Bir vaqtlar Moskvaning çekka bir mahallasida uç yoş döst yaşardi: Saşka, Borka va Vaska. Eski qayiqda Yauza daryosida suzib, katta daryo böylab sayohat qiliş haqida orzu qilib, bir kun kelib uçraşib, orzularini amalga oşirişga bir-birlariga vaʼda berişgan.
Öttiz yil ötdi. Boris Petroviç Çijov maşhur professor-neyroxirurg böldi, Aleksandr Fyodoroviç Lapin biologiya fanlari doktori, Tajribaviy çorvaçilik instituti direktori böldi, Vasiliy Vasilyeviç Nestratov esa arxitektura akademigi böldi. Bir vaqtlar bergan vaʼdasini eslagan Lapin döstlarini töplaydi va uçalasi yoğoç plotda katta daryo böylab quyiga qarab yölga çiqişadi.
Lapin uzoq vaqtdan beri sevgan va uni sevadigan ayol bilan uçraşadi. Çijov mahalliy kasalxonalardan birida yaralangan qizni qutqariş uçun murakkab miya jarrohligi amaliyotini ötkazadi. Nestratov esa hayotga bölgan munosabatini özgartirib, nomenklatura manmanligidan voz keçadi.
1Treylerlar
▶2Rollarda
Vasili Merkuryev, Aleksandr Borisov, Boris Chirkov
3Rollarda
Vasiliy Merkuryev — Vasiliy Vasilyeviç Nestratov, arxitektura…

Vasiliy Merkuryev — Vasiliy Vasilyeviç Nestratov, arxitektura akademigi
Boris Çirkov — Boris Petroviç Çijov, professor-neyroxirurg
Aleksandr Borisov — Aleksandr Fyodoroviç Lapin, professor, çorvaçilik seleksioneri
Aleksey Gribov — Vitaliy Grigoryeviç Nexoda, Osokinodagi quriliş boşliği
Liliya Gritsenko — Natalya Sergeyevna Kalinina, Osokinodagi çorvaçi, Lapinning sevgilisi
Lyudmila Şagalova — Katya Sinsova, Osokinodagi quriliş texnigi
Aleksey Pokrovskiy — Osokino militsiyasining kiçik leytenanti
Lyudmila Genika — Maşenka, Osokino kasalxonasi şifokori
Yuriy Sarantsev — Seryoja, "Yermak" paroxodining starpomi, Katyaning sevgilisi
Anatoliy Dudorov — Nexodaning örinbosari
Nikolay Smorçkov — Aleksey Mazayev, Osokino komsomol taşkilotining kotibi
Aleksandr Lebedev — "Yermak"dan matrosça (kinodagi debyuti)
Georgiy Georgiu — Nestratovning referenti (titrlarda «G. Georgeu»)
Vera Volskaya — Simoçka, Nestratovning kotibasi
Vladimir Ratomskiy — barjadagi keksa matros (titrlarda «V. Rotomskiy»)
Gavriil Belov — barjadagi çol
Mixail Puguvkin — suvçilar klubi mudiri
Yuriy Leonidov — 1-matros
Vasiliy Kornukov — 2-matros
Konstantin Nassonov — general Isaçenko
Georgiy Gumilevskiy — poyabzal dökonining sotuvçisi
Vsevolod Sanayev — Nexodaning mehmoni (titrlarda yöq)
Vladimir Andreyev — 1-komsomolec
Sergey Yurtaykin — 2-komsomolec
Klavdiya Kozlyonkova — hamşira
Aleksandr Jukov — barjadagi çol (ovozini Georgiy Vitsin bergan)
4Kinofilmdagi musiqa va qöşiqlar
Aleksandr Borisov, Vasiliy Merkuryev va Boris Çirkov — «Qayiqça» qöşiği, gitarada Sergey Sorokin ijro etadi.…

Aleksandr Borisov, Vasiliy Merkuryev va Boris Çirkov — «Qayiqça» qöşiği, gitarada Sergey Sorokin ijro etadi. Musiqasi — Tixon Xrennikov, sözlari — Mixail Matusovskiy;
Aleksandr Borisov — «Lapin romansi», gitarada Sergey Sorokin ijro etadi. Musiqasi — Tixon Xrennikov, sözlari — Mixail Matusovskiy;
Aleksandr Borisov, Vasiliy Merkuryev va Boris Çirkov — «Daryo qöşiği» klassik mazurka ritmida. Musiqasi — Tixon Xrennikov, sözlari — Mixail Matusovskiy;
Aleksandr Borisov, Vasiliy Merkuryev va Boris Çirkov — «Sadoqatli dostlar» (Döstlik haqidagi qöşiq). Musiqasi — Tixon Xrennikov, sözlari — Mixail Matusovskiy.
1950-yillarning oxiri va 1960-yillarning boşida kinofilm musiqasi va qöşiqlari Leningraddagi «Akkord» zavodi tomonidan patefon plastinkalarida çiqarilgan (D-003482 va boşqalar). 1960-yillarning örtalarida esa «Melodiya» firmasi tomonidan çiqarilgan.
5Suratga oluvçilar guruhi
Ssenariy mualliflari: Aleksandr Galiç, Konstantin…
Ssenariy mualliflari: Aleksandr Galiç, Konstantin Isayev
Rejissyor-postanovkaçi: Mixail Kalatozov
Operator-postanovkaçi: Mark Magidson
Rassom-postanovkaçi: Aleksey Parxomenko
Rejissyorlar: Vladimir Gerasimov, Lev Brojovskiy
Kompozitor: Tixon Xrennikov
Tovuş rejissyori: Valeriy Popov
Qöşiqlar matni: Mixail Matusovskiy
6Filmning yaratilişi
«Sadoqatli dostlar» filmida kinorejissyor Mixail Kalatozov komediya janriga birinçi va yagona marta murojaat…

«Sadoqatli dostlar» filmida kinorejissyor Mixail Kalatozov komediya janriga birinçi va yagona marta murojaat qildi. Filmni Aleksandr Galiç va Konstantin Isayevning «Plotda» nomli ssenariysi asosida suratga olişga qaror qilindi; bu ssenariy 1952-yil bahorida «Mosfilm»ga taqdim etilgan va qayta işlaş uçun qaytarilgan edi. Film ustida işlaş jarayonida ssenariy ham özgarib bordi. Masalan, dastlab unda Alekseў Gribov ijro etgan byurokrat Nexoda degan qahramon yöq edi, Vasiliy Merkuryev ijro etgan qahramon — arxitektura akademigi Nestratov esa astronom edi. Aytiş joizki, Nestratov roli dastlab Nikolay Çerkasovga möljallangan edi, lekin u ssenariyni öqigandan keyin rad etdi. Suratga oliş jarayonida Nestratovning milisa tomonidan söroq qiliniş sahnasi çözilib ketdi va bir daqiqalik epizoddan yirik komik sahnaga aylandi. Boris Çirkov Kalatozovdan qişloq kasalxonasi şifokori Maşenka rolini özining rafiqasi — aktrisa Lyudmila Genikaga berişni söradi; uning uçun ssenariyga qöşimça jarrohlik sahnasi kiritildi. Natalya Kalinina rolini dastlab Lidiya Smirnovaga taklif qilişgan edi, lekin u avval rozi bölib, keyin rad etdi va rolni Liliya Gritsenko ijro etdi.
Filmni suratga oliş 1953-yil yozida Moskvada boşlanib, öşa yilning oktabrida Rostov-na-Donuda tugadi. Asosiy qahramonlarning bolalikdagi sahnasi Yauza daryosida, Elektrozavod yonida, daryo özani özgartirilişidan oldin suratga olingan. Moskvadagi barça epizodlar tugagaç, kinoguruh Kaluga viloyatiga köçib, daryo sayohatining tabiiy sahnalarini Oka daryosida, Tarusa atrofida suratga oldi. Kuzgi yomğirlar boşlangaç, kinoguruh Rostov-na-Donuga yöl oldi; u yerda ob-havo musaffo va hali yozgidek iliq edi. Asosiy qahramonlar suzib yurgan plot köçiriliş vaqtida ehtiyotkorlik bilan demontaj qilingan, har bir yoğoç raqamlangan va yangi joyda diqqat bilan qayta yiğilgan. Oktabrda Rostov-na-Donuda ham havo sovib ketdi va yozgi kiyimda, şamolda suratga tuşgan aktyorlar juda iliq bölgandek körinişga majbur bölişdi. Filmga dastlab «Eski dostlar» deb nom beriş möljallangan edi, ammo suratga oliş tugagaç, bir xil nomli pyesa muallifi, dramaturg Leonid Malyugin iltimosiga köra nom «Sadoqatli dostlar»ga özgartirildi.
Film yaxşi rang beriş qobiliyatiga ega bölgan import qilingan «Kodak» plyonkasiga olindi, bu esa suratni ança rang-barang qilib çiqardi.
7Film haqida
Film yaqinlaşib kelayotgan «Ottepel» (Iliqlaniş) davrining birinçi kinematografik qaldirğoçlaridan biri…

Film yaqinlaşib kelayotgan «Ottepel» (Iliqlaniş) davrining birinçi kinematografik qaldirğoçlaridan biri böldi: Boris Çirkovning sözlariga köra, aktyorlar va rejissyor kinoda odatga aylangan «silliqlaş, voqelikni böyaş» kabi narsalarga yöl qöymaslikka harakat qilişgan. Şu bilan birga, A. Galiçning fikriça, film tsenzura talablariga köra köp marta tahrir qilingan va şu sababli ötkirligi va kulgililigi kamaygan. Şunga qaramay, kartina tomoşabinlar orasida maşhur böldi va 1954-yilda eng köp tomoşa qilingan filmlar qatoriga kirdi.
Köplab replikalar, uç döstning suhbat va bahslaridan iborat butun sahnalar — uç yirik kino ustasining öz-özidan qilgan improvizatsiyasi bölib, baʼzan voqeaning ajoyib darajada tabiiy taassurotini beradi. Aktyorlarga kadrda muloqot qilişni osonlaştiriş uçun Merkuryev, Çirkov va Borisovning ekrandagi qahramonlari ijroçilarning ismi va otasining ismini oldi: Vasiliy Vasilyeviç (Nestratov), Boris Petroviç (Çijov) va Aleksandr Fyodoroviç (Lapin).
Filmning haqiqiy bezagi aktyorlar uçligi ijro etgan qöşiqlar böldi: sahnada qöşiq aytişning yuqori mahorati qöşiqlarni anʼanaviy rus uç ovozliligiga böliş imkonini beradi, Aleksandr Borisov (tenor), Boris Çirkov (baritonn) va Vasiliy Merkuryev (bas) ovozlarining juda taniş tembrlari bir-biriga ajoyib uyğunlaşadi.
8Taʼsir
2004-yilda Andrey Panin va Tamara Vladimirtseva «Töliq oldinga!» serialini suratga oldilar; bu serial…
2004-yilda Andrey Panin va Tamara Vladimirtseva «Töliq oldinga!» serialini suratga oldilar; bu serial «Sadoqatli dostlar» filmining erkin remeykidir.
9Mukofotlar
1954-yilda Karlovy Varydagi xalqaro kinofestivalda Mixail Kalatozovga Katta…
1954-yilda Karlovy Varydagi xalqaro kinofestivalda Mixail Kalatozovga Katta mukofot.
10Kadrlar
2
1 · TMDB
2 · TMDBMatn: maqola tarjimasi «Верные друзья (фильм)» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.