Pianinoçi

Pianinoçi (inglizça: The Pianist) – Roman Polanski tomonidan suratga olingan film. 2002-yilda Cannes film festivalida Oltin palma şoxi mukofotiga sailor böldi. Bundan taşqari, film Oscar mukofotining 3 ta nominatsiyasida Italiya ğolibligini qölga kiritgan.

Filmning boş qahramoni Vladislav (Vladek) Şpilman. Ötgan asrning 30 yillarida Polşa davlatidagi eng iqtidorli pianinoçilardan biri bölgan. Vladek isteʼdodli ijodi yordamida ikkinçi jahon uruşi arafasida turgan dunyoga tanilgan.

1939-yilning sentabr oyida, olmon qurolli kuçlar majmuasi vakillari Polşani egallab oladilar. Varşavada istiqomat qiluvçi barça yahudiylarning hayoti butunlay özgarib ketadi. Şu jumladan Vladek ham işlaş huquqidan mahrum bölib, iudaistlar uçun möljallangan Maxsus gettoga köçib borişga majbur böladi.

1942-yil 16-avgust kuni Şpilman va uning oilasi „Treblinka“ nomli konsentratsion lagerga surğun qilinadilar. Vladekni oxirgi lahzada Itzak ismli dösti qutqarib qoladi.

Bundan söng Vladek natsistlar nazorati ostida, qurilişda işlaşga majbur böladi. Lekin köp vaqt ötmay u bir taniş ayolni uçratib qoladi. Ayol uruşdan avval Şpilman ijodining katta muhlisi bölgan edi. Şu bois u Vladekka yordam körsatişga qaror qiladi. Ayol va uning eri yordamida Şpilman qurilişdan qoçib ketadi.

1943-yil aprel oyida Vladek Varşava gettosining qarşisida joylaşgan uyda pana topadi. U xonadon derazasidan, gettoda kötarilgan qözğalon natijalarini bir neça kun davomida kuzatib boradi. Ammo oz vaqtdan söng Vladek va qöşni ayol orasida vujudga kelgan kelişmovçiliklar sababli, u xonadonni tark etişga majbur böladi.

Bundan söng u olmon şifoxonasi va komendaturasining qarşisida joylaşgan uyga köçib keladi. Uruş davrida ham Vladekning köp muhlislari undan yordamlarini ayamaydilar. Ammo maşhurlik uni xoinlikdan asrab qolmaydi. Vladekni ovqat bilan taʼminlaydigan odam, u uçun yeğilgan barça pullarni olib bedarak yöqolib qoladi. Bundan taşqari Şpilman sariq kasalga duç kelib, yordam va dori-darmonlarsiz qolib ketadi. Xodisalarning bunday keçişi, Vladekning ölimiga olib kelişi turgan gap edi. Ammo unga bir paytlar qurilişdan qoçib ketişga yordam körsatgan ayol, yana bir bor uning hayotini asrab qoladi.

1944-yil avgust oyida partizanlar komendaturaga hujum qiladilar. Qözğalon kötariladi. Uni bostiriş maqsadida, olmon qurolli kuçlar majmuasi ommaviy mağlubiyat qurollarini yölga tuşuradilar. Tank aslaha-anjomlarining biri Şpilmanning xonadoniga tuşadi. U qiyinçilik bilan qutilib qoladi. Söng böşab qolgan şifoxonada pana topib, keyinçalik gettoga yöl oladi.

Gettoning omon qolgan binolarining birida, Şpilman oz miqdorda yegulik topadi. Şu binoning özidayoq u olmon zobitiga duç keladi. Zobit Vladekning pianinaçiligini aniqlab, royalda öynab berişini iltimos qiladi.

Tong otganda, olmon qurolli kuçlar majmuasi binoda yangi ştab qarorgohini taşkil qiladilar. Şpilman qoçib qutilişga ulgurmay, çordoqda berkinib olişga majbur böladi. Zobit unga muntazam ravişda yegulik olib keladi. Köp vaqt ötmay olmoniyaliklar binoni tark etadilar.

1945-yil yanvar oyida sovet qöşinlari Varşavani egallab oladilar. Bu hodisa uruşning yakunlanişiga olib keladi. Barça Olmoniya qurolli kuçlar majmuasi vakillari hibsga olinadi. Şu jumladan Şpilmanga yordam körsatgan zobit ham harbiy asirga tuşadi.

Köp vaqt ötmay u polşalik skripkaçi yordamida, Vladek bilan boğlanişga urinadi. Ammo Şpilman uning ism şarifini bilmaganligi sababli, unga yordam körsatiş imkoniyatidan mahrum böladi.

Olmoniyalik zobitning ismi Vilgelm Hozenfeld edi. U 1952-yil sovet harbiy asirga olinganlar lagerlarining birida vafot etadi. Şpilman esa qolgan xayotini Varşavada ötkazib, 2000-yil 6-iyul kuni, 88 yoşga kirib olamdan köz yumadi.

Film slogani: „Music was his passion. Survival was his masterpiece.“

Film haqiqatda sodir bölgan hodisalarga asoslangan

Adrien Brody barça musiqiy sahnalarni mustaqil ravişda ijro etgan.

Film Krakov şahrida suratga olinayotgan payt, Roman Polanski ikkinçi jahon uruşi davrida uning oilasiga yordam körsatgan insonni uçratgan.

Ikkinçi jahon uruşi davrida boş qaxramon özini qanday his etganini anglaş uçun, Brody xonadonidan köçib ketib, maşinasini sotib yuborgan.

Ssenariy muallifi: Ronald Harwood (ssenariy Vladislav Şpilmanning kitobiga asoslangan)

Rejisser: Roman Polanski

Operator: Paweł Edelman

Rassom: Allen Starskiy

Bastakor: Wojcieç Kilar

Produser: Roman Polanski

2002-yil Kann kinofestivali:

"Oltin palma şoxi"

2003-yil Oscar mukofoti:

Eng yaxşi erkak roli (Adrien Brody)

Eng yaxşi rejissura (Roman Polanski)

Eng yaxşi ssenariy muallifi (Ronald Harwood)

2003-yil BAFTA mukofoti:

Eng yaxşi film

Rejisserlarga atalgan Devid Linning mukofoti (Roman Polanski)

2003-yil César mukofoti:

Eng yaxşi erkak roli (Adrien Brody)

Eng yaxşi operatorlik ishi (Paweł Edelman)

Eng yaxşi rejissura (Roman Polanski)

Eng yaxşi film

Film uçun eng yaxşi musiqa

Eng yaxşi rassom ishi

Eng yaxşi ovoz

2003-yil Oscar nominatsiyasi:

Yilning eng yaxşi filmi

Eng yaxşi operatorlik ishi (Paweł Edelman)

Eng yaxşi muharrir (Hervé de Luze)

Eng yaxşi liboslar dizayni (Anna. B.Şeppard)