The Portrait

Kambağal rassom Çartkov oxirgi tangalariga dökondan öziga taʼsir qilgan sudxör keksa qarining portretini sotib oladi. Uyda u bezovta tunni ötkazadi va ğalati tuş köradi: qari jonlanadi, rasmdan çiqadi va pul solingan xaltani olib, pullarni sanay boşlaydi. Xaltaçalardan biri yerga tuşadi, Çartkov buni sezdirmay olib, yostiği ostiga yaşiradi. Ertalab uyğonган rassom devorda qarining portretini köradi, qölida esa oltin tangalar solingan xaltaça bor. Şu lahzadan boşlab uning hayoti keskin özgaradi: u modaga kirgan portretçi bölib qoladi, haşamatli kvartirada yaşaydi, katta ustaxonasi bor, buyurtmalarning oxiri yöq… Vaqt ötadi. Bir kuni körgazmada Çartkov Italiyada yozilgan, maşhur rus rassomining ajoyib nasroniy ayol portretini köradi va öz isteʼdodini barbod qilganini tuşunadi. U maşhur rasm asarlarini sotib ola boşlaydi va hasaddan ularni yöq qiladi. Şu parçalangan rasmlar orasida u jinnilik xurujida vafot etadi.

Saqlanib qolgan parçada birinçi qismning bir qismini köramiz: Çartkov eskirgan buyumlar dökonidan qari odamning portretini sotib oladi. Uyda u portretni devorga osadi va yotadi. Nimadir Çartkovni bezovta qiladi, u uxlay olmaydi, şunda portretni parda bilan yopib uxlaydi. Şundan söng qari rasmdan çiqib, pullarni sanay boşlaydi… «Saqlanib qolgan filmlarning annotatsiyalangan katalogi…»da ham aytilişiça, «Yozib olingan qissaning ikkinçi qismidan, unda Ekaterina davridagi sudxörning hayoti va uning odamlarga baxt keltirmagan portreti tarixi bayon etiladi, bir neça sahna va kadr saqlanib qolgan:1. Sudxör qarining yaqindan (kökrakkaça) olingan tasviri.2. Sudxörning dökoniga bir ayol keladi, familiya qimmatbaho buyumlari solingan şkatulkasini garovga qöyiş uçun, u buni arzimas pulga qilişga majbur böladi.3. Ayol ketgaç, sudxör yangina qölga kiritilgan qimmatbaho buyumlarga zavq bilan qaraydi.4. Sudxör maşhur rassomning oldiga borib, undan öz portretini çizişni söraydi (bu sahna ikkinçi pozitivda yöq, unda yozuvlar ham yöq).5. Sudxör özining yertöladagi dökonida. Devorda uning portreti osilgan.6. Sudxör portretining yaqindan tasviri».

Inqilobdan oldingi kino tadqiqotçisi Veniamin Vişnevskiyning fikriça, qissaning syujeti sezilarli darajada özgartirilgan va qayta işlangan.

«Sahnalaştirişda faqat yalanğoç fabula muvaffaqiyatli çiqdi, psixologik syujetning barça murakkabligi eʼtibordan çetda qoldi va asarning dahşati qöyilişda yöq; umuman olganda, qöyilişi yomon emas, maişiy detallar saqlangan; kartina qissaga illyustratsiya bölib xizmat qilişi mumkin.»

«Kino-byulleten», 1918

Andrey Gromov — rassom Çartkov

Ivan Lazarev — sudxör

V. Vasilyev

Studiya: «V. Stareviç ateliyesi».

«Skobelevskiy qömitasi» prokati.

Filmning metraji — 1200 metr, qismlari soni — 3.

44 daqiqadan faqat 22 daqiqasi saqlanib qolgan va yozuvlarsiz (boşqa maʼlumotlarga köra, dastlabki 2 qismi saqlangan).

Ekranga çiqarilgan sana — 1915-yil 10-noyabr.