The Ring

«Qöngğiroq» (ingl. The Ring) — Gor Verbinskiy rejissyorligida va Ehren Kruger ssenariysi asosida 2002-yilda suratga olingan amerikança mistik qörqinçli film. U Kōji Suzukining şu nomli romani (1991) asosida yaratilgan yapon filmi «Ringu» (1998) ning remeykidir. Boş rollarni Naomi Watts, Martin Henderson va David Dorfman ijro etgan. Syujet jurnalist ayol haqida bölib, u yetti kundan keyin tomoşabinni öldiradigan laʼnatlangan videokassета bilan boğliq qotilliklarni tekşiradi.

Filmning AQŞdagi premyerasi 2002-yil 18-oktabrda, Rossiyada esa 2003-yil 27-fevralda bölib ötdi. «The Ring» asosan ijobiy şarhlar oldi. Tanqidçilar filmning atmosferasi, vizual effektlari, Verbinskiy rejissurasi va Watts öyinini yuqori baholadi. U, şuningdek, eng köp daromad keltirgan qörqinçli remeyklardan biriga aylandi: 48 million dollar byudjet evaziga 249,3 million dollar yiğdi.

Film ingliz tilidagi seriyaning birinçi qismi böldi, undan keyin ikkita davomi suratga olindi: «The Ring Two» (2005) va «Rings» (2017). «The Ring» muvaffaqiyati bir qator boşqa osiyolik va yapon qörqinçli filmlarining remeyklari yaratilişiga turtki böldi, jumladan «The Grudge» (2004) va «Dark Water» (2005).

Intervyularda rejissyor Gor Verbinskiy «The Ring» filmi bilan qanday boğlangani haqida gapirib bergan: «DreamWorks studiyasidan Walter Parkes menga asl «Ringu» filmi yozilgan videokassетани yubordi. Yozuvni tomoşa qildim va qiziqib qoldim». Verbinskiy film yaratişdagi qiyinçiliklarni şunday sanab ötgan: «Byudjet. Ssenariy. Jadval. Film ssenariysi tayyor bölmasdan işlab çiqarişga kirdi». Aktyorlarni tanlaş haqida rejissyor şunday degan: «Biz katta yulduzlar kerak emasligini bilardik. Naomi va Martin birga juda yaxşi körinişadi va ular filmni samimiy qilişlariga işonaman. Ular buning loyiqdir». U yana şunday degan: «Naomi va Dayvining tanlanişi asl filmni yoqtirgan odamlarni xafa qilmaydi, deb öylayman. Ikkalasi ham ajoyib aktrisa va ularning rollarni ijro etişi menga yoqadi».

Reyçel rolini Jennifer Connelly, Gwyneth Paltrow va Kate Beckinsale ham daʼvo qilgan edi. Biroq bu rol ingliz aktrisasi Naomi Wattsga nasib etdi.

Filmni işlab çiqarişga AQŞda 2001-yil 11-sentabrdagi terroristik hujumlar tufayli özgartirişlar kiritildi. Dastlab filmni Bostonda suratga oliş rejalaştirilgan edi. Biroq 11-sentabr voqealari bilan boğliq xavfsizlik muammolari tufayli suratga oliş joyini özgartirişga qaror qilindi. Film 2001-yil 1-noyabrdan 2002-yil 5-aprelgaça Vaşington va Miçigan ştatlarida suratga olingan. Filmdagi Reyçel Keller xonadoni sahnalari uçun Sietldagi bir kvartira işlatilgan. Morganlarning ot fermasidagi sahnalar Miçigan ştatining Monro şahridagi ot fermasida olingan. Moesko orolidagi mayak sahnalari uçun 1873-yilda qurilgan, Oregon ştatining Nyuport şahrida joylaşgan, hozirda ham işlab turgan «Yaquina Head Light» mayagidan foydalanilgan. «The Ring» filmi mayakni keng tanitdi. Filmda yapon qayini körinadi, lekin bu daraxt haqiqiy emas, sunʼiy edi; u tez-tez yiqilib, suratga oliş guruhiga noqulaylik tuğdirgan.

Ijodkorlar filmga keskinlik bağişlaşga intilişgan. Buning uçun, birinçi navbatda, vizual vositalardan foydalanilgan: köp soyalar, qahramonlar deyarli yoruğlikka çiqmaydi, tez-tez yomğir yoğadi, osmon qoronğilaşadi. Vaşingtonda suratga oliş paytida ob-havo aynan yomğirli va bosimli edi. Bu kadrdagi voqealarning taʼsirini kuçaytirişga yordam bergan. Tabiiylikka zid his-tuyğuni kuçaytiriş uçun Gor Verbinskiy baʼzi hollarda qahramonlarning soyasi tuşmasligiga harakat qilgan. Film yaratişda laʼnatlangan videoyozuvga katta eʼtibor berilgan. U mavhum va dahşatli bölişi, şu bilan birga yeçimga kalit berişi kerak edi. Yozuv uçun dahşatli tasvirlar tanlangan, ish jarayonida ortiqça narsalarning hammasi olib taşlangan; mualliflar boğlangan hikoyadan qoçişga intilgan. Filmi yaşil ranglarda suratga olingan — qörquv va kasallik atmosferasini beriş uçun maxsus filtr işlatilgan. Mualliflar filmning nomiga mos kelişga intilişgan («The Ring» ingliz tilida nafaqat «qönğiroq», balki «halqa, uzuk» maʼnosini ham anglatadi), şu sababli bir qator elementlar doira va halqa şaklida tanlangan: gilam va devor qoğozidagi naqşlar, oşxona dastalari, şifokor kofta naqşi, Reyçelning xonadon raqami, duş teşigi va h.k.

Ssenariydagi Noa rolini ijro etgan aktyor Martin Henderson intervyusida şunday degan: «Baʼzan Naomi bilan bir-birimizga qarab: „Uyat-ee, odamlar kulişadi", deb qöyardik. Bu kadrlarni kimdir qörqinçli qilişiga umid qilişga töğri kelardi, aks holda özingni ahmoq qilib körsatasan!» (gap keyinçalik maxsus effektlar qöşilgan sahnalar haqida). Samara rolini ijro etgan aktrisa Dayvi Chase birinçi tomoşada özidan qörqib ketganini aytgan.

Noa va Reyçel «Shelter Mountain Inn» yöl körsatkiçi ostidagi kemping joyiga qaytadigan sahnada yangi belgi — «Closed until further notice» («Keyingi xabargaça yopiq») körinadi. Bu belgi kesib taşlangan sahnadan qolgan: unda kemping boşqaruvçisi videoyozuvni tomoşa qilib öladi va şundan keyin politsiya kempingni yopişi kerak edi.

Kris Kuper iştirokidagi sahnalar olib taşlangan. U bolani öldirgan qotil rolini ijro etgan edi. Uning iştirokidagi ikki sahna filmning boşida va oxirida bölişi kerak edi. Biroq sinov namoyişlarida tomoşabinlar aktyor filmning boşida qisqa vaqtga paydo bölib, keyin butun film davomida yöqolib ketgani sababli hayron bölişdi. Şuning uçun Kuper iştirokidagi sahnalarni olib taşlaşga qaror qilindi.

Filmda Hans Zimmer yozgan original musiqa işlatilgan (u keyinçalik Gor Verbinskiy bilan boşqa işlarda ham hamkorlik qilgan). Saundtrekning çiqarilişi filmning kinoteatrlardagi namoyişi bilan mos kelmadi. U 2005-yilda «The Ring Two» bilan birga çiqarildi va ikkala filmning musiqasi bir albomga jamlandi. Saundtrekda personajlar, kayfiyatlar va joylarga boğliq bir neçta mavzu bor, jumladan Dies Irae mavzusi köp marta işlatilgan.

Kompozitor H. Zimmer ijodida tovuş effektlaridan va kuçli tovuş taʼsiridan foydalaniş tendensiyasi kuzatiladi.

Barça musiqani Hans Zimmer, Henning Lohner va Martin Tillman yozgan.

Filmni AQŞdagi kinoteatrlarda namoyiş etişda birinçi haftada har bir tomoşabin öz örindiğida «laʼnatlangan yozuv» bilan videokassета topardi. Keyinçalik bu yozuv filmning rasmiy DVD naşriga bonus sifatida kiritildi. Filmni reklama qiliş uçun DreamWorks Pictures xodimlari Los-Anjeles köçalariga «laʼnatlangan yozuv» bilan videokassetalar taşlaşgan. Şu maqsadda internetda film afsonasi mavzusidagi bir neçta sayt yaratilgan. AQŞdagi premyeradan ança oldin televizorda reklama sifatida filmdagi, undan keyin qönğiroq jiringlaydigan laʼnatlangan videoyozuv parçasi körsatilgan. Bu reklamada heç qanday film nomi tilga olinmagan, şu sababli tomoşabinlar heç qanday tuşuntiriş olişmagan.

2002-yil 18-oktabrda «The Ring» AQŞda 1981 ta ekranda namoyiş etildi. Birinçi dam oliş kunlarida film 15 015 393 dollar yiğdi. «The Ring» muvaffaqiyati DreamWorks studiyasini filmni körsatadigan kinoteatrlar sonini 700 taga oşirişga undadi. Filmning AQŞdagi daromadi 129 128 133 dollarni taşkil etdi. Yaponiyada film ekranga çiqqandan keyingi dastlabki ikki haftada 8,3 million dollar yiğdi. Filmning umumiy daromadi 249 348 933 dollar böldi.

Filmning DVD naşriga «laʼnatlangan yozuv» kiritilgan edi, u öziga xos xususiyatga ega edi: yozuvni tomoşa qiliş vaqtida diskning menyusiga ötiş, orqaga öraş, töxtatiş yoki pauza qiliş mumkin emas edi. Diskni boşqariş faqat yozuv tugagandan keyingina qaytib kelardi, yozuv oxirida esa ikkita telefon qönğiroği eşitilardi. Bu DVD naşri AQŞda bor-yöği bir sutka içida taxminan 2 million nusxada sotilib ketgan.

Rossiya prokatida film «Qöngğiroq» nomi bilan çiqdi. Bu tarjima ingliz tilidagi nomdagi söz öyinini oçib bermaydi: «ring» — 1. halqa, uzuk, 2. qönğiroq qilmoq. Yozuvçining aytişiça, çet tilidagi sözning ikki maʼnosi uning yapon tilida yozilgan romaniga, dastlab rejalaştirilmagan, halqa mavzusini olib kirgan. Filmni rusça tarjima qilgandan keyin bu ikkinçi maʼno postrda aniq körinib tursa ham, matndan butunlay yöqolgan. Masalan, asl şior «Before you die, you see the ring» (Ölişingizdan oldin halqani körasiz) rus versiyasida «Перед тем, как ты умрёшь, ты услышишь звонок» («Ölişingizdan oldin qönğiroqni eşitasiz») ga özgartirilişiga töğri kelgan.

«The Ring» asosan ijobiy şarhlar oldi. Rotten Tomatoes şarh agregatorida filmning tasdiqlaş reytingi 207 ta şarh asosida 71 % ni taşkil etadi, örtaça baho 6,60/10. Sayt tanqidçilar konsensusiga köra, «Kam qon bilan va köplab dahşatli vizual effektlar bilan „The Ring“ rejissyor Gor Verbinskiyning boş qotiradigan atmosferasi va Naomi Wattsning ehtirosli öyini tufayli terингizga kirib boradi». Metacriticʼda 36 tanqidçiga asoslangan örtaça tortilgan ball 100 dan 57 ni taşkil etadi, bu «aralaş yoki örtaça şarhlar»ni bildiradi. CinemaScore sörovida qatnaşgan tomoşabinlar filmga A+ dan F gaça şkalada «B-» örtaça bahosini qöyişdi.

Film remeyk qilingan yapon filmi «Ringu» rejissyori Hideo Nakata intervyusida filmning unga juda yoqqanini aytdi. Ebert & Roeper körsatuvida Richard Roeper filmning bir qança kiçik javobsiz savollarga qaramay, juda qiziqarli va qörqinçli ekanini aytdi. Roger Ebert filmga «Boş barmoq pastga» bahosini berdi va uni zerikarli, «kulgili darajada» deb hisobladi; uning ham kengaytirilgan va batafsil finali yoqmadi. IGNʼdan Jeremy Conrad filmning atmosferali qöyilişi va kinematografiyasi uçun maqtadi va «taşvişli tasvirlar bor... lekin film qörquvni yetkaziş uçun qonga tayanmaydi... „The Ring“ asabiylaştiriş uçun atmosfera va syujetga tayanadi, şişa eşik bilan ikkiga bölingan odamga emas» dedi (bu «Thir13en Ghosts» filmidagi sahnaga işora). Film Threatʼdan Jim Agnew uni «hamma narsada qoronği, taşvişli va original» deb atadi. Verbinskiy syujetni sekin oçişi, şu bilan birga tomoşabin qiziqişini saqlab qolişi uçun maqtalgan: «burilişlar davom etadi va Verbinskiy tomoşabinning kutişlarini sozlaş va ularni boşqarişda nozik isteʼdodini namoyon etadi». Seth Grahame-Smith «The Ring»ni yapon filmi asosidagi eng yaxşi remeyk deb hisoblaydi.

Verbinskiy rejissurasi maqtalişiga qaramay, tanqidçilar personajlarni zaif deb baholaşdi. Chicago Readerʼdan Jonathan Rosenbaum filmni «Watts uçun töliq isrof... ehtimol ssenariy unga personaj berişni öylamagani uçundir» deb atadi, boşqa tanqidçilar esa, masalan Seattle Post-Intelligencerʼdan William Arnold, aksinça dedi: «u aql-zakovat, qatʼiyat va topqirlikni namoyon etadi, bu film bilan ajoyib uyğunlaşadi»; Miami Heraldʼdan René Rodriguez va USA Todayʼdan Claudia Puig esa çalkaşib qolişdi va film oxirida ham «hali ham unçalik maʼnoga ega emas» deb öylaşdi.

Film Bravo kanalining «Eng dahşatli 100 lahza» röyxatida 20-örinni egalladi. Bloody Disgusting esa uni «ön yillikning eng yaxşi 20 ta qörqinçli filmi» röyxatida oltinçi öringa qöydi va maqolada «„The Ring“ nafaqat birinçi amerikança „J-Horror“ remeyki bölgani uçun, balki hamon eng yaxşisi bölgani uçun ham muhim» deyilgan.

Yahoöda ötkazilgan «2002-yil oktabrida eng köp kutilgan film» sörovida «The Ring» (2002) oltitadan 3-örinni egalladi.

Maşhur rus tilidagi «Kinopoisk» xizmatida film 10 balldan 7,3 reytingga ega.

Rossiyaning Volga federal okrugidagi 7 ta viloyatda ötkazilgan 2009-yildagi sotsiologik sörov maʼlumotlariga köra, kunduzgi taʼlim oluvçi oliy öquv yurti talabalari va maktab öquvçilari orasida eng köp respondentlar (5,9 %) eng esda qolarli qörqinçli film sifatida amerikança «Qöngğiroq» filmini nomlaşgan.

Umumrossiya telekanali «Настоящее страшное телевидение» ötkazgan 18 yoşdan 75 yoşgaça bölgan tomoşabinlar orasidagi sörov maʼlumotlariga köra, eng qörqinçli 10 ta qörqinçli film röyxatiga «Qöngğiroq» (2002) kiritilgan; uni sörovda qatnaşganlarning 7 % i tanlagan (bu filmlar orasida eng yuqori natija 10 %, eng past natija 5 %).

«Cult Cinema» saytida film şarh muallifi tomonidan 5 balldan 4 ga baholangan. Şarhda «The Ring» (2002) mualliflari yapon versiyasini amerikança haqiqatga moslaştirganliklari, faqat demonik qiz va uning oilasi tarixini jiddiy qayta işlaganliklari qayd etilgan. Şarhda syujet, vizual qism, aktyorlar öyini va musiqa ijobiy baholangan. Baʼzi joylarda amerikança «The Ring» (2002) yapon «Ringu» (1998) filmidan ustun ekani qayd etilgan. Şu bilan birga, baʼzi joylarda hikoyaning sekin surʼatda borişi va filmning qörqinçli emasligi tanqid qilingan.

«SQD.RU» saytida şarh muallifi filmni 10 balldan 8,5 ga baholagan. Saytdagi tomoşabinlar bahosi 10 balldan 7,16. Şarhda film boşidan oxirigaça tomoşabinni şubhada uşlab turişi qayd etilgan. Aktyorlar öyini ham ijobiy baholangan. Film qörqinçli ekani taʼkidlangan.

Rossiyaning «Film.ru» internet portali filmga 10 balldan 8 baho beradi, «Film.ru»dagi tomoşabinlar reytingi esa 7,8. Ijobiy tomonlar sifatida videoyozuv qanday qilib yaratilgani, mantiqiy va ritmik tekşiruv, filmning tomoşabinga intellektual va vizual zavq bağişlay olişi qayd etilgan. Salbiy tomonlar sifatida asosiy qahramonning «yalanğoç ratsionalizmini» oqlaş uçun yangi faktlar izlarining yetişmasligi, asosiy qahramon xarakterining aniq emasligi, barça sirlarning oçib berilmagani va filmda ratsionalizmning finali tufayli qadrsizlanişi keltirilgan.

«TramVision» veb-sayti «The Ring» (2002) ni 5 balldan 3 ga baholaydi. Sayt maʼlumotlariga köra, film savodli tarzda tayyorlangan, «The Ring» tomoşabinni şubha va taranglikka solib, personajlarga hamdard qila oladi. Salbiy tomonlar sifatida janr andozalaridan ortiqça foydalaniş va amerikança «The Ring» (2002) yapon «The Ring» (1998) ni avval körgandan keyin körilsa, unçalik qörqinçli bölmasligi keltirilgan.

Rus yozuvçisi va kino tanqidçisi Dmitriy Bykovning fikriça, «The Ring» (2002) filmida «massmedianing xavfli taʼsiri, ommaviy madaniyatning halokatliligi» ğoyasi ilgari suriladi.

DreamWorks Pictures studiyasi logotipidagi halqa filmning boşida yapon asl «Ringu» filmiga işora qiladi.

Filmda Bad Religion guruhiga işora bor — Noaning şkafida guruh nomi yozilgan qora-qizil stiker körinadi. 1994-yilda Gor Verbinskiy şu guruh uçun «American Jesus» videoklipini suratga olgan.

Filmda körinadigan yapon qayinining mevalari samara deb ataladi — bu filmdagi yovuz ruh nomiga işora.

Laʼnatlangan videokassетани hisobga olmaganda, javonda quyidagi filmlar bor: «Shattered» (1991), «Scent of a Woman» (1992), «Steel Magnolias» (1989), «Sodom and Gomorrah» (1962), «Family Plot» (1976), «Spontaneous Combustion» (1990), «The Man from Snowy River» (1982) va «School Ties» (1992).

Filmning boş qahramoni Reyçel Keller balkonidan boşqa yaşovçilarning derazalariga qaraydi va bir xonadonda çap oyoği gipsda bölgan erkakni köradi. Alfred Hitçcockning «Rear Window» (1954) filmida aktyor Jeyms Styuart çap oyoği gipsda bölgan holda qöşnilarining derazalariga qarab yurgan edi.

Film yapon «Ringu» ning remeyki bölsa-da, özining baʼzi yangiliklari, boğliqliklari va farqlariga ega. Şunday qilib, filmning boşlanğiç sahnasi biroz çözildi, syujet yanada tuşunarli böldi. «Laʼnatlangan videoyozuv»ning öziga ham özgartirişlar kiritildi — unda endi odamning burnidan oqayotgan qon, skomalar (sколопендра) va simni qusiş jarayoni körinadi; bu elementlar asl filmda yöq edi. Şuningdek, otlar iştirokidagi sahnalar kiritildi. Laʼna qurbonlari ölgunça beriladigan vaqt oşirildi (olti kundan yetti kungaça). Amerikança filmda Samara Morganning tarixi yapon filmidagi Sadako Yamamuraning tarixidan sezilarli darajada farq qiladi. Amerikança filmda laʼna qurbonlarining hammasi yarim çirigan jasadlarga aylanadi, yapon filmida esa öldirilganlarning jasadlariga bunday narsa sodir bölmaydi. Amerikança filmda Samara Morganning yuzi körsatilgan, yapon filmida esa uning yuzi namoyiş etilmagan.

Butun film davomida Reyçel Sensa firmasining markerini işlatadi. Filmning badiiy rassomi Tom Duffield öz sözlariga köra, ilhomni Andrew Wyethning asarlaridan olgan. Remeykning byudjeti asl film byudjetidan taxminan 40 marta oşadi.

«The Ring» (2002) dan oldin amerikança qörqinçli filmlarda psixologiyaga kam eʼtibor berilgan. «The Ring» filmi boşqa köplab filmlarga qaraganda psixologikroq edi. Bu kartinada tomoşabinni yovuzlikni timsol qilgan personaj emas, balki filmda yaratilgan atmosfera qörqitgan.

Rossiyalik «Film.ru» internet portali filmning quyidagi xususiyatlarini körsatgan: «Amerikada öşa paytda qörqinçli filmlar orasida zöravonlik, qon va göştga tayangan slaşerlar ustunlik qilardi. „The Ring“ esa qörqitadigan, lekin şokka solmaydigan hikoyani taklif qilardi, u köp jihatdan tryukaçilar va maxsus effektlar ustalari mahoratiga emas, tomoşabin tasavvuriga tayangan». Filmdagi Samara Morganning televizordan çiqadigan sahnasida Samaraning kinesikasi, yaʼni harakat tili, diaxronik ölçovda, keskin va uzuq-uzuq kadr almaşinuvi qurbonga yaqinlaşiş tezligi effektini yaratadi. Bu tomoşabinda bir qator his-tuyğularni, jumladan qörquvni uyğotadi. Sinxroniyani diaxroniyaga qöşganda, arvohning qurbonga tez köçişi effekti hosil böladi. Şunday qilib, filmda ölimning qoçib bölmasligi va odamlarning ustidan çiqqan ğayritabiiy kuçlar oldida ojizligi ğoyasi namoyon etiladi.

Rossiyalik kino tanqidçisi va kinoşunos Dmitriy Komm «Qörquv formulalari. Qörqinçli filmlar tarixi va nazariyasiga kiriş» monografiyasida «The Ring» filmining mavzusi «nozik inson aqlining tuşunib bölmas sirning tuşunarsizligiga qarşi turişi» ekanini qayd etadi. Bu film tekşiruv printsipiga asoslangan va dalil-belgilarni talqin qilişga bağişlangan.

Çökib ölgan ayol arvohi (Samara Morgan) qiyofasida rusalkalar haqidagi universal miforxetipik syujet sezilib turadi.

Ilmiy fantastika, fentezi va qörqinçli filmlar akademiyasi. 2002-yil «Saturn» mukofoti

Eng yaxşi qörqinçli film (ğolib)

Eng yaxşi ayol roli (Naomi Watts) (ğolib)

Fox kompaniyasi tomonidan har yili beriladigan «Teen Choice Awards» yoşlar mukofoti, 2003-yil

1) Eng yaxşi film — xorror (ğolib).

MTV kanali mukofoti, 2003-yil

Eng yaxşi yovuz qahramon (Dayvi Chase) (ğolib)

Eng yaxşi film (nominatsiya)

Davomi «The Ring Two» 2005-yilda çiqarilgan. 2005-yilda «Rings» deb nomlangan qisqa metrajli film ham çiqarilgan, uning voqealari «The Ring» va «The Ring Two» örtasida bölib ötadi. Uçinçi qism ham «Rings» deb nomlanib, 2017-yilda çiqdi.

«The Ring» muvaffaqiyati bir neçta boşqa yapon qörqinçli filmlarining amerikança remeyklari uçun yöl oçdi, jumladan «The Grudge» va «Dark Water».