«Xolop qanotlari» — 1926-yilda rejissyor Yuriy Tariç tomonidan suratga olingan sovet badiiy filmi. U Konstantin Şildkretning şu nomli qissasi asosida yaratilgan. Ssenariyni qayta işlaşda Viktor Şklovskiy ham iştirok etgan.
Film 1926-yil 16-noyabrda premyerasini ötkazgan.
1Rollarda
Leonid Leonidov
2Syujet
XVI asr. Ivan Dahşatli…
XVI asr. Ivan Dahşatli hukmronligi.
Boyar Lupatovning qişloğida qaram dehqon Nikişka yaşaydi. U iqtidorli ixtiroçi bölib, uçişni orzu qiladi. Şu maqsadda u özi yasagan qanotlarni tayyorlaydi, ular bilan osmonga kötarilmoqçi. U ixtirosini sevgan qiz — qaram dehqon Fimaga körsatadi. Şu paytda qöşni mulkda boyar Kurlyatevning soatlari buziladi. Boyar bir bosqin vaqtida soatsoz-isteʼdodni va uning sevgilisini tutib, zörlab öziga olib ketadi. Nikişkaning şaytoniy deb hisoblagan ixtirosi haqida bilgaç, boyar xizmatkorni qiynaydi, Fimani esa boyar xonalariga aldab kiritib, uluğ qiladi.
Lupatov podşohga Kurlyatevning özboşimçaligi haqida arz yozadi. Ivan Dahşatli esa bu boyardan qadimgi xafagarçiligini yaşirmagan holda opричniklarni yuboradi. Ular boyarning uyini talon-taroj qilib, qaram dehqonlarini Aleksandrovskaya slobodaʼga, podşohga olib ketadilar. Podşo ziğir savdosi bilan şuğullanadi va malika saroyida ziğir taraydigan ğildirakni saqlaydi. U tösatdan buziladi. Uni heç kim tuzata olmaydi — faqat Nikişka uddalaydi. Malika Mariya Temryukovna qaram dehqondan ğildirakni tuzatiş evaziga nima istaşini söraydi, Nikişka esa inson uçişi uçun qanotlar yasaşni xohlaşini aytadi.
Xizmatkorning niyatini bilgaç, podşo xorijiy mehmonlarni xursand qilmoqçi bölib, Nikişkaga namoyiş uçun parvoz uyuştirişni buyuradi. Muqaddas haftada köp odam töplangan joyda Nikişka uçişga muvaffaq böladi. Ammo Ivan Dahşatli şaytoniy ixtiroga taqiq qöyadi, xizmatkorni esa zindonga taşlab, ölimga hukm qiladi. Biroq çiroyli qaram dehqon Mariya Temryukovnaning köziga ilinadi va malika uning qoçişiga yordam beradi. Buni bilgan Ivan Dahşatli malika xonasiga kirib, uni böğadi. Nikişka qoçişga urinib halok böladi.
3Ivan Dahşatlining obrazi
Viktor Şklovskiy ssenariy ustida işlaşga jalb etilgaç, Ivan Dahşatlining roli sezilarli darajada kengaydi.…
Viktor Şklovskiy ssenariy ustida işlaşga jalb etilgaç, Ivan Dahşatlining roli sezilarli darajada kengaydi. Film yaratuvçilarining talqinida u nafaqat şafqatsiz zolim va sadist, balki ziğir bilan savdo qiluvçi savdogar sifatida ham namoyon böladi. Ssenariyda Mixail Pokrovskiy tarixiy maktabining taʼsiri sezilardi, uning konsepsiyasiga köra tarixiy taraqqiyotning asosiy harakatlantiruvçi kuçi savdo kapitali hisoblanardi. Tadqiqotçi N. Mutya yozadiça, «bu filmda Ivan Dahşatli qatʼiyatli va tejamkor xöjayin sifatida tasvirlangan, u kassa daftarlarini özi yuritadi va çet elliklar bilan savdo qiladi». Kinoşunos Yevgeniy Margolitning fikriça, Yuriy Tariç filmidagi Ivan Dahşatli obrazi Sergey Eyzenşteynning «Ivan Dahşatli» filmiga taʼsir qilgan bölişi mumkin, çunki «Xolop qanotlari»ni montaj qilişda Eyzenşteynning yaqin dösti Esfir Şub işlagan.
4Prokat
Film SSSR ekranlariga 1926-yil 16-noyabrda…
Film SSSR ekranlariga 1926-yil 16-noyabrda çiqdi.
Film xorijda ham namoyiş etilgan, jumladan Fransiya, Germaniya, Avstriya, Polşa, Buyuk Britaniya, Argentina, Meksika, Tunis, Yaponiya va AQŞʼda.
5Kadrlar
5
1 · TMDB
2 · TMDB
3 · TMDB
4 · TMDB
5 · TMDBMatn: maqola tarjimasi «Крылья холопа» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.