The Theme

Ssenariy mualliflari: Glеb Panfilov va Aleksandr Çervinskiy

Boş rejissyor: Glеb Panfilov

Boş operator: Leonid Kalaşnikov

Boş rassom: Marksen Gaukhman-Sverdlov

Kompozitor: Vadim Bibergan

Muharrir: Irina Sergiyevskaya

Qöşiq muallifi va ijroçisi: Tolya Panfilov va «Apelsin» ansambli

Filmda dehqon şoiri A. Ye. Baldyonkovning (filmda — A. Ye. Çijikov) Palex qişloğidan olingan sheʼrlari va kundalik yozuvlaridan foydalanilgan.

1978-yilda Davlat kino qömitasi rahbariyati disidentlar va emigrantlarni foş qiluvçi badiiy film uçun rejissyor izlay boşladi. Taklifni Nikita Mixalkov va Nikolay Gubenko rad etdi. Natijada mansabdorlar Glеb Panfilovni köndirdi, u faqat ssenariyni dösti Aleksandr Çervinskiy bilan birga yoziş şarti bilan rozi böldi.

Boş rol — dramaturg Kim Yeseninni ijro etuvçi aktyorni tanlaşda Panfilov ikkilanib, köplab nomzodlarni rad etdi. Xususan, asosiy nomzodlardan biri Innokentiy Smoktunovskiy edi, ammo rejissyor buni «juda sayoz yeçim» deb hisobladi. Şuningdek, Aleksey Batalov nomzodi ham körib çiqildi. Oxir-oqibat rolga Mixail Ulyanov tasdiqlandi; Panfilov aynan uni tanlaganidan u juda hayratga tuşdi.

«Kirill va Mefodiy entsiklopediyasi» mualliflarining fikriça: «Batalov örniga sönggi daqiqada kelgan Mixail Ulyanov katta içki kuç olib kirdi, ammo ajoyib qurilgan ssenariy kontekstiga organik kira olmadi». Biroq bu bahsli xulosa; köpçilik, aksinça, Mixail Ulyanovning iştirokini filmning asosiy muvaffaqiyati deb hisoblaydi.

1979-yil avgustda, 11-Moskva kinofestivalidan oz oldin, kino doiralarida rejissyor Panfilov yangi bahsli kartinani tugatgani haqida gap-sözlar tarqaldi. Haqiqatan ham, u nihoyat «Tema»ning suratga olinişini yakunladi va yaqin döstlarini yopiq körişga töpladi. Şundan söng KPSS MQ ga filmni tanqid qiluvçi xatlar yuborildi va uni Siyosiy byuro aʼzolariga körsatildi. Natijada «Tema» «tokçaga qöyildi».

1981-yil yozida 12-MKFFda filmning yopiq namoyişi bölib ötdi, ammo u yerda ham film heç kimda hayajon uyğotmadi (xususan, xorijiy mehmonlar orasida ham). Buning sababi uning köp marta qayta işlangani va özgartirilgani edi: final butunlay özgartirildi; dastlabki variantda Yesenin baribir falokatdan keyin halok bölardi, ammo öşa paytda gerontokratik mamlakatda ölim haqida gapirişdan qoçişgan. Filmni qutqariş uçun Panfilov bir neça u yoki bu darajada muvaffaqiyatli yakunlar suratga oldi.

Davlat kino qömitasi raisi Filipp Yermaşning filmni ekranga «suqib kiritiş» borasidagi samimiy niyatlariga qaramay, tomoşabinlar 1986-yil 17-iyungaça, yaʼni Moskva Uy kinoteatrida uzoq kutilgan premyera bölgan kungaça, undan bexabar edi. Fikrlar bölinib ketdi: tanqidçilar «Tema»ga deyarli yakdillikda ijobiy baho berişdi, oddiy tomoşabinlarga esa film juda murakkab tuyuldi. Masalan, Yuriy Nagibin va Yevgeniy Yevtuşenko Kim Yesenin degan yozuvçilarni bilmasliklarini aytişdi. Bundan taşqari, keng ommani qiziqtirişi mumkin bölgan baʼzi topilmalar boşqa filmlarda allaqaçon işlatilgan edi, masalan, Sergey Nikonenko ijro etgan halol YÖHHXI inspektorining unutilmas obrazi. Panfilov keyinçalik aytib berganidek, Yevtuşenko u bilan suhbatda filmning ekranga çiqişidan oldinroq uning prokat taqdiri qiyin bölişini başorat qilgan.

1987-yil 20-fevralda 37-Berlin xalqaro kinofestivali oçildi. Rasmiy tanlov dasturi eʼlon qilingan paytdan boşlab, unga kirgan «Tema» boş mukofot — «Oltin ayiq» uçun asosiy daʼvogarlardan biri hisoblanardi. Filmning namoyişi katta qiziqiş uyğotdi, Panfilov doimo intervyu berardi. Garçi festival hayʼati (avstriyalik aktyor Klaus Mariya Brandauer boşçiligida) orasida jiddiy munozaralar avj olgan bölsa-da, 3-martda «Oltin ayiq» haykalçasi baribir SSSRga yöl oldi. «Tema» 1987-yil Berlinaleʼning eng yaxşi filmi deb tan olindi.

1986 — SSSR Kinematografistlar ittifoqi Ssenaristlar gildiyasining mukofoti (Glеb Panfilov, Aleksandr Çervinskiy).

1987 — Berlin kinofestivalining törtta mukofoti: «Oltin ayiq», FIPRESSI mukofoti, CICAE mukofoti (xalqaro art-xaus filmlari konfederatsiyasi), Evangelist çerkovi mukofoti.