To Kill a Dragon

Bir sayohatçi dalalarda kezib yurganda, unga öt soçadigan nomaʼlum uçuvçi jonzot hujum qiladi. Sayohatçi suvga sakrab qoçib qutuladi, uni uç baliqçi köradi. Ular unga bu jonzot — ularning mamlakat hukmdori Drakon ekanini aytişadi. Drakon şafqatsiz bölişiga qaramay, barça odamlar uni uluğlaydi, çunki u tartib örnatgan, Drakonning söziça, har bir inson uni bilişi şart. Sayohatçi baliqçilarga, agar ularning örnida bölganida, uni öldirgan bölardi, deydi va ketmoqçi böladi. Şu zahoti baliqçilar uning oyoğini yaralab, tarmoqda bir xil joyga — ostin-ustin osilgan, xuddi sayohatçi kabi tarmoqdagi odamlar harakatlanadigan konveyerga öxşaş joyga olib borişadi. Sayohatçi qöriqçidan piçoq öğirlab, daryoga sakrab qoçadi. U nişonga olib turgan yoş baliqçini köradi. Şunday bölsa-da, baliqçi öq uzişdan boş tortadi va sayohatçining ismini — Lantselot deb ataydi.

Lantselot arxivçi Şarlemen uyiga tuşadi. Uning yagona qizi Elza endigina Drakonning tanlanganiga aylangan edi: anʼanaga köra, tört yuz yildan beri yaşab kelayotgan Drakon har yili şahar qizlaridan birini öziga tanlaydi. Arxivçining söziça, odamlar bunga, şuningdek Drakonning boşqa yovuzliklariga ham allaqaçon örganib qolişgan. Şarlemen Drakon hukmronligining ijobiy tomoni sifatida u mamlakat aholisini köçmançilardan xalos qilgani, deb ataydi. Lantselot odamlarning sabr-toqatiga hayron qoladi va nega ular öz hukmdoridan xalos böliş uçun heç narsa qilmayotganini tuşunmaydi. Javoban Şarlemen, bunday bölsa, boşqa bir drakon kelişi mumkinligini, undan faqat özining drakoniga ega bölib qutuliş mumkinligini aytadi. Elza bilan Lantselot örtasidagi suhbatda maʼlum böladiki, Lantselot maşhur ritsarning uzoq avlodi bölib, buni bilgaç sarguzaştlar izlab uzoq sayohatga çiqqan. Lantselot bilan qiz örtasida hamdardlik paydo böladi.

Şu payt gumbur-gumbur ovoz eşitiladi: qariyaning uyiga Drakonning özi taşrif buyuradi. U Lantselotning kutganidan farqli ölaroq, uç boşli dahşat emas, balki harbiy şinel va dubulğa kiygan, yuzi dahşatli darajada buzilgan oddiy odam körinişida uy egalari oldida paydo böladi. Lantselot mamlakat hukmdori oldida oddiy ötkinçi sifatida tanişadi. Elza flevta çalib, Drakonga itoatkorligini namoyon etadi, uni esa kelgan begona odam çalğitadi, natijada Drakon uni çiqib ketişga buyuradi. Qizni va boşqa odamlarni qutqariş uçun Lantselot endi özini ritsar sifatida taniştiradi va Drakonni jangga çaqiradi. Buni eşitgan Drakon öz qudratini namoyiş etadi: bir boşini ikkinçisiga almaştiradi, bu boşlar butunlay turli şaxslarga tegişli. Drakon Lantselotga öldiruvçi zarbani berişga tayyorlanganda, uni arxivçi töxtatadi: u bir vaqtlar Drakonning özi imzolagan hujjatni körsatadi, unda hukmdor raqibni jangdan oldin öldiriş huquqiga ega emasligi yozilgan. Drakon hujjatni yeb yuboradi. Şarlemen ança noqulay bölsa-da, eʼtiroz bildiradi, lekin uning urinişlariga javoban Drakon uyni vayron qilmoqçi böladi. Şu orada bu manzarani kuzatib turgan yoş baliqçi Drakonni butun dunyoga qörqoq ekanini aytib tahdid qiladi va uni «eski kaltakesak» deb atab, uydan yugurib çiqib ketadi. Endi Drakon Lantselotning çaqiriğini qabul qilişga majbur böladi va hujjatda belgilangan barça majburiyatlarni bajaradi, yaʼni raqibning xavfsizligini taʼminlaydi va unga qurol beradi. Duşmanlar jang qilişni duşanba kuniga kelişib olişadi.

Drakon jangdan aniq qörqadi va Lantselotdan qutulişni xohlaydi. Şu sababli ertasi kuni uning «öng qöli» — ketma-ket ön yetti marta saylangan, özini ruhiy kasal qilib körsatadigan keksa Burgomistr erkin şahar «eng yaxşi odamlari» bosimi orqali Lantselotni mamlakatni tark etişga köndirişga urinadi, lekin muvaffaqiyatsiz böladi. Şundan söng Burgomistrning öğli Genrix, u Elzaga uzoq vaqtdan beri oşiq edi, qizga Drakonning buyruğini yetkazadi: flevta içiga yaşirilgan piçoq bilan Lantselotni öldiriş kerak. Agar rad etsa, uning barça döstlari va qiz döstlari, hatto it va muşuklar ham jazolanadi. Qisqa köndirişlardan söng qiz buyruqni bajarişga rozi böladi, garçi odamni öldira olmasligiga şubhasi bor.

Qalqon va qiliç vazifasini ötaş uçun Burgomistr va Genrix Lantselotga oşxona piçoği solingan likopça berişadi, bu esa Drakonning vaqti-vaqti bilan bildirgan noroziligiga sabab böladi. Hukmdor Lantselot bilan uçraşib, odamlar uçun ölişga arzimasligini tuşuntiradi, çunki ularga erkinlik kerak emas, ular hammasidan mamnun. U buni olim Fridrixsen misolida isbotlaydi: uni konyak bilan höllab, şox-şabbasini çangalak bilan teşadi. Bularning hammasi Fridrixsenning kiçik öğlining köz öngida sodir böladi, Drakon keyinçalik qasos olişdan qörqib, bolani öldirişni buyuradi. Fridrixsenning xotiniga Drakon orden beradi va u öğlining ölimi haqida endi qayğurmaydi. Şundan söng Drakon Lantselotga Elza bilan xayrlaşişni taklif qilib, ketib qoladi. Sodir bölgan voqeadan sarosimaga tuşgan Lantselot jangdan voz keçişga tayyor bölib, yertölaga yugurib boradi va u yerda qadimiy ikonalarni topadi. Ulardan taʼsirlangan Lantselot fikridan qaytadi va Elza bilan xayrlaşgani boradi. Ritsar qizga muhabbatini tan oladi. Xayrlaşuv sahnasida Elza Lantselotni öldirişi kerak edi, lekin u javoban unga muhabbat bilan javob beradi, uni öpadi, söngra flevtani taşlab, Drakonga endi undan qörqmasligini aytadi. Operatsiya muvaffaqiyatsiz tugagani uçun Drakon Genrixni kaltaklaydi va Lantselotga hujum qiladi, özining haqiqiy qiyofasini oladi («Haqiqiy uruş birdan boşlanadi»).

Qoçayotgan Lantselot yoş baliqçi bilan uçraşadi, u uni Drakonga qarşi kayfiyatdagi qurolsozlar va havo sayohatçisi oldiga olib boradi. Ular ritsarga qiliç, sehrli körinmas şapka va havo şarini berişadi. Butun şahar ölim-hayot jangini kuzatadi. Lantselot Drakonning bitta boşini kesib taşlaydi, buning haqida şaharda miş-miş tarqaladi («Yuqorida nima bölayotganini aytmaysizmi?» — «Bugun har kim özi nima körişini özi hal qiladi»). Burgomistr bunday miş-mişlar tarqalmasligi uçun ğamxörlik qiladi va har bir uyning «ortiqça» derazalarini tsement bilan berkitişni buyuradi («Oçiq derazalarni yopamiz»). Oxir-oqibat Lantselot ğalaba qozonadi, lekin özi oğir yaralanadi. Botqoqqa qönib, huşini yöqotadi. Drakon halok bölgaç, şaharda tartibsizlik boşlanadi: özlarini erkin his qilgan odamlar vandalizm, talonçilik va jinsiy zöravonlik kabi jinoyatlar bilan şuğullana boşlaydi. Şahar aholisidan biri politsiyaçini öldiradi. Burgomistr kompromat hujjatlarini yöq qiladi va haqiqiy ğolib topilmaganidan foydalanib, Drakon ustidan ğalabani öziniki deb eʼlon qiladi va mamlakat hukmdori böladi. Uning davrida taşqaridan demokratlaştiriş çoralari köriladi, lekin amalda repressiyalar davom etadi, köplab norozilar, jumladan qurolsozlar, qamoqqa tuşadi, aholi esa qamoq bilan qörqitiladi.

Bir yil ötadi. Lantselot ğorda yaşaydi va odamlar endi erkinlik va baxtga erişgan deb umid qiladi. Uning oldiga yoş baliqçi keladi va şahardagi sönggi voqealar haqida gapirib beradi. Ritsar özidan köngli qolib, öz ismidan voz keçadi va Lantselot xotirasiga içişni taklif qiladi. Şunga qaramay, baliqçi malomat bilan rad etadi va ketib qoladi. Lantselot unga şaharga ergaşadi, u yerda şeriklarini ozod qiladi va Elza bilan uylanmoqçi bölgan Burgomistrning uyiga bostirib kiradi. Burgomistr tarğibi orqali odamlar Lantselotni özlarining yangi oliy hukmdori deb qabul qilişadi. Ğazablangan ritsar ularning hammasini qullar deb ataydi va har bir kişi özining içidagi drakonni öldiriş vaqti kelganini tuşuntiradi. U buni hammaga qildirişini aytadi, lekin bunday usullardan foydalanayotganini özi sezmaydi va özi ham Drakonga öxşab qoladi. Şundan söng Lantselot Elzadan unga turmuşga çiqişni talab qiladi, qiz esa javoban şarobni uning yuziga sepadi. Burgomistr aholi Lantselotni albatta yoqtirib qolişini aytadi, Şarlemen esa «qiş uzoq böladi» deydi.

Lantselot şahardan ketadi. Qor bosgan dala böylab yurib, bolalar gala-gala bölib, böyli soqolli odam bilan öynayotganini köradi, u osmonga drakon şaklidagi uçurtma uçirmoqda. Lantselot unga yaqinlaşib, duşmanini tanib oladi, Drakon esa unga jangni yana boşlaşni taklif qiladi, lekin keyinroq, bolalar oldida emas. Lantselot rad etadi va hozir jang qilişga qatʼiy. Drakon «eng qiziq narsa hozir boşlanadi» deb, bolalar va Lantselot bilan birga uzoqqa ketadi…