The Road to Berth

Boris Andreyev — Zosima Semyonoviç Rosomaxa, «Kola»ning böcmani

Oleg Jakov — Georgiy Aleksandroviç Gastev, «Kola» kapitani

Lyubov Sokolova — Mariya, Rosomaxaning sobiq sevgilisi

Aleksandr Metëlkin — Vaska Metëlkin, «Kola»dagi tozalovçi

Valentin Nikulin — Marat Çepin, navbatçi rulevoy

Bruno Oya — Bruno, matros

Ada Şeremeteva — Mayka, oşpaz

Igor Bogolyubov — Gennadiy Borisoviç, starpom

Viktor Kolpakov — starmex

Georgiy Vitsin — Velikankin, mastlar xonasidagi intellektual içkilikboz

Grigoriy Gay — Anton Nikiforov, Rosomaxaning bir qölli frontdoşi

Lyudmila Ivanova — bir qölli kişining xotini

Semyon Kolçenaev — Gerasim, çukçi ovçisi

Olga Markina — Vaskaning onasi, portdagi krançi

Pavel Vinnik — radist

Aleksey Bakhar — militsiya leytenanti, mastlar xonasidagi navbatçi

Aleksandr Brodskiy — portdagi dengizçi

Valeriy Babyatinskiy — yoş dengizçi (titrda körsatilmagan)

Sergey Nikonenko — mastlar xonasidagi navbatçi (titrda körsatilmagan)

Boş rejissyor: Georgiy Daneliya

Ssenariy muallifi: Viktor Konetskiy

Operator: Anatoliy Nitoçkin

Rassom: Aleksandr Borisov

Kompozitor: Andrey Petrov

Georgiy Daneliyaning ikkinçi töliq metrajli ishi. Rejissyor Konetskiyning ssenariysini Birinçi ijodiy birlaşmada oldi. Keyinroq Leningradda yaşayotgan yozuvçi şartnomani imzolaş uçun Moskvaga keldi, keçqurun esa Daneliyaga tanişiş uçun bordi. Daneliya filmda Rosomaxaning hikoyasidan köra kemadagi kayfiyat va muhitni köproq qiziqtirayotganini bilgaç, Konetskiy xafa böldi.

Syomkalarning katta qismi Murmanskda ötdi. Lokatsiyalarni rejissyor va ssenarist 1960-yilda tanladi. Konetskiy va Daneliya öşanda ssenariyni örganiş uçun quruq yuk kemasi «Levanevskiy»da ikki yarim oy bir kayutada yaşaşdi, qutb stansiyalariga borişdi. Şahardagi syomkalar 1961-yil sentabrda boşlandi va asosan savdo portida, şuningdek Murmansk köçalarida va baliq portida olib borildi. Baʼzi epizodlarda savdo portining yuk ortuvçilari va mexanizatorlari iştirok etişdi. Barents dengizidagi syomkalar favqulodda qutqaruv xizmati kemasida, Murmansk baliq portining «Stereguşiy» va «Smeliy» buksirlarida ötkazildi. Syomkalarda murmansklik dengizçilar — «Smeliy» ekipaji aʼzolari: böcman Anatoliy Plyusnin, oşpaz Vasiliy Zaxarçuk, matroslar Aleksandr Çujmarov, Vladimir Kovtun va Vasiliy Lipatov iştirok etişdi.

«Priçalga yöl» — Daneliya va kompozitor Andrey Petrovning birinçi hamkorlik ishi. Uni Daneliyaga «Mosfilm»ning musiqa muharriri Raisa Lukina tavsiya qildi. Petrov Leningraddan Moskvaga kelib, Daneliyaga asosiy mavzuning dastlabki eskizlarini körsatdi, ammo rejissyorga taqdim etilgan variant yoqmadi. «Döst haqida qöşiq» kuyi ön uçinçi marta urinişda qabul qilindi, şunga qaramay, musiqa boş musiqa muharririga yoqmadi, u uni «sovetça emas» deb atadi. Vaziyatni Raisa Lukinaning taşabbusi bilan Georgiy Daneliyaning özi qutqardi: voqealar Arktikada bölgani uçun film yaratuvçilari çukçi xalq qöşiqlari kuylaridan foydalanganini aytdi. Sheʼrlarni taniqli şoir, sobiq dengizçi Grigoriy Pojenyan yozdi. Şu bilan birga, Petrovning kuyida uç takt bor edi, Pojenyanning sheʼrida esa bittaga kam edi. Şoir Petrovdan ortiqça taktni olib taşlaşni talab qildi. Buni bilgan Petrov telegramma yubordi:

Moskva. Mosfilm. Daneliya. Men kuyning ön uçta variantini yozdim, bu Jejenyan bitta sözni almaştirsin!

Telegrammadan xabar topgan Pojenyan ğazabga minib, kompozitor bilan Leningradda «erkakça» hisob-kitob qilişga şoşildi. Nizo tugatildi: Pojenyanga telegraf agentligi familiyani çalkaştirib yuborganini aytişdi. Oxir-oqibat, keyinçalik «Döst haqida qöşiq» nomini olgan qöşiq özgartirilmasdan qoldirildi va filmda uni aktyorlar Valentin Nikulin va Bruno Oya kuylaydi.

Viktor Konetskiy «Yaxşi umid uçun» sayohat-romanida yozgan: «Şekspirga öxşaş yagona zamonaviy fojia — «Priçalga yöl» kompozitor Andrey Petrov va şoir Pojenyan tufayli buzildi. Ular maşhur qöşiqni sunʼiy „badiiy yoqimli“ qilib yozişdi. Tomoşabinni fojiani eslatiş uçun men şunday deyişga majbur bölaman: «Esingizdami, u yerda qöşiq bor: „...döstim — mening uçinçi yelkam — doim men bilan böladi...“» — «A! — deydi tomoşabin. — Albatta! Esimda!» Haqiqatan ham, buni unutiş qiyin — uçinçi yelka! Bu qayerdan paydo böldi?»

Aktyor Boris Andreyev sahnada, böcman qirğoqda tölqinlarni oyoqlari bilan urayotganda, dublyorsiz suratga tuşgan. Epizod Kildinda suratga olindi, çunki Murmanskda oçiq dengiz yöq, u yerda tor Kola körfazi bor. 14 ta dubl olindi, şu bilan birga juda sovuq edi, Andreyevning kiyimi esa butunlay höl edi.

Murmanskda Murmansk tralovoy flotining binosi yonida (Şmidt köçasi, 43; ) 2016-yilda «Dengiz börisi» yodgorligi örnatildi — bu filmning boş qahramoni, böcman Zosima Semyonoviç Rosomaxa obrazidagi aktyor Boris Andreyevga taşqi körinişi öxşaş park haykali. Bronza haykal «Kapitanlar» skverida sakkiz metrli ustunda joylaşgan. Ustundan biroz uzoqroqda, dengizdan kutilayotgan dengizçiga qaraganday, haykalga qaraş uçun teleskop örnatilgan. Loyiha muallifi — Aleksey Gulyanin.