The Ninth Gate

The Ninth Gate — Roman Polanskiyning mistik trillери bölib, Arturo Pérez-Reverteʼning «The Club Dumas» romani asosida yaratilgan. Filmning premyerasi 1999-yil 25-avgustda bölib ötgan. Musiqasini polyak bastakori Voyçex Kilar yozgan, boş rollarni esa Johnny Depp va rejissyorning rafiqasi Emmanuelle Seigner ijro etgan.

Johnny Depp — Din Korso

Emmanuelle Seigner — qiz (Bobil fohişasi)

Frank Langella — Boris Bolkan

Lena Olin — Liana Telfer

Barbara Jefford — baronessa Kessler

Jack Taylor — Viktor Fargas

José Lopez Rodero — Senis birodarlari

Tony Amonte — Liananing qöriqçisi

James Russo — Berni

Willie Holt — Endryu Telfer

Allen Garfield — Vitkin

Film suratga oliş Parijda, Toledoda, Lissabonda, şuningdek, Çateau de Ferrière va Çateau de Puivert qalʼalarida, bir xil nomli kommunada olingan. Surat oliş jarayonida Johnny Depp bölajak xotini Vanessa Paradi bilan tanişgan.

Kitob tiklovçilari Pablo va Pedro Senis hamda eski tiklovçilar dökonidagi işçilar rolini bitta aktyor — José Lopez Rodero ijro etgan. Korso Parij aeroportida uçratadigan kiçik qizni rejissyor Roman Polanskiyning qizi Morgan öynagan.

Frank Langella ijro etgan kollektsioner Boris Bolkan lift va yaşirin kutubxonada bir xil parolдан — 666 dan foydalanadi.

AQŞda film taxminan 18,7 mln dollar, butun dunyo böyiça esa taxminan 51,1 mln dollar yiğgan.

Asosiy qahramonning ismi romanda va filmda turliça: romanda uning ismi Lukas Korso, filmda esa Din Korso. Kitobda Korsoning yollovçisi Varo Borxa, filmda esa Boris Bolkan.

Qahramonning dösti filmning boşida halok böladi, kitobda esa u hikoya davomida butun vaqt iştirok etadi.

Artur Peres-Reverte romani filmdan farqli ölaroq mistik emas. Kitobga köra, Lyutsiferni çaqiriş mumkin emas, çunki oxirgi haqiqiy gravyura butunlay yöqolgan, tiklovçi egizaklar esa uni fotosuratlar asosida qayta tiklagan. Romanda bir-biri bilan boğliq bölmagan ikkita syujet çiziği bor (biri «Töqqizinçi darvozalar» kitobi bilan, ikkinçisi esa Dyuma klubi, uning qölyozmalari va hammuallifi haqida). Filmda esa faqat bitta syujet çiziği amalga oşirilgan.

Senye ijro etgan qahramona kitobda qisqa jigarrang soçlar xos, filmda esa uzun sariq soçlar. Kitobda Qiz (Senye) va Korso örtasida xarobalar oldida tungi erotik sahna bölmagan.

Liana Telfer (kitobda Tailefer) kitobda sarğiş, filmda esa qora soçli. Kitobda baronessaning familiyasi Ungern, filmda esa Kessler. Filmda Liananing dovmasi Uroboros belgisi, kitobda esa geraldik zambaqdir.

Polanskiyning deyarli barça filmlari adabiy manbalarga asoslangan, şunga qaramay, har qanday muallif kinosi kabi ular örtasida köp umumiylik bor. Tanqidçilar «Töqqizinçi darvozalar» bilan Polanskiyning «Rozmari gödagi» (şaytonparastlik aralaşgan mistika modasini yaratgan), «Şabah» (boş qahramon foyda közlab tergovni boşlaydi va uni qiziqişdan oxirigaça olib boradi, oqibatda özi uçun halokatli natijalarga duç keladi) va «Qöpol» (rejissyorni manzil emas, balki nomaʼlum yovuzlik olamiga sayohatning özi köproq qiziqtiradi, Emmanuelle Seigner sirli yölboşçi sifatida) kabi filmlari örtasidagi öxşaşliklarni payqaşdi.

Şu bilan birga, rejissyorning özi qatʼiy agnostik. U kino-mistikada tomoşabin bilan öynaş uçun qiziqarli imkoniyatlar köradi. «Töqqizinçi darvozalar»da bu öyin elementi ayniqsa sezilarli. Depp ijro etgan qahramon eski nuarlardagi tipik xufiya kiyimida yurgan. Ayollar qiyofasidagi şayton haqidagi qadimgi kitoblardagi kabi (J. Kazotning «Sevgan şayton», M. G. Lyuisning «Rohib», T. Gotyening «Ölik gözallikning sevgisi»), filmda Lyutsifer tomoşabin köz öngida doimo turadi, lekin uning gözalligi va jinsi bilan niqoblangan. Şu bilan birga, hikoya böylab Senye qahramonining haqiqiy mohiyatiga oid köplab işoralar soçilgan: u qon-qizil rangdagi narsalarni afzal köradi, odamlarning öldirilişini sezilarli qoniqiş bilan kuzatadi, boş qahramonning peşonasiga qon bilan şum belgi çizadi va hammasidan oxirida öta tabiiy qobiliyatlarga ega.

Kino tanqidçisi Jonathan Rosenbaum yorqin obrazlilik, saspensni mahorat bilan kuçaytiriş va personajlarning psixologik işlanmasining yöqligini taʼkidlab, film mistik triller sifatida boşlanib, asta-sekin yovuzlik tabiati haqidagi metafizik allegoriyaga aylanişini qayd etgan. Aslida boş qahramon özini şaytonning qöliga özi topşiradi: xudbinlik bilan, foyda uçun, bir neçta zarurat bölmagan qotilliklar ham kiradigan ölim gunohlarini sodir etadi. Kulgili tomoni şundaki, qahramonlar Şaytonni qidirib tirişayotgan paytda, u heç kimdan yaşirinişni öylamaydi. Nopokni çaqiriş uçun sirli sehrli sözlarni aytiş şart emas, şunçaki Depp ijro etgan egoist qahramon kabi yaşaş kifoya:

Bu odam bu oğir va ölimga olib keladigan işni qabul qilişiga sabab bölgan pulдан taşqari, yöldan ötayotib «qöşnisining xotini» bilan yotadi, öğirlaydi, öldiradi — qisqasi, Muqaddas Kitobdagi amrlarni buzadi va közini ham pirpiratmaydi. Aynan şunday odam Töqqizinçi darvozalarga kirişga loyiq.