«Le fantôme de la liberté» (fr. Le fantôme de la liberté): Luis Buñuel rejissyorligidagi film bölib, 1974-yilda ekranlarga çiqqan.
1Treylerlar
▶2Rollarda
Adriana Asti, Julien Bertheau, Jean Rochefort
3Syujet
Bir-biri bilan boğlanmagan, birinçi qaraşda surrealistik epizodlar ketma-ketligi. Bir janob sirli ravişda ön…
Bir-biri bilan boğlanmagan, birinçi qaraşda surrealistik epizodlar ketma-ketligi. Bir janob sirli ravişda ön yoşli qizga bir dasta fotosurat beradi. Uning ota-onasi, burjua juftligi, bu suratlarni pornografik deb öylaydi, aslida esa ular Parijdagi yodgorliklar va binolarning suratlari böladi. Middle yoşdagi ayol ölim oldidagi otasini köriş uçun viloyatga yöl oladi va keçasi kiçik viloyat mehmonxonasida töxtaydi. Mehmonxonaning har bir xonasida din, axloqsizlik va jinsiy oğişlarni birlaştiruvçi ğalati, bemaʼni voqealar yuz beradi. Kiçkina qiz maktabdan yöqoladi, uni izlaş esa politsiya tomonidan, qizning özi iştirokida va yordamida uyuştiriladi. Filmning nişoni — ikkiyuzlamaçilik, çerkov va politsiya.
Buñuel dunyosida hamma narsa oyoq-boş bölib ketadi, epizodlar orasida esa «Erkinlikka ölim!» degan kadr ortidagi qiçqiriq bilan repressiyalar tasvirlari paydo böladi.
4Rollarda
Jan-Klod Brialy — mosye…
Jan-Klod Brialy — mosye Fuko
Monika Vitti — madam Fuko
Pol Frankyor — mehmonxona egasi
Fransua Mestr — professor
Klod Pieplyu — komissar
Mari-Frans Pizye — madam Kalmet
Jan Roşfor — mosye Lejandr
Bernar Verley — kapitan
Milena Vukotiç — hamşira
Adriana Asti — qora libosli ayol; birinçi politsiya prefektining opasi
Jyulyen Berto — birinçi politsiya prefekti
Mişel Pikkoli — ikkinçi politsiya prefekti
Mişel Lonsdeyl — şlyapaçi
Pask Odre — madam Lejandr
Ann-Mari Deşot — Edit Rozenblyum
5Qiziqarli faktlar
Filmning nomi «Milliy yöl» («La Voie lactée») filmidagi bir iborada allaqaçon uçragan edi («Sizning…

Filmning nomi «Milliy yöl» («La Voie lactée») filmidagi bir iborada allaqaçon uçragan edi («Sizning erkinligingiz faqat şarpadir»), u Karl Marksga kiçik hurmat sifatida tanlangan — Marks «Kommunistik manifest»ning boşida Yevropa böylab «kezib yurgan» «kommunizm şarpasi» haqida yozgan. Filmning birinçi sahnasida körsatilgan erkinlik siyosiy va ijtimoiy erkinlik kabi tuyulardi (u haqiqiy voqealardan ilhomlangan: Bурbonlar taxtga qaytganda, Napoleonning liberal tartiblariga nafrat bilan ispan xalqi «Zanjirlar uzoq yaşasin!» deb qiçqirgan edi), keyin esa boşqa maʼno kasb etadi — rassom va ijodkorning erkinligi ham boşqa har qanday erkinlik kabi xayoliy ekanligi körsatiladi.
Luis Buñuel film haqida:
Bu juda ambitsiyali film yoziş va suratga oliş qiyin böldi. Menga u bir oz begona tuyulardi. Baʼzi epizodlar, tabiiyki, boşqalarni soya qilib qöyadi. Şunga qaramay, bu men afzal körgan filmlarimdan biri. Menimça, uning ğoyasi qiziqarli, menga xola bilan jiyan örtasidagi sevgi sahnasi yoqadi, menga adaşgan qizni izlaş sahnalari yoqadi, u heç qayerga yöqolmagan edi (bu syujet burilişi haqida men uzoq vaqtdan beri öylardim), ikki politsiya prefektining Avliyo Martin qabristonini eslaş uçun qabristonga borişi sahnasi va hayvonot boğidagi final — kameraga qaysarlik bilan qaragan, kipriklari soxta körinadigan tuya quş bilan.
Bugun «Milliy yöl», «Burjuaziyaning kamtarona jozibasi» va «Erkinlik şarpasi»ni, ular original ssenariylar asosida suratga olingan, öziga xos trilogiya yoki, balki örta asr triptixi deb hisoblayman. Uçala filmda ham bir xil mavzular, baʼzan esa bir xil iboralar uçraydi. Ular haqiqatni izlaş haqida gapiradi, uni oçilişi bilanoq qoçiş kerak bölgan haqiqat haqida, ijtimoiy odatning şafqatsiz kuçi haqida. Ular izlaniş zarurati, tasodiflar, axloq va hurmat qiliş kerak bölgan sir haqida gapiradi.
Yana şuni qöşmoqçiman: filmning boşida frantsuzlar tomonidan otib taşlanadigan tört ispan — bu Xose Luis Barros (barçadan buyuki), Serj Zilberman (peşonasida boğiçi bilan), ruhoniy rolidagi Xose Bergamin va ruhoniy sutanasi va soqoli ostida yaşiringan men.
6Kadrlar
5
1 · TMDB
2 · TMDB
3 · TMDB
4 · TMDB
5 · TMDBMatn: maqola tarjimasi «Призрак свободы» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.