Mulholland Drive

Hmm, I need to be careful: the article headings and text should be translated. Let me produce the translation.

Note on the reminder: it sits in the user turn, so itʼs not a prompt injection from a tool result; itʼs a system-style reminder. Iʼll just do the translation normally without mentioning it. The text is a Wikipedia article translation, not reproducing copyrighted lyrics in bulk beyond whatʼs in the source; song titles are kept as given.

«Malholland Drive» (ingl. Mulholland Drive, Mulholland Dr.) — Amerikaning 2001-yilda suratga olingan, köp janrli badiiy filmi bölib, rejissyor va ssenariy muallifi Devid Lynch‘ga tegişli. Syujet avtomobil halokatidan söng Malholland-drayv yölida bir ayolning amneziya holatiga tuşişi va u boşlovçi aktrisa bilan birga Los-Anjeles böylab dalil va javoblar izlab ketişi haqida hikoya qiladi. Boş rollarda Naomi Uotts, Laura Herring va Justin Theroux suratga tuşgan.

Filmning 50 ta mukofoti bor, jumladan Kann kinofestivalida eng yaxşi rejissyorlik uçun mukofot, va 61 ta nominatsiyasi bor.

Film tagline‘i: «Orzu qilganingizda ehtiyot böling...»

Telesериал sifatida möljallangan «Malholland Drayv» dastlab ABC telekompaniyasi uçun suratga olingan, byudjeti 8 mln $ bölgan ikki soatlik pilot epizod edi. Lynch ABC prodyuserlariga ğoyani sotdi: Rita avtohalokatda yagona omon qolgan, uning sumkasida 125 000 dollar naqd pul va sirli kök kalit böladi, Betti esa uning kim ekanini aniqlaşga yordam berişga harakat qiladi. Hikoyada oddiy va syurrealistik elementlar bor edi, xuddi Lynçning ilgari çiqqan «Twin Peaks» serialidagidek. Hikoya çiziği Ritaning şaxsi siri, Bettining karerasi va Adam Keşar loyihasi kabi syujet yönalişlariga asoslangan edi. Lekin bu material rad etildi va şundan söng Lynch zarur sahnalarni qöşimça suratga olib, tayyorlamani töliq metrajli filmga aylantirdi.

Lynch Naomi Uotts va Laura Herringni ularning suratlariga qarab tanladi. Söng u har birini yarim soatlik suhbatga taklif qildi va ularga heç qaçon kino yoki televideniyedagi işlarini körmaganini aytdi. Herring birinçi suhbatga boriş yölida kiçik avariyaga uçragani uni başorat deb hisobladi, u öşa paytda faqat öz qahramoni filmda avariyaga uçraşini bilardi. Uotts birinçi suhbatga Nyu-Yorkdan samolyotdan tuşib, jinsi şimda keldi. Lynch undan ertasi kuni «köproq glamurli» bölib qaytişni söradi. Ikki hafta ötgaç, unga rol taklif qilindi. Lynch Uotts haqida şunday dedi: «Men katta isteʼdodga va gözal qalbga ega, aqlli insonni kördim — köp turli rollarni öynaş imkoniyati, bu ajoyib töplam edi». Justin Theroux ham Lynch bilan uçraşuvga töğridan-töğri samolyotdan tuşib keldi. Uzoq parvozdan söng, deyarli uxlamasdan, Theroux hammasi qora kiyingan, soçlari tarang holda keldi. Lynçga bu obraz yoqdi, şuning uçun filmda Adam ham şunga öxşaş kiyingan va xuddi şunday soç turmagiga ega.

Pilot epizodning suratga olinişi 1999-yil fevralda Los-Anjelesda boşlanib, olti hafta davom etdi. Oxir-oqibat, telekompaniyaga suratga olingan material yoqmadi va ular uning davomini qilişdan voz keçişga qaror qilişdi. Sabablari: hikoyaning çiziqli emasligi, Uotts va Herringning yoshi (ularni juda keksa deb hisoblaşdi), Ann Millerning qahramoni sigaret çekişi va bir sahnada it najasining yaqindan körsatilişi edi. Lynch eslaydi: «…Men unda işlaşni juda yaxşi körardim, lekin ABCda uni yomon körib qolişdi. Menga ham ular körgan variant yoqmaydi. Men ABC bilan rozi bölamanki, u juda çözilib ketgan edi, lekin vaqtim çeklangan bölgani uçun uni körsatişga majbur böldim, pişitişga vaqtim yöq edi… Film asosiy yönalişini yöqotdi, uzun sahnalar va butun syujet çiziqlari yöqoldi, va bu yomon versiyaning 300 nusxasi taşqariga çiqib ketdi. Köp odamlar uni körişdi, bu meni juda xijolat qiladi, çunki öşa kassetalarning sifati dahşatli».

Keyinçalik, Lynch uni töliq metrajli filmga aylantirişga qaror qilganda, ssenariy qayta yozildi va töldirildi. «Yakunsiz oxiri» bölgan pilot epizoddan töliq filmga qanday kelganini tasvirlab, Lynch şunday deydi: «Bir kuni keçasi ötirdim va menda ğoyalar paydo böla boşladi. Bu ajoyib edi! Butun hikoya boşqa burçakdan körina boşladi… Endi orqaga qarasam, film doim şunday bölişni xohlaganini köraman. Şunçaki u ğalati boşlanişni olib, oxir-oqibat özi bölib qoldi». Natijada 18 ta qöşimça ssenariy sahifasi paydo böldi, u yerda Rita va Bettining romantik munosabatlari hamda kök quti oçilgandan keyingi voqealar tasvirlangan. Naomi Uottsga pilot epizodning ABC tomonidan rad etilgani foyda keltirdi, çunki u Bettini juda bir ölçamli deb topgan edi, töliq metrajli filmda paydo bölgan qoronğu tomoni yöq edi. Yangi sahnalarning köpçiligi 2000-yil oktabrida frantsuz işlab çiqariş kompaniyasi StudioCanal tomonidan berilgan 7 mln $ hisobidan suratga olindi.

Theroux suratga oliş haqida şunday taʼriflagan: «Devid savollarni xohlab tinglardi, lekin ularga javob berişdan boş tortardi… Siz yarim kör odamdek işlaysiz…» Justin şuni payqadiki, Lynçdan olgan yagona javob Adam Keşar obrazi — Golliwud rejissyori — Lynçning öz tarjimai holi emasligi bölgan. Uotts esa syujet nima haqida ekanini tuşungandek körinib, Lynçni aldaşga uringanini aytdi.

Filmning deyarli barça musiqasini «Moviy baxmal» davridan beri Lynch bilan hamkorlik qilib kelgan Anjelo Badalamenti yozgan. Badalamenti film musiqasi uçun «Golden Globe» va BAFTA mukofotlariga nomzod bölgan, şuningdek, filmda kiçik rol ham öynagan — espresso sevuvçi mafiozo. Tanqidçilar film boşida qora soçli qizning limuzinda sayohati paytida yangragan «tahdidli» musiqani, sirli his-tuyğu qöşadigan, Betti kelgan paytdagi yorqin, optimistik musiqaga zid ekanini taʼkidlaşdi.

Lynch filmda 60-yillardagi ikkita maşhur qöşiqdan foydalangan, ular bir-birining ketidan, Adam Keşar ikki aktrisani sinovdan ötkazayotgan sahnada yangraydi; aktrisalar ularni fonogramma ostida ijro etadilar. Bu Connie Stevens «Sixteen Reasons» va Linda Scott «Iʼve Told Evʼry Little Star» qöşiqlari.

Filmning buriliş nuqtasi — ğayrioddiy «Silensio» tungi teatri sahnasida odam ispan, fransuz va ingliz tillarida «No hay banda! Il nʼy a pas dʼorçestre! There is no band!» (Bu yerda orkestr yöq!) deb qiçqirgan payt, u «original va hayratlanarli filmdagi eng original va hayratlanarli musiqiy sahna» deb taʼriflangan. Rebekа Del Rio tomonidan a cappella ijro etilgan, Roy Orbisonning «Crying» qöşiği talqini «Llorando» nomi bilan «kuçli taassurot qoldiruvçi» deb baholangan. Lynch Roy Orbisonning «Crying» qöşiğini «Moviy baxmal»da ham işlatmoqçi bölgan, lekin Orbisonning boşqa qöşiği — «In Dreams» ni eşitgaç, fikridan qaytgan.

Saundtrek röyxati

Anjelo Badalamenti — Jitterbug

Anjelo Badalamenti — Mulholland Drive

Anjelo Badalamenti — Rita Walks / Sunset Blvd / Aunt Ruth

Anjelo Badalamenti — Diner

Anjelo Badalamenti — Mr. Roque / Bettyʼs Theme

Milt Buckner — The Beast

Sonny Boy Williamson — Bring It On Home

Linda Scott — Iʼve Told Every Little Star

Anjelo Badalamenti — Dwarfland / Love Theme

Anjelo Badalamenti — Silencio

Rebekah Del Rio — Llorando (Crying)

Devid Lynch va Jon Neff — Pretty 50s

Devid Lynch va Jon Neff — Go Get Some

Anjelo Badalamenti — Diane and Camilla

Anjelo Badalamenti — Dinner Party Pool Music

Devid Lynch va Jon Neff — Mountains Falling

Anjelo Badalamenti — Mulholland Drive / Love Theme

Connie Stevens qöşiği — Sixteen Reasons saundtrekning rasmiy röyxatiga kirmagan.

Filmning premyerasi 2001-yil may oyida Kann kinofestivalida bölib ötdi. AQŞ kinoteatrlarida premyera 2001-yil 12-oktabrda bölib ötdi.

2021-yilda, film premyerasining 20 yilligi munosabati bilan, Amerikaning Criterion Collection kompaniyasi filmni yuqori aniqlikdagi Dolby Vision raqamli formatlarida, BD50 va BD100 disklarida Bluray va 4K sifatida çiqardi. Naşr tanqidçilardan yuqori baholarga sazovor böldi.

AQŞda birinçi hafta oxirida film 587 591 $ işladi. Oxir-oqibat, filmning AQŞdagi daromadi 7 220 243 $ ni taşkil etdi. Dunyoning qolgan qismida film 12 892 096 $ işladi, umumiy yiğim esa 20 112 339 $ böldi.

Rotten Tomatoes saytida film 264 ta tanqidçi şarhiga asoslangan holda 84 % reytingga ega böldi: «Devid Lynçning ertak va sirli «Malholland Drayv» — bu noanʼanaviy tuzilişga ega buralib ketgan neo-noir bölib, unda Naomi Uotts Golliwudning qoronğu çekkalaridan kelgan ayol obrazini maftunkor tarzda ijro etadi».

Filmga köplab kino tanqidçilaridan ijobiy şarhlar tuşdi. Roger Ebert («Chicago Sun-Times»), Lynçning aksariyat oldingi asarlariga salbiy yoki bahsli şarhlar yozgan, filmga törtta mumkin bölgan yulduzdan törttasini berdi va qöşimça qildi: «Devid Lynch butun ijodiy faoliyati davomida «Malholland drayv»ga intildi va endi u yetib kelgaç, men uni «Yovvoyi yurak» (1990) uçun va hatto «Yöl heç qayerga» (1997) uçun ham keçiraman… Bu surrealistning tuş olamidagi tasvir, noir uslubidagi Golliwud filmlari şaklida suratga olingan, va unda maʼno qançalik kam körinsa, şunça köproq tomoşa qilgingiz keladi». Stiven Xolden («The New York Times») film Federiko Fellininig «Sakkiz yarim» filmi bilan bir qatorda turişini aytdi. Edvard Gutman («San Francisco Chronicle») uni tasvirlari va tuşdagidek sodir bölayotgan şafqatsizligi uçun «hayajonli» deb atadi va qöşdi: «U bizni butun aqldan ozdiruvçi, maftunkor va asablarni tirnovçi 146 daqiqa davomida öziga jalb qilib, qiziqtirib turadi va Lynçning hali ham yaxşi şaklda ekanini hamda bizning asablarimizni öynaşda hali ham usta ekanini isbotlaydi». «Rolling Stone» jurnalida Piter Trevers yozdi: «… omadsiz yilning eng yaxşi filmlaridan biri». J. Xoberman («The Village Voice») dedi: «Bu hissiy fantasmagoriya… şubhasiz, «Moviy baxmal» va ehtimol «Öçirğiç boşi»dan beri Lynçning eng kuçli filmi. «Yöl heç qayerga» filmida muvaffaqiyatsizlikka uçragan narsalar — yönalişsiz tahdid atmosferasi, maʼnosiz ruhlar köçişi, provokatsion syujet parçalari, soxta muqobil olamlar — bu yerda yorqin tarzda özini oqlaydi».

Filmga salbiy şarhlar ham böldi. Reks Rid («The New York Observer») bu uni 2001-yilda körgan eng yomon film ekanini aytib, uni «ahmoqona va boğlanişsiz çiqindilar töplami» deb atadi. «New York» jurnalida Piter Rayner yozdi: «Lynçga özini yangilaş kerak…»

«Malholland drayv» «Time Out New York» jurnali va Los-Anjeles kino tanqidçilari assotsiatsiyasi röyxatida ön yillikning eng yaxşi filmlari sifatida birinçi örinni egalladi. indieWire saytining 100 dan ortiq tanqidçisi ham uni ön yillikning eng yaxşi filmi deb tanladi. Film The Guardian gazetasining «Ölişdan oldin köriş kerak bölgan 1000 film» röyxatiga kiritildi. «Chicago Tribune» jurnalining kino tanqidçisi Maykl Fillips filmni özining ön yillikning eng yaxşi 10 filmi röyxatida 8-öringa qöydi. Empire jurnali «Malholland drayv»ni 500 ta eng yaxşi film röyxatida 391-öringa joylaştirdi. 2016-yilda film Britaniyaning BBC teleradioeşittiriş korporatsiyasi reytingida XXI asrning eng yaxşi filmlari orasida birinçi örinni egalladi. XXI asrning birinçi ön yilligini yakunlab, Los-Anjeles kino tanqidçilari assotsiatsiyasi, şuningdek Cahiers du cinéma va Time Out naşrlari «Malholland-drayv»ni şu yillarning eng yaxşi filmi deb tan oldi. Rolling Stone, Village Voice, Sunday Times va The Guardian kabi naşrlar filmni ön yillikning eng yaxşi uçta filmi qatoriga kiritdi. 2016-yilda BBC Culture taşkiloti «Malholland Drayv»ni XXI asrning eng buyuk filmi deb eʼlon qildi.

Filmning 50 ta mukofoti bor, jumladan Kann kinofestivalida eng yaxşi rejissyorlik uçun mukofot, va yana 61 ta nominatsiyasi bor.

Kann kinofestivalida Lynch eng yaxşi rejissyorlik uçun mukofot bilan taqdirlandi, uni «Odam, u yöq edi» filmi rejissyori Joel Coen bilan bölişdi. Film «Golden Globe» mukofotiga törtta nominatsiyaga ega böldi, jumladan «Eng yaxşi film (drama)», «Eng yaxşi rejissyor», «Eng yaxşi ssenariy» va «Eng yaxşi musiqa».

Filmni faqat «Orzular şahridagi sevgi hikoyasi» deb taʼriflagan Devid Lynch uning maʼnosi yoki ramziyligi haqida heç qanday izoh berişdan boş tortdi, bu esa köplab bahs va talqinlarga sabab böldi. «The Christian Science Monitor» gazetasining kino tanqidçisi Devid Spirrit Kannda film namoyişidan söng Lynch bilan suhbatlaşdi va yozdi: «Rejissyor «Malholland drayv» mantiqan izçil, tuşunarli hikoya ekanini taʼkidlaydi», Lynçning baʼzi oldingi filmlaridan farqli ölaroq. Boşqa tomondan, Justin Theroux Lynçning filmga turli talqinlarga munosabati haqida gapirdi: «Menimça, u filmni istalgança tuşuniş mumkinligidan çindan xursand. U odamlar eng ğalati talqinlarni aytişini yoqtiradi. Devid ongsizlik darajasida işlaydi».

Filmning syujetini eng keng tarqalgan va realistik talqini şunday deydi: filmning birinçi qismi haqiqiy Diana Salvinning tuşi bölib, u özini begunoh va umid bağişlovçi «Betti Elms» sifatida tuşida köradi, öz hayotini va şaxsini qadimgi Golliwud filmiga öxşaş narsaga aylantiradi. Tuşida u muvaffaqiyatli, jozibali va tez orada maşhur aktrisa böliş orzusi bilan yaşaydi. Filmning oxirgi uçdan bir qismi Diananing şafqatsiz haqiqatini aks ettiradi, bu yerda uning na şaxsiy hayoti, na karerasi yölga qöyilgan. Sobiq sevgilisi Kamilla öldirilişiga buyurtma berib, aybdorlik hissini engolmagaç, u tuşida Kamillani özига boğliq va itoatkor, xotirasini yöqotgan Rita sifatida tasavvur qiladi. Uning sodir etgan jinoyatining dahşatli obrazlari va ramzlari, şuningdek muqarrar oqibatlar haqidagi işora butun tuşi davomida paydo böladi.

Bu talqin Naomi Uottsning intervyularidan birida aytgan fikriga öxşaydi: «Menimça, Diana — haqiqiy personaj, Betti esa u bölişni xohlagan va tuşida öylab topgan şaxs. Rita — muammoga duç kelgan qiz, unga Betti juda zarur. Betti esa uni xuddi qöğirçoqdek boşqaradi. Rita — Bettining fantaziyasi, Kamillani qanday körişni xohlagani». Uottsning dastlabki karerasi filmdagi Diananing karerasiga öxşaydi. U maşhur aktrisa bölişdan oldin bir neça kasbiy muvaffaqiyatsizliklarni boşidan keçirgan. U eslaydi: «Köp vaʼdalar bölgan, lekin haqiqatda heç narsa çiqmasdi. Pulim tugab borardi va men butunlay yolğiz edim».

Ikkinçi talqinga köra, haqiqiy Diana Selvin haqiqiy Kamilla Roudsni öldirişga buyurtma berganidan söng, bu voqeani butunlay unutib, uxlab qoladi. Tuşida u özini Rita sifatida köradi. Şuningdek, tuşida Bettini yaratadi, aniqroği — haqiqiy hayotda bölişni xohlagan fantaziyasini. Tuş rivojlanib borgan sari Ritaning xotirasiga haqiqiy hayotdagi baʼzi parçalar qaytadi va oxir-oqibat u aslida Kamilla Roudsni öldirgan, tanasida tuşida yaşagan Diana Selvin ekanini aniqlaydi.

«The Guardian» gazetasi oltita taniqli kino tanqidçisidan «Malholland Drayv»ning umumiy maʼnosi haqidagi qaraşlarini söradi. Nil Roberts («The Sun») va Tom Çarity («Time Out») Bettining Dianing baxtli hayotining proyeksiyasi ekanligi nazariyasiga qöşilişdi. Roger Ebert va Jonathan Ross bu nazariyani qöllab-quvvatlagan bölişi mumkin, lekin ikkalasi ham rasmga yakuniy tahlil berişda ikkilanişdi. Ebert: «Heç qanday talqin yöq. Ehtimol, bu yerda hatto heç qanday sir ham yöq», dedi. Ross syujet çiziqlari heç qayerga olib bormaydi, degan fikrni bildirdi. Filip Frenş («The Observer») filmda Golliwud fojiasiga işora kördi, Jeyn Duglas («BBC») esa Bettining hayoti şunçaki Dianing tuşi, degan nazariyani rad etdi, lekin şu bilan birga keyingi tahlilga ham qarşi çiqdi.

Boşqa nazariyaga köra, filmning hikoyasi Mëbius lentasiga öxşaydi va na boşi, na oxiri bor. Betti, Rita, Diana va Kamilla parallel olamlarda mavjud bölib, baʼzan özaro qandaydir munosabatga kirişadi, degan taxminlar bildirilgan, şuningdek, butun film kimningdir tuşi, faqat kimning ekani nomaʼlum.

Filmning asosiy qismini boş qahramonning tuşi deb talqin qiliş foydasiga Lynch qoldirgan bir neça «işora» dalolat beradi. Masalan, filmning 10-daqiqasida tergovçi avariyaga uçragan maşinani «Caddy» (Kadillak) deb ataydi, şerigi esa uni tuzatmaydi, aslida avariyaga Lincoln Town Car uçragan, uning taniş siluetini tomoşabinga undan oldin bir neça daqiqa davomida körsatişgan. Ravşanki, ikki tajribali politsiyaçi haqiqatda adaşmaydi, lekin yoş qizning tuşida bu adaşiş mumkin, u uçun har qanday limuzinni Kadillak deb ataş tabiiy.