himoya qiliş uçun kelganlardan ham qörqişlarini va oddiy mehmondöstlik körsata olmasliklarini aytadi. Uni kuzatib turgan Kris xulosa qiladi: «Mana, endi bizlar yettitamiz».

Kalveraning odamlari qişloqqa qaytib kelganda, dehqonlarda himoyaçilar paydo bölganini köradi. Qisqa otişmadan keyin, unda töda qirq ikki aʼzosidan ön bittasini yöqotadi, bandilar yaqin atrofda joylaşadi — ularning oziq-ovqati tugagan, ular böş qöl bilan ketişni xohlamaydi va öz maqsadiga erişişni niyat qilgan. Çiko heç kimni ogohlantirmasdan ularning lagerigaça sudrab boradi va Kalveraning yana hujumga tayyorlanayotganini aniqlaydi. Öqçilar bandilarga ularning lagerida hujum qilişga qaror qiladi, lekin lager böş bölib çiqadi — Kris va uning odamlari yöqligidan foydalanib, bandilar qişloqni egallab olgan edi. Maʼlum bölişiça, baʼzi dehqonlar himoyalanişdan boş tortib, Kalverani qişloqqa kiritiş qarorini qabul qilgan, pardon umid qilgan.

Kalveraning odamlari qişloqqa qaytgan öqçilarni kutilmaganda qölga oladi va Krisning öz jangçilarini qurolsizlantirişdan boşqa iloji qolmaydi.

Kalvera dehqonlarning uyatli qörqoqligini masxara qiladi, öqçilarni qöyib yuboradi va hatto otryad qişloqdan yetarliça uzoqlaşganda ularga qurollarini qaytarib beradi.

Biroq öqçilar duşmandan qoçişga qodir emas. Ular orqaga qaytib, qişloqni talayotgan bandilarga yana hujum qiladi — bandilar amerikaliklar qaytişga jurʼat etadi deb kutmagan edi. Qizğin jangda Bernardo, Li va Britt halok böladi. Garri hayotini qurbon qilib Krisni qutqaradi va uning qölida jon beradi — «xazinalar» haqidagi şirin yolğonni eşitib, tabassum bilan. Kris ölim oldida ham tuşunmaydigan Kalverani öldiradi — nega bunday odam «oddiy dehqonlar» uçun öz hayotini yana xavf ostiga qöyganini.

Jang tugagaç, öqçilardan faqat uçtasi — Kris, Vin va Çiko tirik qoladi. Qişloq qizi bilan muhabbatga tuşgan Çiko qişloqda qoladi. Krisning Çikoni kuzatib, Garri, Bernardo, Li va Brittning qabrlariga qarab Vinga şunday deydi:

Ha, biz yutqazdik. Biz, odatdagidek, mağlubmiz. Çol töğri aytgan. Faqat dehqonlar ğalaba qozondi.

Meksikada suratga olişga ruxsat oliş uçun filmning yaratuvçilari ssenariyga baʼzi özgartirişlar kiritişga majbur bölişdi. Dastlabki variantda, Kurosava filmidagi kabi, oqsoqol dehqonlarga darhol yollanma himoyaçilar yollaşni taklif qiladi, lekin meksikalik amaldorlarga bu lavha yoqmadi — ularning fikriça, bu meksikaliklar özlarini himoya qila olmaydi degan taassurot uyğotardi. Natijada filmda qişloq oqsoqoli dehqonlarni çegaradan ötib qurol sotib olişga yuboradi.

«Yettilik»da Çiko roliда «Seven Samurai» filmining ikki qahramonining xususiyatlari birlaştirilgan — yoş samuray Katsuşiro Okamoto va soxta samuray Kikuçiyo. Hatto ismlari ham şunga muvofiq tanlangan. Kikuçiyo — «bola» degani; u samuraylarga 13 yoşda ekanligi yozilgan hujjatlarni körsatgani uçun şunday laqab olgan. Çiko ispan tilidan tarjimada ham xuddi şunday «bola» degani, u esa butun yettilikdagi eng yoshi.

«Yettilik» syujetidan «Seven Samurai» uçun muhim bölgan, dehqonlar asir bandini öldiradigan sahna butunlay çiqarib taşlangan.

Samuraylar uçun öq otar qurol anʼanaviy ravişda qabul qilib bölmaydigan hisoblangan, va «Seven Samurai»da u faqat bandilar tomonidan işlatilgan. «Yettilik»da bu motiv voqeani XIX asr oxiriga köçiriş orqali butunlay çiqarib taşlangan.

«Seven Samurai»da bandilarning heç biri ismi bilan atalmaydi, «Yettilik»da esa filmi uçun muhim bölgan Kalvera roli paydo böladi.

«Seven Samurai»ning finalida juda muhim jihati şuki, dehqon qizga oşiq bölgan Katsuşiro Okamoto baribir uni tark etadi — jangçi yöli va dehqon yöli turliça, ular faqat tasodifan kesişişi mumkin. «Yettilik»ning finali uçun ham şunçalik muhim bölgan narsa — bir vaqtlar dehqon bölgan yoş öqçi Çiko qişloqda qolişga qaror qiladi.