«Qiroliça» (The Queen) — Diana malika halokatidan keyingi ilk kunlarda Britaniya qirollik oilasi va yangi saylangan Boş vazir Toni Bler duç kelgan qiyin vaziyat haqida film. Qiroliça Yelizaveta II uçun bu fojia şaxsiy qayğu, jamoatçilik esa oçiq motam kutmoqda. Ikki tomon orasida murosa topiş Blerning zimmasiga tuşadi.
Filmni Stiven Frirz suratga olgan, Yelizaveta II rolini Helen Mirren, Toni Blerni Michael Sheen ijro etgan. Janri — biografik drama, işlab çiqaruvçi studiya — ITV Studios, hajmi — 97 daqiqa. Film 2006-yil 15-sentabrda Britaniya ekranlariga çiqqan. Mirren bu rol uçun «Oskar» va «Oltin globus» mukofotlariga sazovor bolgan, film esa BAFTA mukofotining «Eng yaxşi film» nominatsiyasida ğolib çiqqan.
1Treylerlar
▶2Rollarda
Helen Mirren, Michael Sheen, James Cromwell
·Ensiklopediyadan
«Qiroliça» (ingl. The Queen) — 2006-yilda Stiven Frirz rejissyorligida Fransiya, Buyuk Britaniya va Italiya hamkorligida suratga olingan biografik film. Filmdagi voqealar Diana malika fojiali halokatidan keyingi ilk bir neça kun içida Britaniya qirollik oilasining hayotini tasvirlaydi. Yelizaveta II qiroliça rolini Helen Mirren ijro etgan.
Filmning oldindan namoyişi 2006-yil 2-sentabrda Venetsiya kinofestivalida bölib ötdi, 15-sentabrda esa film Britaniya keng ekranlariga çiqdi. 2006-yil 6-oktabrda AQŞda premyera böldi. Rossiya ekranlariga film 2007-yil 1-martda çiqdi. Film işlab çiqarişiga 15 mln dollar sarflangan, butun dunyo böyiça kassa yiğimi esa taxminan 123 mln dollarni taşkil etgan.
Film «Eng yaxşi film» nominatsiyasida BAFTA mukofotining sovrindori böldi. Boş rolni ijro etgan aktrisa Helen Mirren «Oskar», «Oltin globus», BAFTA mukofotlarini hamda Venetsiya kinofestivalida eng yaxşi ayol roli uçun Volpi kubogini qölga kiritdi. Bundan taşqari, film «Eng yaxşi film» nominatsiyasida «Oskar» mukofotiga ham nomzod bölgan.
3Syujet
Şiorlar:…
Şiorlar:
«Our Leaders. Ourselves.»
«Tradition Prepared Her. Change Will Define Her.»
Filmning boşida ekranda Uilyam Şekspirning «Genrix IV, 2-qism» pyesasidan olingan epigraf paydo böladi:
Film rassom Britaniya qiroliça Yelizaveta II portretini çizayotganidan boşlanadi. Ular mamlakat Boş vazirini saylaş bölayotgani va bu lavozimga nomzod Toni Bler haqida suhbatlaşadilar. Qiroliça rassomga hasad qilişini bildiradi: uning, qiroliçadan farqli ölaroq, ovoz beriş huquqi bor. «Xolis böliş qanday baxt-a!»
1997-yil 2-may. Ertalab qiroliça öz xonasida uyğonadi. Şu payt xonaga Yelizaveta ruxsati bilan xizmatkor kirib, pardalarni oçadi. Qiroliça prognozlar haqida söraydi, xizmatkor gapning nima haqida ketayotganini tuşunib, javob beradi: «Janob Bler». Şu orada Toni Bler xotini bilan maşinada saroyga yetib keladi. Qiroliçaning yordamçisi Robin Denvrin uni Boş vazir kelgani haqida ogohlantiradi. Ammo Yelizaveta saroy aʼyonini töxtatib, uni hali Blerni tasdiqlamaganligi sababli, faqat «bölajak Boş vazir» deb gapirişni söraydi. Suhbat asta-sekin Boş vazirning ötmişiga ötadi. Toni Bler xotini Çerri bilan maşinadan çiqib, hayajonlanib saroyga kiradi. Qiroliçaga boradigan yölda xizmatkor ularga xulq-atvor qoidalarini örgatadi. Katta eşiklarni taqillatib, Toni Bler Yelizaveta huzuriga kiradi, xizmatkor esa Çerri bilan taşqarida qoladi. Boş vazir qiroliça huzurida suhbatda biroz hayajonlanadi. Oradan biroz vaqt ötgaç, Yelizaveta xizmatkor va Blerning xotinini kirişga taklif qiladi. Ammo ularning birgalikdagi suhbati qisqa böladi: Robin qiroliçaga nimadir deydi va uçraşuv tugaydi.
1997-yil 30-avgust. Bir neça oy ötadi. Diana malikaning eri Çarlz şahzoda bilan ajraşganidan keyingi hayoti haqida xabarlar tarqaladi. Parijda köplab paparatsilar malikaning binodan çiqişini kutişadi. Ulardan baʼzilari uning ortidan quvişga tuşadi. Keyin hammaga maʼlum bölgan voqea sodir böladi: tunnelga kirişda avtohalokat yuz beradi va Diana halok böladi.
Şu keça Robinning xonasida telefon jiringlaydi, u javob berib, voqea haqida bilib oladi. Şu payt butun qirollik oilasi Şotlandiyadagi rezidensiya — Balmoral qalʼasida böladi. Robin qiroliçani uyğotib, Diana avariyaga uçragani haqida xabar beriş uçun xizmatkor ortidan yuguradi. Şu orada Toni Bler ham telefon orqali voqeadan xabardor böladi. Qiroliça, uning eri — şahzoda Filipp va onasi televizorda yangiliklarni tomoşa qilişadi. Oradan biroz vaqt ötgaç, Robin kirib, Parijdan yomon xabarlar kelganini aytadi. Şahzoda Çarlz bolalarini tinçlantirişga harakat qiladi va onasidan Parijga boriş uçun samolyot olişga ruxsat söraydi. Ammo qiroliça rad etadi va bolalar xonasidagi televizor va radioni olib taşlaşni talab qiladi. Qiroliça öz xonasiga qaytib, kundalik yozişni boşlaydi, eri esa unga dori olib keladi. Toni Bler ham uxlamaydi va ertangi nutq haqida xavotirda.
Yakşanba. Butun dunyo odamlari voqeani bilib, qayğuga botadi. Nutqqa tayyorlanayotgan Toni Bler qiroliçaga qönğiroq qilişga qaror qiladi. Qiroliça bu paytda oila aʼzolari bilan nonuşta qilayotgan edi. Boş vazir Yelizavetaga hamdardlik bildiradi va undan rasmiy bayonot bölmasligini, Diananing oilasi xohlaganidek, dafn marosimi yopiq tarzda ötkazilişini bilib oladi. Qiroliça bilan kelişmagan Toni Bler keyinroq jamoatçilik oldiga çiqib, malikaning ölimi haqida öz nomidan bayonot beradi. Parijdan Britaniyaga samolyotda malikaning jasadi solingan tobut keltiriladi. Aeroportda uni şahzoda Çarlz va Toni Bler kutib olişadi. Ular özaro kelişib, ommaviy dafn marosimini taşkil etişga qaror qilişadi. Keçqurun tobutni qiroliça rezidensiyasiga olib kelişadi.
Duşanba. Ertalab Blerning kabinetiga uning nutqlarini yozib beradigan yordamçisi Alister yangi gazetalar olib keladi. Ular ommaviy dafn marosimi malikaga eng yaxşi yeçim bölişiga qaror qilişadi. Buni Robindan bilib olgan qiroliça, unga bu bilan kelişişdan boşqa ilö yöqligini tuşunadi. Ular Bukingem saroyi oldidagi gullarni olib taşlamaslikka va dafn marosimida tomoşabinlarni band qiliş uçun hamdardlik kitobini oçişga qaror qilişadi. Şu orada Çarlzning iltimosiga köra, uning kotibi Blerga qönğiroq qilib, şahzoda Boş vazirning qarorlarini töliq qöllab-quvvatlaşini bildiradi. Tuşlik paytida qiroliça öğli bilan ov qilişga jönaydi. Yölda ular Diana haqida gaplaşib, bu suhbat ularning kelişmovçiligiga olib keladi. Qiroliça maşinani töxtatib, qolgan yölni piyoda davom ettiradi. Keçqurun Yelizaveta kelinining intervyularini televizorda tomoşa qiladi. Buni kötara olmagan Filipp boşqa xonaga uxlagani ketadi.
Seşanba. Ertalab Bler yordamçilari bilan televizor orqali Bukingem saroyi ustidagi qirollik ştandarti yarim tuşirilmagani tanqid qilinayotganini köradi. Qiroliça oila bilan yana ov qilişga boradi, şu paytda öğli bilan ştandartni yarim tuşiriş haqida suhbatlaşadi. Yelizaveta buni qilmaslik kerak deb hisoblaydi, çunki bu anʼana Britaniya qirollik saroyida heç qaçon qöllanilmagan: motam paytida faqat davlat bayroği yarim tuşiriladi, qirollik ştandarti esa emas. Keyinroq Çarlz bu masalani kotibi hal qilişini topşiradi.
Çorşanba. Saroyda gazetalar orqali jamoatçilikning bayroqni kötariş haqidagi fikrlari maʼlum böladi. Şu haqda qiroliça hujjatlarni imzolayotganda qönğiroq qilgan Toni Bler ham söraydi. Oradan biroz vaqt ötib, Yelizaveta yolğiz özi ovga yölga çiqadi, ammo yölni söraş uçun ov uyiga töxtaşga töğri keladi. Daryodan ötayotganda uning maşinasining old öqi sinadi, şuning uçun qiroliça Tomasga ov uyiga telefon qilib, uni olib ketişni söraydi. Kutib turganda u yerga ötirib, yiğlay boşlaydi, lekin bir buğuni körib, yiğisini töxtatadi.
Payşanba. Qiroliça sayr qilayotganda unga Robin yaqinlaşib, Boş vazir qönğiroq qilib, suhbat talab qilayotganini aytadi. Toni Bler Yelizavetaga xalqning uning harakatlaridan norozi ekanini aytadi. Şu sababli u qiroliçaga bayroqni kötarişni, Londonga kelib, şaxsan hamdardlik bildirişni va butun dunyoga bayonot berişni maslahat beradi. Keyin Yelizaveta bu haqda onasiga gapiradi. Qiroliça Toni Blerning maslahatiga amal qilişga qaror qiladi, bu esa eriga yoqmaydi, şahzoda Çarlz esa onasining qarori bilan xursand böladi. Keçqurun butun qirollik oilasi odamlar olib kelib, darvoza yonida qöyib ketgan gullar oldiga çiqadi.
Juma. Qiroliça ovda buğu otib taşlanganini biladi. U ölik buğuni körgani boradi. Oradan biroz vaqt ötgaç, Londonga samolyotda uçayotganda Robin qiroliçaga tayyorlangan nutqni olib keladi. Toni Bler ham Yelizaveta sözlarining nusxalarini oladi. Uning yordamçisi ularni biroz tahrir qiladi. Şu orada qiroliça Bukingem saroyiga yetib keladi va ziç töplangan odamlar yonidan ötadi. Qizlardan biri unga gul sovğa qiladi. Şundan keyin Robin qiroliçaga özgartirilgan nutqni olib keladi, u uni töğridan-töğri efirda köplab telekameralar oldida öqiydi.
Şanba. Çerkovda butun qirollik oilasi va dafn marosimiga taklif etilgan köplab maşhurlar yiğiladi. Nutq aytilgandan keyin çerkov atrofida turgan olomon qarsak çala boşlaydi. Ularga bino içida turganlar ham qöşiladi, faqat qiroliçaning özi va uning yaqinlari bundan mustasno.
Ikki oy ötgaç. Toni Bler qiroliçaga keladi. Uni Robin kutib oladi, şundan söng xizmatkor Boş vazirni Yelizavetaning qabulxonasiga kuzatib boradi. Avvaliga Toni Bler u bilan siyosat haqida gaplaşadi, ammo asta-sekin suhbat ikki oy oldingi voqealarga ötadi va qiroliça Boş vazirni boğda sayr qilişga taklif qiladi.
4Surat guruhi
Rejissyor: Stiven…
Rejissyor: Stiven Frirz
Ssenariy muallifi: Piter Morgan
Prodyuserlar: Endi Xarris, Kristin Langan, Treysi Suord
Ijroçi prodyuserlar: Fransua Ivernel, Kameron MakKrekken, Skott Rudin
Kompozitor: Aleksandr Despla
Operator: Affonsu Beatu
Montaj: Lucia Zucçetti
Aktyorlarni tanlaş: Leo Devis
Rassom: Alan MakDonald
Boş rassomlar: Metyu Brodерик, Frank Şvarts
Dekorator: Tina Jons
Kostyum rassomi: Konsolata Boyl
5Premyera sanalari
Filmning oldindan namoyişi 2006-yil 2-sentabrda Venetsiya kinofestivalida bölib ötdi, 15-sentabrda esa film…

Filmning oldindan namoyişi 2006-yil 2-sentabrda Venetsiya kinofestivalida bölib ötdi, 15-sentabrda esa film Italiya va Britaniya keng ekranlariga çiqdi. 2006-yil 10-oktabrda AQŞda, 18-oktabrda esa Fransiyada premyera böldi. Rossiya ekranlariga film 2007-yil 1-martda çiqdi. Filmning premyerasi ötkazilgan sönggi mamlakat Venesuela bölib, bu 2007-yil 19-oktabrda sodir bölgan.
Quyida filmning asosiy premyeralari keltirilgan. Töliq röyxat uçun IMDb.com saytiga qarang.
— 2006-yil 2-sentabr (Venetsiya kinofestivalida)
— 2006-yil 15-sentabr
— 2006-yil 29-sentabr (Nyu-Yorkdagi xalqaro kinofestivalda)
— 2006-yil 30-sentabr (faqat Nyu-Yorkda)
— 2006-yil 5-oktabr (Dinardagi Britaniya kinosi festivalida)
— 2006-yil 6-oktabr (AQŞda — çeklangan prokat)
— 2006-yil 10-oktabr
— 2006-yil 18-oktabr
— 2007-yil 1-mart
— 2007-yil 19-oktabr
6Kassa yiğimi
AQŞda: 56 441 711 dollar (dunyo böyiça umumiy yiğimning 45,9 foizi, 1 850 — kinoteatrlarning maksimal…
AQŞda: 56 441 711 dollar (dunyo böyiça umumiy yiğimning 45,9 foizi, 1 850 — kinoteatrlarning maksimal soni)
Qolgan dunyoda: 66 344 576 dollar (dunyo böyiça umumiy yiğimning 54,1 foizi)
Umumiy (AQŞ + qolgan dunyo): 122 786 287 dollar
Rossiyada: 522 800 dollar
7DVD va televidenieda premyera
Filmning DVD dagi jahon premyerasi 2007-yil 12-martda Britaniyada bölib ötdi. Naşrga qöşimça materiallar…

Filmning DVD dagi jahon premyerasi 2007-yil 12-martda Britaniyada bölib ötdi. Naşrga qöşimça materiallar kiritilgan bölib, ular orasida rejissyor Stiven Frirz, ssenariy muallifi Piter Morgan va qiroliça Yelizaveta II ning biografi Robert Lacey bilan audiokommentariylar bor. AQŞda film 2007-yil 24-aprelda nafaqat DVD, balki Blu-ray formatida ham çiqarildi. 2007-yil 3-iyunga kelib, yaʼni reliz çiqqanidan 6 hafta ötgaç, filmning DVD jamlanmasi sotuvi 26 mln dollardan oşdi va hozirda 29 mln dollarga yaqinlaşmoqda.
8Mukofotlar va nominatsiyalar
«Oskar» mavsumi davomida «Qiroliça» filmi 59 ta mukofotning sohibi böldi va yana 49 ta nominatsiyada ğalaba…

«Oskar» mavsumi davomida «Qiroliça» filmi 59 ta mukofotning sohibi böldi va yana 49 ta nominatsiyada ğalaba qozonmagan holda qoldi. 2007-yilda film «Eng yaxşi film» nominatsiyasida BAFTA mukofotiga sazovor böldi. Şu nominatsiyada u «Oskar» mukofotiga ham nomzod bölgan. Film «Eng yaxşi Yevropa filmi» nominatsiyasida Ispaniyaning «Goya» mukofotining sovrindori hisoblanadi. Boş rolni ijro etgan aktrisa Helen Mirren «Oskar», «Oltin globus», «Sputnik», BAFTA mukofotlarini hamda Venetsiya kinofestivalida eng yaxşi ayol roli uçun Volpi kubogini qölga kiritdi.
Quyida asosiy mukofotlar va nominatsiyalar keltirilgan. Töliq röyxat uçun IMDb.com saytiga qarang.
9Saundtrek
«Qiroliça» filmi saundtrekining diski 2006-yil 26-sentabrda çiqarildi. Kompozitsiyalarni kompozitor Aleksandr…
«Qiroliça» filmi saundtrekining diski 2006-yil 26-sentabrda çiqarildi. Kompozitsiyalarni kompozitor Aleksandr Despla yozgan. 2007-yil boşida albom «Eng yaxşi saundtrek» nominatsiyasida «Oskar» mukofotiga nomzod böldi. Bundan taşqari, Aleksandr Despla filmga musiqa yaratgani uçun BAFTA mukofotiga nomzod böldi, ammo filmdagi kompozitsiyalari uçun «Bobil» filmi muallifi Gustavo Santaolallaʼdan yutqazdi.
10Kadrlar
3
1 · TMDB
2 · TMDB
3 · TMDBMatn: maqola tarjimasi «Королева (фильм)» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.


