The Ottoman Lieutenant

Mixil Xausman — Ismoil Veli, Usmonli armiyasi leytenanti

Gera Xilmar — Lilli Rou, amerikalik hamşira

Josh Xartnett — Jud Greşem, amerikalik şifokor

Ben Kingsli — doktor Garret Vudraff

Haluk Bilginer — Xalil bey

Suratga oliş 2015-yil aprel oyida Pragada boşlandi, Kappadokiya va Istanbulda davom etib, 2015-yil iyulda yakunlandi. Film bastakori Jeff Zanelli böldi. Pragadagi Barrandov Studios studiyasida 300 000 kvadrat fut (28 000 m²) maydonli uçastka asosiy suratga oliş joyiga aylandi. «Usmonli leytenant» «Vaʼda»dan oldin suratga olingan bölib, u armanlar genotsidini Usmonli imperiyasining oldindan rejalaştirilgan kampaniyasi sifatida tasvirlaydi. «Usmonli leytenant» armanlarning halok bölişini Turkiya hukumati bildirganiça, yaʼni taşkilotsiz qotilliklar sifatida tasvirlaydi, rejalaştirilgan genotsid sifatida emas.

«New York Times» gazetasining Kara Bakli «loyiha bilan taniş bir neça kişi» körsatganiça, Turkiyadagi prodyuserlar rejissyorning xabarisiz yakuniy montajni taşkil etgan va armanlar genotsidi bilan boğliq dialog olib taşlangani sababli, «loyihada işlagan bir neça kişi filmning yakuniy montaj versiyasi uni badiiy jihatdan buzib yuborganini va inkor hidini berayotganini his qildi», deb taʼkidlagan. Rejissyor Jozef Ruben postprodakşn özgarişlaridan qoniqmagan holda filmni tarğib qilmadi, lekin şartnomaga köra öz ismini titrlarda saqlaşga majbur böldi.

«Usmonli leytenant» jamoasi armanlarning fotosuratlari arxivi bölgan AQŞda joylaşgan Save loyihasiga ulardan baʼzilarini işlatiş uçun ruxsat sörab murojaat qildi. Save loyihasi prodyuserlar röyxatini örganib, filmning prodyuserlari Turkiyadan moliyaviy yordam olgani sababli fotosuratlarni litsenziyalaşdan boş tortdi.

Filmning çiqiş sanasi özgardi, xuddi «Vaʼda»nikidek, va internet foydalanuvçilari bu «Usmonli leytenant» prodyuserlarining amerikaliklarga taʼsir ötkaziş uçun olib borgan kampaniyasi ekanini aytdi. «Vaʼda»ni boşqargan Terri Jorj filmlarning reklama materiallari öxşaş ekanini bildirdi; Jorj va «Vaʼda» prodyuseri Erik Esraelian filmning faqat «Vaʼda»ga qarşi turiş maqsadida yaratilgani haqida ayblovlar ilgari surdi.

Uning turkça prokati 2017-yil 19-mayga rejalaştirilgan edi. Şu yilning 30-mayiga kelib Turkiyada filmni 41 578 kişi tomoşa qildi va bu raqam Al Monitor naşridan Riada Azimoviç Aykolni «Usmonli leytenant» «muvaffaqiyat qozonmadi» degan xulosaga keltirdi. Turkça versiyada öpiş sahnasiga senzura qöşildi.

Los-Anjeles Şimoliy Amerikadagi premyera uçun rejalaştirilgan edi. Qöşma Ştatlarda filmning 2017-yil apreligaça bölgan kassa yiğimi 250 000 dollardan kam böldi. The Hollywood Reporter naşridan Aleks Ritman va Mia Galuppo filmning Qöşma Ştatlarda «prokatda katta muvaffaqiyat qozonmagani»ni taʼkidladi.

Rotten Tomatoes agregatorining maʼlumotlariga köra, filmning maʼqullaş reytingi 19 %, 36 ta turli şarh asosida örtaça reyting 3,61/10.

Ayrim tanqidçilar, ayniqsa Ğarbda, filmni armanlar genotsidini abadiylaştirgani uçun tanqid qildi. Variety uçun yozgan şarhida Dennis Harvi şunday deydi: «asosan turk işlab çiqarişidagi bu filmda tarixiy, siyosiy, etnik va boşqa nozikliklar — hamda 1915-yilda boşlangan armanlar genotsidi, yaʼni öşa abadiy „xonadagi fil“ haqida gapirmasdan, umumlaştirilgan „nima qilasan… uruş yomon narsa“ ruhiga ustunlik berilgan, bu esa vijdonni nazarda tutadi, aslida heç narsa demasdan».

2017-yil 7-martda Armaniy Yoşlar Federatsiyasi (Western United States) bayonot bilan çiqib, jamoatçilikni filmni kinoteatrlarda tomoşa qilmaslikka va heç qanday tarzda qöllab-quvvatlamaslikka çaqirdi. Bayonotning bir qismida şunday deyilgan: «[Biz] jamoamiz genotsidni inkor etiş hali ham Turkiya Respublikasi çegarasidan taşqarida ham jiddiy muammo ekanini anglaşi muhim deb hisoblaymiz». Amerikaning Yunon Kengaşi filmni «Vaʼda»ga raqobatçi sifatida yaratilgan deb ayblab, «Usmonli leytenant»ni boykot qilişga çaqirdi.

The Daily Beast naşridan Maykl Deyli filmni «Vaʼda» bilan soliştirdi, uning fikriça, «Vaʼda» armanlar genotsidi haqidagi haqiqatni haqiqatan ifodalaydi. Bakli syujetning baʼzi lahzalari öxşaşligi tufayli «Usmonli leytenant» «Vaʼda» bilan «ğayritabiiy öxşaşliklarga» ega ekanini yozgan.

Filmga Turkiyada turliça munosabat bildirildi: baʼzilar tanqidiy fikrda böldi, Turkiya hukumatini qöllagan kişilar esa filmni maqtadi. Turk kino tanqidçisi Atilla Dorsay filmni umuman olganda maʼqulladi, uning asosan turk nuqtai nazarini aks ettirganini, «xolis va halol, heç qanday aniq lagerni tuhmat qilmagan va eʼtirozlar uçun kam joy qoldirgan» deb taʼkidladi, lekin Agtamarda joylaşgan Muqaddas Xoç Çerkovi sahnasida urğu yöqligini tanqid qilib, bu sahna xristian tomoşabinlarga Usmonlilarning nisbiy diniy bağrikengligini körsatişi mumkin edi, dedi.