«Troye iz Prostokvaşino» — 1978-yilda rejissyor Vladimir Popov tomonidan Eduard Uspenskiyning «Dyadya Fyodor, pes i kot» qissasi asosida suratga olingan sovet çizma multfilmi.
Film şaharlik «Dyadya Fyodor» laqabli bola, bosqinçi muşuk Matroskin, it Şarik va turli sabablarga köra Prostokvaşino qişloğida yaşaşga kelgan boşqa qahramonlar haqidagi trilogiyaning birinçi qismidir.
1Rollarda
2Syujet
Juda mustaqil şaharlik bola Dyadya Fyodor (aynan şu sababli unga «Dyadya» laqabi berilgan) uyi kiriş qismida…
Juda mustaqil şaharlik bola Dyadya Fyodor (aynan şu sababli unga «Dyadya» laqabi berilgan) uyi kiriş qismida xöjalikka epçil Matroskin muşuk bilan tanişadi va unga özining sendviçini taklif qiladi. Matroskin nazarida sendviç «notöğri» bölib çiqadi (muşuk bolani kolbasani tilga qöyib yeyişga çaqiradi), şundan söng bola muşukni uyiga borib yaşaşga taklif qiladi va unga sut hamda boşqa sendviçlar beradi. Biroq işdan qaytgan ota-onasi muşukni qoldirişga ruxsat bermaydi, çunki onasi otani öz tomoniga ötkazib, agar hayvon qolsa, u bilan muşuk örtasida tanlov qilişga majbur qiladi. Ertasi kuni Dyadya Fyodor ota-onasiga xat yozib, Matroskin bilan birga uydan çiqib, şahardan ketadi.
Döstlar Prostokvaşino qişloğiga kelişadi va u yerda mahalliy it Şarik bilan tanişadi. Şarik ularga böş uyni körsatadi, uçovlari öşa uyga joylaşib, tartib örnatadilar. Xuddi şu kuni ular qişloq poçtaçisi Igor Ivanoviç Peçkin bilan tanişadi. Peçkin birinçi bölib begona bolani sezadi, söngra unga gazeta va jurnallarga obuna bölişni taklif qiladi. Dyadya Fyodor «Murzilka» jurnaliga obuna böladi (multfilm boşida, ota-onasi kelguniga qadar, şu jurnalni öqiyotgan edi), Şarik ov haqidagi jurnallarga obuna böladi, muşuk esa tejamkorlik uçun obunadan voz keçadi.
Oradan biroz vaqt ötgaç, çoy içiş paytida sut yöqligidan xafa bölgan Matroskin döstlarini sigir sotib olişga köndiradi. Pul yöqligi sababli döstlar tunda xazina qidirişadi (bu ğoya Dyadya Fyodorniki edi). Topilgan xazina bilan qaytayotganda qahramonlar poçtaçi Peçkindan jöja qarğani olib qolişadi. Peçkin uni olimpiya sömini öğirlagani uçun «tajriba» uçun topşirmoqçi bölgan edi. Qarğa uyga örnaşib oladi va Matroskin yordamida («Kto tam?» — «Kim u?») iborasini gapirişni örganadi (bu borada Şarik bilan bahslaşişadi), şu tariqa qöriqçi vazifasini bajara boşlaydi.
Şu orada Dyadya Fyodorning ota-onasi öğillarining uydan ketiş sababini bilib olib, gazetaga bola yöqolgani haqida eʼlon beradi. Gazetani birinçilardan bölib öqigan poçtaçi Peçkin uni döstlarga olib boradi va bolaning böyini burma metr bilan ölçaydi. Dyadya Fyodor ota-onasiga Prostokvaşinodagi hayoti haqida yozişni boşlaydi, lekin şu payt hovlida sigir arqonga osilgan kirni çaynayotganini körib qoladi va uni sigirdan tortib oliş uçun yugurib ketadi. Şu sababli xatni Matroskin va Şarik davom ettiradi: ular har biri öz haqida yozadi — Matroskin soğliğidan şikoyat qiladi, Şarik esa tuklari tökila boşlaganini xabar qiladi va xatni «Dyadya Şarik» deb imzolaydi.
Bunday xatni öqigan ota-ona navbatma-navbat huşdan ketişadi, çunki ular kimdir aqldan ozgan deb öylaşadi — yo Dyadya Fyodor, yo ularning özlari. Şu payt kvartira ostonasida poçtaçi Peçkin paydo böladi va vaʼda qilingan mukofot — velosiped evaziga bolaning qayerdaligini aytadi.
Ota-ona darhol öğillari ortidan qişloqqa jönaydi va yomğirga qaramay, keç tunda yetib boradi. Dyadya Fyodor esa afsuski kasal bölib qolgan edi, çunki keça sovuq sut içgan edi (buni Şarik Matroskinning aybi deb hisoblaydi). Ota-ona bilan uçraşuv paytida u yuqori harorat bilan yotgan edi, Matroskin va Şarik esa uni davolaşardi. Peçkin uy hayvonlarini bolani qiynaşda ayblaydi va xuddi qarğa kabi ularni «tajriba» uçun berişni taklif qiladi, biroq u adolatli javob — qattiq xirillaşni eşitadi. Şundan söng unga velosipedda tez jönab ketişga töğri keladi. Onasi Matroskin qanday mehr bilan bir banka malinali murabbo taklif qilganini körib, uning odobliligi va aqlidan hayratga tuşadi (u muşuklar faqat daraxtda baqirişni bilişadi, deb öylagan edi). Muşuk özining qobiliyatlari haqida gapirib bergaç, ona uning boşini hatto silaydi.
Ertasi kuni ota-ona bolani şaharga olib ketadi va u xohlagan kişisini birga olib ketişga ruxsat berişadi — endi ular qarşilik qilişmaydi. Biroq Matroskin va Şarik xöjalikni yuritiş uçun qolişga qaror qilişadi va Dyadya Fyodorga taʼtilda va dam oliş kunlari ularning oldiga kelişni maslahat berişadi. Behuda unutilgan Peçkin özining oldingi yomonligi uçun uzr söraydi va velosipedi bölgaç, albatta mehribonlaşa boşlaşini hamda biror jonivor olişini vaʼda qiladi. Jöja qarğani ham olib, Dyadya Fyodor va uning ota-onasi avtomobilda şaharga jönab ketişadi. Peçkin, Matroskin va Şarik xayrlaşib qöl silkişadi, Peçkin esa: «Prostokvaşinoga keling!» — deydi.
3Işlab çiqariş
Rejissyor Vladimir Popovning istagiga köra, ekran obrazlarini yaratiş ishi rassom-postanovkaçilar örtasida…
Rejissyor Vladimir Popovning istagiga köra, ekran obrazlarini yaratiş ishi rassom-postanovkaçilar örtasida taqsimlangan edi.
Levon Xaçatryan poçtaçi Peçkin, Dyadya Fyodorning otasi va onasi hamda Dyadya Fyodorning özi obrazlari ustida işladi. Dyadya Fyodorning onasini Levon Xaçatryan öz rafiqasi, aktrisa Larisa Myasnikovadan çizgan edi. Nikolay Yerikalov hayvonlar obrazlari — Matroskin muşuk, Şarik it, sigir Murka va uning buzoqçasi Gavryuşa ustida işladi.
4Baholar
2014-yil 8—9-fevral kunlari «Jamoatçilik fikri» fondi tomonidan Rossiyaning 1,5 ming aholisi örtasida…
2014-yil 8—9-fevral kunlari «Jamoatçilik fikri» fondi tomonidan Rossiyaning 1,5 ming aholisi örtasida ötkazilgan sörovda «Troye iz Prostokvaşino» trilogiyasi «Shrek» animatsion filmi bilan uçinçi örinni bölişdi: respondentlarning har biri 5 foizi ularni sevimli multfilm sifatida tanladi, birinçi örinni 20 foiz ovoz bilan «Nu, pogodi!» multserial egalladi, ikkinçi örinni esa 7 foiz ovoz bilan «Maşa va Medved» multserial oldi.
5Davomlar
1980-yilda «Troye iz Prostokvaşino» multfilmining muvaffaqiyati tölqinida rejissyor Vladimir Popov Eduard…

1980-yilda «Troye iz Prostokvaşino» multfilmining muvaffaqiyati tölqinida rejissyor Vladimir Popov Eduard Uspenskiy ssenariysi asosida Dyadya Fyodor va uning döstlari haqidagi hikoyaning davomini — «Kanikuly v Prostokvaşino» multfilmini, 1984-yilda esa «Zima v Prostokvaşino» multfilmini suratga oldi.
Şunga qaramay, rejissyor bilan rassom-postanovkaçi Levon Xaçatryan örtasida yuzaga kelgan nizo tufayli, bu qismlarda rassom sifatida Arkadiy Şer iştirok etdi. Bu qahramonlarning taşqi körinişiga sezilarli taʼsir qildi, ammo multfilmlarning maşhurligiga taʼsir qilmadi.
2017-yilda «Soyuzmultfilm» studiyasining matbuot xizmati 2018—2020-yillar oraliğida multfilmning 30 ta yangi qismini çiqariş rejalaştirilganini, ularda «Prostokvaşino» va uning qahramonlari 20 yil içida qanday özgargani körsatilişini eʼlon qildi.
Eduard Uspenskiy, «Soyuzmultfilm»ga özi yaratgan personajlardan foydalanişga ruxsat bermagan edi, 2018-yil 1-aprelda rejalaştirilgan yangi qismlar premyerasi eʼlon qilinganiga norozilik bildirdi. Uspenskiy mualliflik huquqlari buzilganini taʼkidladi va sudga murojaat qilişga tayyor ekanini bildirdi.
Şunga qaramay, 2018-yil 3-aprelda «Soyuzmultfilm» studiyasi serialning birinçi qismini internetda eʼlon qildi.
6Franşiza tartibida
3 film
Matn: maqola tarjimasi «Трое из Простоквашино» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.