«Bokira qiz-öz joniga qasd qiluvçilar» (ingl. The Virgin Suicides) — Sofiya Koppolaning debyut töliq metrajli filmi bölib, Jeffrey Eugenidesning şu nomli romani asosida suratga olingan. Boş rollarda James Woods, Kathleen Turner, Kirsten Dunst va boşqalar iştirok etgan.
Kinokartina Detroyt şahri çekkasida yaşovçi örta sinf oilasidagi beş singil ösmirning hayoti haqida hikoya qiladi. Voqealar 1970-yillarning oxirida sodir böladi. Film 1999-yil 19-mayda Kann kinofestivalida premyerasini ötkazdi. U 2000-yil 21-aprelda AQŞda çeklangan prokatga çiqdi, keyinroq esa 2000-yil may oyida keng prokatga çiqarildi.
Film Entertainment Weekly jurnalining «Örta maktab haqidagi eng yaxşi 50 ta film» röyxatida 39-örinni egalladi.
1Treylerlar
▶2Rollarda
James Woods, Kathleen Turner, Kirsten Dunst
3Syujet
Voqealar 1970-yillarning örtalarida Miçigan ştatida röy beradi. Lisbon oilasining çekka hududdagi tinç…
Voqealar 1970-yillarning örtalarida Miçigan ştatida röy beradi. Lisbon oilasining çekka hududdagi tinç hayotini kenja qiz Cecilia ning öz joniga qasd qiliş urinişi buzadi. Heç qanday körinadigan sababsiz qiz tomirlarini kesişga urinib, atrofdagilarni larzaga soladi. Uni qutqarib qolişadi, biroq depressiv fikrlar bolani tark etmaydi va ikkinçi urinişi muvaffaqiyatli yakunlanadi. Şundan söng ota-onasi qolgan tört qizi — Therese, Mary, Bonnie va Lux ustidan qattiq nazorat örnatadi. Ota-onaning nazoratisiz qizlar deyarli heç narsa qila olmaydi, ayniqsa tengdoş yigitlar bilan muloqot qilişga kelganda. Yigitlar esa ularga tobora köproq eʼtibor bera boşlaydi. Katta yoşdagilar irodasi ostidagi qamoqdek hayot yoş qizlarni kundan-kunga köproq bosib boradi.
Yangi öquv yili boşida Lux maktabning yurak zabt etuvçisi Trip Fontaine bilan yaşirin va qisqa muddatli munosabat boşlaydi. Trip janob Lisbonni Luxni keyingi balga olib borişga köndiradi va boşqa singillari uçun ham hamrohlar topişga vaʼda beradi. Balda Lux bilan Trip bal qiroli va malikasi bölişadi. Trip Luxni guruhdan ajralib, futbol maydonida jinsiy aloqaga kirişişga köndiradi. Şundan söng Lux uxlab qoladi va Trip uni taşlab ketadi. Tong otganda Lux yolğiz uyğonadi va taksida uyiga qaytadi.
Komendantlik soatini buzgani uçun Lux va uning singillari missis Lisbon tomonidan jazolanadi: ularni maktabdan olib ketişadi va uyga qamab qöyişadi. Singillar qarşi tomondagi yigitlar bilan yoruğlik signallari orqali aloqa qiladi va telefon orqali qöşiq ulaşadi.
Bir neça haftalik qamoqdan söng singillar yigitlarga qoldirgan xatlarida yaqinlaşib kelayotgan qoçiş haqida xabar beradi. Yigitlar keçqurun kelganda, Luxni mehmonxonada yolğiz ötirgan, sigareta çekayotgan holda topişadi. U ularni singillarini kutiş uçun içkariga taklif qiladi, özi esa maşinani işga tuşiriş uçun çiqib ketadi.
Qiziquvçan yigitlar yertölaga kirib, özini osgan Bonnie jasadini topişadi. Dahşatga tuşib, zinadan yuqoriga yugurişadi va oşxonada Maryning jasadiga duç kelişadi. Yigitlar barça singillar öz joniga qasd qilganini anglaşadi. Bonnie özini osgan, Mary boşini gaz peçkasiga tiqqan, Therese uyqu dorisini içgan, Lux esa garajda dvigatelni yoqilgan holda qoldirgani uçun uglerod oksidi zaharlanişidan vafot etgan.
Bu öz joniga qasd qilişlardan ezilgan janob va missis Lisbon şaharni tark etadi. Janob Lisbonning uy tozalaydigan va oilaviy buyumlarni hovli savdosida sotadigan dösti bor. Sotilmagan hamma narsa axlat qutisiga taşlanadi, şu jumladan oilaviy suratlar ham, ularni qöşni öğil bolalar esdalik sifatida yiğib olişadi. Uy Bostondan kelgan yoş juftlikka sotiladi. Şahardagi kattalar esa heç narsa bölmagandek yaşaşda davom etadi. Ulğaygan yigitlar qizlarni sevganini tan olişadi, ammo singillar nima uçun hayotdan voz keçganini heç qaçon bilib olişmaydi.
4Ssenariy
Koppola ssenariyni 1998-yilda, loyiha boşqa studiyada bölganidan keyin yozdi. U asos sifatida aynan öşa…

Koppola ssenariyni 1998-yilda, loyiha boşqa studiyada bölganidan keyin yozdi. U asos sifatida aynan öşa romanni olgan va uning muxlisi edi. Ssenariyning boşqa varianti Nick Gomez tomonidan allaqaçon yozilgan edi, biroq öşa paytda huquqlarga ega bölgan prodyuser kompaniyasi Muse Productions uni qoniqarsiz deb topdi. Roman huquqlari muddati tugagaç, Koppola qölyozmasini kompaniya rahbarlari Robert va Chris Hanleyga topşirdi. Ulardan ikkinçisi qöşma işlab çiqariş şartnomasini imzoladi.
«Men rejissyor bölişni xohlayotganimni, bu romanni öqib, uni qanday qilib suratga oliş kerakligini aniq körmagunimça bilmagan edim. Darhol tuşundimki, asosiy hikoya masofa, vaqt va xotira hamda tuşunib bölmas kuçning nimalarni özgartirişi haqida.»
5Kasting
Missis Lisbon rolini ijro etgan Kathleen Turner şartnoma imzolagan birinçi aktrisa böldi. Turner Koppola…

Missis Lisbon rolini ijro etgan Kathleen Turner şartnoma imzolagan birinçi aktrisa böldi. Turner Koppola bilan «Peggy Sue Got Married» (1986) filmini suratga oliş davrida tanişgan. James Woods janob Lisbon rolini ijro etdi. U ssenariyni Sofiya Koppolaning otasi Francis Ford Coppoladan olgan va personajining «qora hazil»ini şunçalik yoqtirib qolganki, rolga rozi bölgan.
Lux Lisbon roli uçun köplab aktrisalar sinovdan ötdi, biroq rol kasting paytida ön olti yoşda bölgan Kirsten Dunstga berildi. Rol haqida fikr yuritib, Dunst şunday dedi: «Men asabiylaşdim. Bu mening «jinsiy» rolga yaqinroq bölgan birinçi rolim edi. Şuningdek, rolning qançalik muhim bölişiga işonçim komil emas edi, çunki uning köp qismi dialogsiz edi. Sofiya bilan uçraşganimda, u hamma narsaga nozik yondaşişini darhol angladim… [u] qizlarning yorqin tomonlarini oçib berişga muvaffaq böldi va ularni göyo ular heç qaçon mavjud bölmagandek, tanasiz fariştalarga öxşatdi».
6Suratga oliş
Film 1999-yilda Ontario ştatining Toronto şahrida, 6 100 000 AQŞ dollari byudjet bilan suratga olingan.…
Film 1999-yilda Ontario ştatining Toronto şahrida, 6 100 000 AQŞ dollari byudjet bilan suratga olingan. Suratga oliş taxminan bir oy davom etgan. Koppola suratga oliş joylarini tanlaşda Takashi Homma suratlari bilan ilhomlangan: «Odatiy detallarning gözalligi meni doim hayratga solgan». Filmda fotosuratlar va kollajlardan epizodik foydalaniş «ösmirlik davri fantaziyasini» uyğotiş uçun möljallangan edi.
7Saundtrek
Air guruhi film uçun yozgan asl musiqaga qöşimça ravişda, filmda 1970-yillar ijroçilarining qöşiqlari va…

Air guruhi film uçun yozgan asl musiqaga qöşimça ravişda, filmda 1970-yillar ijroçilarining qöşiqlari va Sloan guruhining 1990-yillardagi beşta treki ham mavjud. Sofiya Koppola uşbu kompozitsiyalar orqali şahar çekkasidagi ösmirlik mavzusini yetkazmoqçi bölgan. U Air guruhi öz xotiralari va keçinmalarining köp qismini ulaşişini aniqlagan, garçi aʼzolari boşqa mamlakatda ulğaygan bölsa ham.
2000-yilda Todd Rundgren, Steely Dan, Boston, Heart, Sloan, The Hollies, Al Green, Gilbert ÖSullivan, 10cc va Styx musiqasi bilan alohida saundtrek albomi çiqarildi.
8Tanqid
Film tanqidçilardan asosan ijobiy şarhlar oldi, mavzusi tomoşabinda noqulaylik uyğotişiga qaramay. Rotten…

Film tanqidçilardan asosan ijobiy şarhlar oldi, mavzusi tomoşabinda noqulaylik uyğotişiga qaramay. Rotten Tomatoes saytida 95 ta şarhga asoslangan holda 76 foiz maʼqullaş reytingiga ega, örtaça baho 6,9/10. Saytning tanqidçilar konsensusi şunday deydi: «Sofiyaning muvaffaqiyatli rejissyorlik debyuti filmning işonçli hikoyasi va aktyorlarning samimiy his-tuyğularida namoyon böladi». Metacritic saytida 31 ta şarhga asoslangan holda film 100 ballik şkalada 76 ball oldi, bu «umuman olganda qulay şarhlar»ni bildiradi. Jeffrey Eugenides suratga oliş maydonига taşrif buyurdi. U filmni qöllab-quvvatladi, biroq Dazed bilan intervyusida bir neçta mulohazalarini bildirdi. U qizlarni haqiqiy şaxslardan köra köproq yaxlit bir butunlik sifatida tasvirlaganini aytdi va bu ğoyani «har bir aktrisa bilan suhbatdoşiga qarab özgaradigan, bir xil personajni öynaydigan turli aktrisalarni tanlaş» orqali amalga oşiriş mumkin bölişini fikr qildi.
The New York Times gazetasining muxbiri Graham Fuller filmga örtaça şarh berdi: «Xonim Koppola […] yoşlikning taʼsirçan metafizik muhitini bir oz sirli tus bilan yaratgan. Biroq birinçi qaraşda bu filmda nimadir notöğri: tört nafar mutlaqo oddiy qiz öz joniga qasd qilişi qanday qilib şunçalik yengil bölişi mumkin va nega muallif buni heç qanday tabiatga zid narsa emasdek körsatişga harakat qiladi?». Roger Ebert filmga 4 ta yulduzdan 3,5 ta yulduz qöydi va uni «Piknik Hanging Rockʼda» (1975) bilan ijobiy soliştirdi: «Koppolaning minor kalitda öynaşga jasorati bor, u filmni ğoya va talqin bilan töldirib yubormaydi. U havoda aççiq nordon taʼm kabi osilib turgan sir va yöqotiş atmosferasi bilan qanoatlanadi». Tanqidçi Richard Crouse filmni «asosidagi kitobdan yaxşiroq bölgan kamdan-kam filmlardan biri» deb atadi va uni özining «The 100 Best Movies Youʼve Never Seen» (2003) kitobiga kiritdi.
9Kadrlar
2
1 · TMDB
2 · TMDBMatn: maqola tarjimasi «Девственницы-самоубийцы» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.