The Right Stuff

Filmda asosan hujjatli xronikadan olingan bir qator kameo (qisqa rol) bor:

Yuriy Gagarin

Nikita Xruşçyov

Nikolay Bulganin

Georgiy Malenkov

Anastas Mikoyan

Klim Voroşilov

John F. Kennedy

Lyndon Johnson

Ed Sullivan

1979-yilda mustaqil prodyuserlar Robert Çartoff va Irwin Winkler Tom Volf romanini ekranlaştiriş huquqini sotib oldilar. Ular ssenariyni yoziş uçun William Goldmanni yolladilar, lekin uning variantida asosiy eʼtibor astronavtlarga qaratilgan edi va unda Çuck Yeager yöq edi. Şundan keyin ssenariyni kelajakdagi film rejissyori Philip Kaufman öz zimmasiga oldi. Goldman loyihadan çiqib ketdi, roman muallifi ham ssenariy yozişda qatnaşişni xohlamadi. Kaufman bir yarim oy içida öz ssenariysini yozdi, unda allaqaçon Yeager bor edi, çunki uning fikriça, birinçi astronavtlar haqida gap ketganda, ularning tarixi Yeager bilan ajralmas boğliq.

«Paradise Alley» (Jannat köçasi) filmining muvaffaqiyatsizligidan keyin studiya «The Right Stuff» ustida işni faollaştirdi va 17 million dollar ajratdi. Yakuniy byudjet taxminan 27 million dollarni taşkil etdi.

Aktyor Ed Harris Glenn rolига ikki marta sinovdan ötdi: birinçi marta prodyuserlarga aktyorning kamera oldidagi ishi ahamiyatsiz tuyulgan edi.

Filmning katta qismi San-Fransiskoning şimolidagi Hamilton aviabazasida suratga olindi.

Çuck Yeager filmni suratga olişda texnik maslahatçi sifatida yollangan edi. U aktyorlarga uçişni örgatgan, raskadrovka va maxsus effektlarni örgangan, xatolarni körsatgan. NF-104 samolyotidan Çuck Yeager katapultalanadigan epizodni suratga oliş paytida kaskadyor va paraşyutçi Joseph Svec (Joseph Svec), sobiq «Yaşil beretlilar» harbiysi halok böldi: sakraşdan keyin paraşyuti oçilmadi. Keyingi tekşiruvda uning paraşyut jihozlarida nosozlik aniqlanmadi.

Kaufman yetti astronavtni ijro etuvçi aktyorlarga örganiş va rolga tayyorlaniş uçun keng videokassetalar kollektsiyasini berdi.

Suratga olişda juda köp katta va töliq ölçamli samolyot modellari işlatildi. Birinçi suratga olingan maxsus effektlar juda tabiiy çiqdi, şuning uçun kadrlarni sunʼiy ravişda sifatsizroq qiliş kerak böldi, toki ular NASAning birinçi reportajlaridagi haqiqiy kadrlarga öxşasin. Şunga qaramay, Kaufman natijadan qoniqmadi va maxsus effektlar guruhining deyarli barçasini işdan böşatdi. Natijada maxsus effektlar deyarli noldan boşlandi va noanʼanaviy usullardan foydalanildi: toğdan arqon bilan model uçiriş, bulutlarga taqlid qiluvçi tutun maşinalari yoki katta pnevmatik ratsa yordamida F-104 modelini otiş va parvozni bir vaqtning özida 4 ta kameradan suratga oliş.

Kosmik parvozlardan Yer manzaralari AQŞ kinoxronikasidan ham, Sovet arxivlaridan ham olingan hujjatli kadrlar asosida yaratildi. 1982-yil dekabrida Jon Glennning parvozi tasvirga olingan 2500 metr plyonka Kaufman studiyasidan yöqoldi (yoki öğirlandi). Plyonka heç qaçon topilmadi, lekin suratga olişlar saqlanib qolgan dublyonkalar asosida qayta tiklandi.

Suratga oliş uçun 80 dan ortiq töliq ölçamli samolyot modeli yiğildi. Dastlab eng katta işonçlilik filmning «Mercury» loyihasiga oid qismida böladi deb öylangan edi, lekin vaqt ötişi bilan kosmosgaça bölgan qismni ham imkon qadar işonçli qilişga qaror qilindi. Xususan, 1940-yillardagi bir neça samolyotni topiş zarur böldi. AQŞ harbiy-havo kuçlaridan film maslahatçisi polkovnik Wilmore suratga oliş uçun porşenli samolyotlardan butun kollektsiya yiğdi:

A-26 Invader

P-51 Mustang

T-6 Texan

B-29 Superfortress

B-29 ni ham qayta jihozlaşdi, xuddi asl nusxasi vaqtida X-1 raketa samolyotini osilgan holda olib yuriş uçun qayta jihozlanganidek. Suratga olişda işlatilgan zamonaviyroq samolyotlar:

A-4 Skyhawk

A-7 Corsair II

F-86 Sabre

F-106 Delta Dart

F-4 Phantom II

H-34 Çoctaw

Ş-3 Sea King

T-33 Shooting Star

T-38 Talon

X-1 ni suratga oliş uçun yoğoç modellar işlatildi. Alangani işlab çiqaruvçi çiqindi trubasidagi şaşka alangasi bilan taqlid qilişdi. Modellardan birida kabina içidagi suratga oliş uçun asbob paneli örnatildi, boşqasi B-29 tarkibida parvoz qiliş uçun işlatildi.

D-558-2 Skyrocket samolyoti Hawker Hunter reaktiv qiruvçisidan yasalgan edi.

Yeagerning NF-104 dagi parvozi F-104G da suratga olindi.

«Mercury» kosmik kapsulasining yoğoç maketi ham juda realistik çiqdi.

Katta miqdorda X-1, F-104 va B-29 ning katta masştabli modellari yasaldi, ulardan 40 dan ortiği suratga oliş jarayonida yöq qilindi.

Filmda haqiqiy kinoxronika kam uçraydi, faqat körsatilayotgan voqealarning haqiqiyligini taʼkidlaş uçun işlatiladi.

Filmning premyerasi 1983-yil 16-oktabrda Vaşingtondagi Kennedi markazida bölib ötdi, unda Veronica Cartwright, Çuck Yeager, Gordon Cooper, Scott Glenn va Dennis Quaid qatnaşdi.

Film keng prokatga 1983-yil 21-oktabrda Los-Anjeles va Nyu-Yorkda çiqdi.

Daromad birinçi prokat haftasida 1,6 million dollarni taşkil etdi. Filmning AQŞdagi umumiy daromadi 21,2 million dollar böldi.

1983-yil — AQŞ Milliy kinokritiklar kengaşi versiyasi böyiça yil eng yaxşi filmlari önligiga kirdi.

1983-yil — Nyu-York kinokritiklar jamiyati mukofotiga uç nominatsiya: eng yaxşi film, eng yaxşi rejissyor (Filip Kaufman), eng yaxşi ikkinçi darajali erkak roli (Ed Harris).

1984-yil — 4 ta «Oskar» mukofoti: eng yaxşi ovoz (Mark Berger, Thomas Scott, Randy Thom, David MacMillan), eng yaxşi montaj (Tom Rolf, Stephen E. Rotter, Lisa Fruçtman, Douglas Stewart, Glenn Farr), eng yaxşi original musiqa (Bill Conti), eng yaxşi ovoz effektlari montaji (Jay Boekelheide). Bundan taşqari, lenta 4 ta nominatsiya oldi: eng yaxşi film (Robert Çartoff, Irwin Winkler), eng yaxşi ikkinçi darajali erkak roli (Sam Shepard), eng yaxşi operator ishi (Caleb Desçanel), eng yaxşi rassom-dekorator ishi (Jeffrey Kirkland, Richard Lawrence, Stewart Campbell, Peter Romero, Jim Poynter, George Nelson).

1984-yil — «Golden Globe» mukofotiga eng yaxşi dramatik film nominatsiyasi.

1984-yil — «Hugo» mukofotiga eng yaxşi dramatik taqdimot nominatsiyasi (Filip Kaufman, Tom Wolfe).

1984-yil — AQŞ Rejissyorlar gildiyasi mukofotiga badiiy film eng yaxşi rejissurasi nominatsiyasi (Filip Kaufman).

1984-yil — AQŞ Ssenariyçilar gildiyasi mukofotiga eng yaxşi moslaştirilgan drama nominatsiyasi (Filip Kaufman).

1984-yil — AQŞ Milliy kinokritiklar jamiyati mukofotiga eng yaxşi rejissura nominatsiyasi (Filip Kaufman).

1984-yil — «Cahiers du cinéma» jurnali versiyasi böyiça yilning eng yaxşi filmlari röyxatida 7-örin.

1985-yil — Yaponiya kino akademiyasi mukofotiga çet tilidagi eng yaxşi film nominatsiyasi.

1985-yil — «Blue Ribbon» mukofoti, çet tilidagi eng yaxşi film uçun.

1985-yil — «Bodil» mukofoti, eng yaxşi Yevropadan taşqari film uçun.

1985-yil — London kinokritiklar doirasi mukofoti, yilning eng yaxşi ssenariyçisi uçun (Filip Kaufman).

2013-yil — lenta AQŞ Milliy film reestriga kiritildi.