«Ikki döst» — sovet oilaviy komediya filmi. 1954-yilda rejissyor Viktor Eysymont tomonidan Nikolay Nosovning öşa muallifning «Vitya Maleyev maktabda va uyda» (1951) qissasi asosida yozilgan ssenariy böyiça suratga olingan.
1Rollarda
2Syujet
Komediya oddiy sovet maktabligi Vityaning, uning dösti Kostya bilan birga xarakterini yaxşilaşga va…
Komediya oddiy sovet maktabligi Vityaning, uning dösti Kostya bilan birga xarakterini yaxşilaşga va özlaştirişini oşirişga urinişi haqida hikoya qiladi. Film davomida qahramonlar turli komik vaziyatlarga tuşib qolişadi, lekin har safar eng murakkab, çigal ahvollardan şaraf bilan çiqib ketişadi.
Harakat sinfdagi taxta yonidagi sahna bilan boşlanadi: öqituvçi va öquvçi qiz arifmetik masalani tahlil qilişadi. Vitya keyin öqituvçiga hammasini tuşunganini aytadi, lekin öziça açinib: «Men heç narsani tuşunmadim», deb qöyadi. Maleyev va Şişkin sinfdagi eng yaxşi öquvçilar emas, ikkilik baholar oladi, şu sababli orqada qolganlar hisoblanadi. Ularning zvenosi maktab badiiy havaskorlik faoliyatida qatnaşişi uçun örtoqlari Vitya va Kostyani «jiddiy darsga kirişişga» köndiradi.
Biroq döstlarning aʼloçi va yaxşi öquvçi böliş yöliga keçgaça davom etadigan «yarim soatlik» futbol tösqinlik qiladi. Ota-onalar urişmasligi uçun Vitya va Kostya avval birining, keyin boşqasining uyiga birga kirişga qaror qilişadi. Maleyevning otasi injener-ixtiroçi, onasi va kenja singlisi bor; Şişkinning esa faqat onasi bor va uyida kirpi hamda boşqa hayvonlar bilan jonli burçak bor. Ertasi kuni Vitya otasi keçqurun yeçib bergan masalani tuşuntira olmaydi, ikkilik baho oladi va uyda onasi uni köçaga çiqarmaydi hamda futbol töpini olib qöyadi. Kostya ham yaxşi natija körsatmaydi — rus tilidan ikkita ikkilik oladi.
Vityaning otasi öqituvçi bilan gaplaşiş uçun maktabga borişga majbur böladi, şu orada ikki döst spektakl uçun ot kostyumi tikib, havaskorlikka tayyorlanişadi. Vitya arifmetikada oldinga siljişga urinadi, lekin uning ishi çiqmaydi, toki singlisi undan masalani yeçişda yordam söramagunça — singlisi uçinçi sinfda, Vitya esa törtinçi sinfda öqiydi. Masala yeçilmaydi, lekin Vitya barça kuçini sarflaydi. Mohiyatni tuşuniş uçun uni grafik şaklda tasvirlaydi. Yonidan ötayotgan otasi rasm böyiça kiçik maslahat beradi va Vitya yeçimni topadi. Birinçi muvaffaqiyatdan ilhomlangan Maleyev öz topşiriğini ham yeçadi va öqituvçi uni maqtaydi. Şişkin esa kasal bölib qoladi va diktantga bormaydi. Şifokor unga maʼlumotnoma bermaydi, şunda u maktabga qaytmaslikka va yaqinda topib olgan, Lobzik deb ataydigan it bilan sirkda çiqiş qilişga qaror qiladi. Döstlar birgalikda Lobzikni örgatişni boşlaşadi. Uyda Vitya çidolmay, Kostya maktabni taşlab ketganini aytadi, lekin özi örtoğini himoya qilib, öqituvçiga uning kasalligi haqida xabar beradi. Şişkinning onasi ham heç narsani bilmaydi, ayniqsa u haydovçi bölib, köp vaqt işda band bölgani uçun.
Sinfdoşlar «kasal» Kostyani yöqlaşga keladi, u kiyimi va poyabzali bilan töşakka sakraydi, adyol bilan öranib oladi, soxta şikoyat qiladi va öz kasalligini «appendikoksom» deb ataydi, şu paytda Vitya adyol ostidan çiqib turgan etikni sezdirmay yaşiradi. Örtoqlar deyarli ketib qolişganda, «kasal» boşi bilan turganini körib, aldovni tasodifan foş qilişadi. Şu paytda yöqlaşga öqituvçi Olga Nikolayevna ham keladi — Şişkin yana töşakka taşlanadi, lekin bolalar hamma narsani unga aytib berişadi va ertasi kuni Kostya maktab direktoriga keçirim söraş uçun boradi. Samimiy suhbatda u rus tilini özlaştiriş uçun yana vaʼda beradi, söngra direktor unga yangi yil arafasida maktab sahnasida çiqiş qiliş uçun it örgatişning sirini aytib beradi; lekin avval — öqiş, va Maleyev Şişkinning yordamçisi etib tayinlanadi.
Döstlar öqişga zör iştiyoq bilan kirişadi: Şişkin siyoh tomizib qöyib, qatʼiy yordamçisi Maleyevning talabiga köra butun sahifani qayta yozadi, şuningdek, tasodifan ortiqça maşq ham bajaradi. Şişkin diktantni törtlikka yozadi va endi sinfda rus tilidan bitta ham uçlik qolmaydi. Uzoq kutilgan yangi yil keçasi keladi, döstlar sahnada Lobzik bilan çiqiş qilişadi, şundan söng butun zveno bayram qöşiğini ijro etadi.
3Rollarda
Leonid Krauklis — Vitya…
Leonid Krauklis — Vitya Maleyev
Vladimir Guskov — Kostya Şişkin
Daniil Sagal — Vitya Maleyevning otasi
Vera Orlova — Vitya Maleyevning onasi
Oksana Bibina — Lika Maleyeva, Vityaning singlisi
Yanina Jeymo — Kostya Şişkinning onasi
Irina Zarubina — Olga Nikolayevna, öqituvçi
Viktor Xoxryakov — Igor Aleksandroviç, maktab direktori
Nikolay Smorçkov — pioner yetakçisi Volodya
Mixail Aronov — Mişa, sinf zvenosining aʼzosi
Viktor Belov — devoriy gazeta rassomi va sinf zvenosining aʼzosi
Boris Burlyayev — Tolik, sinf zvenosining aʼzosi
Natalya Zasluyeva — Natasha, sinf zvenosining aʼzosi
Ksenia Spiridonova — Tosya, sinf zvenosining aʼzosi
Yakov Zaslavskiy — şifokor
4Syomka guruhi
Rassom — Pyotr…
Rassom — Pyotr Galadjev.
Kostyumlar rassomi — Yakov Rivoş.
Ovoz operatori — N. Pisarev.
Qöşiq matni — Vadim Korostilev.
5Film yaratiliş tarixi
Film Moskvada 327-sonli maktab (hozir 1227-son) bazasida suratga olingan. Ikki asosiy rol uçun aktyorlarni…
Film Moskvada 327-sonli maktab (hozir 1227-son) bazasida suratga olingan. Ikki asosiy rol uçun aktyorlarni tanlaş maqsadida rejissyor taxminan uç ming öğil bolani körib çiqdi va har bir rol — Vitya Maleyev va Kostya Şişkin uçun yettitadan nomzod tanladi; söng bu nomzodlar örtasida tanlov ötkazildi, uni moskvalik maktab öquvçilari Lyonya Krauklis va Volodya Guskov yutib çiqişdi. Kinokartinada Nikolay Burlyayevning akasi Boris ham rol öynadi.
Ssenariy yozişda kitob muallifi Nikolay Nosov kompozitsiyani aniqroq tuziş, bolalar obrazlarini ixçamroq va aniqroq qiliş maqsadida asarning tuzilişini qayta körib çiqdi, şu bilan birga sheʼriyligini va kulgili, baʼzan taʼsirçan bola nutqini saqlab qoldi; qissa qisqartirilgan bölsa-da, filmga kitobning deyarli barça epizodlari kirdi.
Kitobdan kinoasarning xarakterli farqi şundaki, film SSSRda Sovet Vazirlar Kengaşining «Moskva, Leningrad va boşqa şaharlar maktablarida birgalikda öqitişni joriy etiş töğrisida» gi 1954-yil 1-iyuldagi qarori asosida ajratib öqitiş töxtatilgan yilda çiqarilgan edi, şu sababli asosiy qahramonlarning sinfdoşlari orasida qizlar ham bor va ular alohida epizodlarda özini körsatadi.
«Ikki döst» kinokartinasi Venetsiyadagi bolalar va ösmirlar uçun filmlarning VII xalqaro festivalida namoyiş etildi, u yerda alohida muvaffaqiyatdan bahramand böldi.
6Bibliografiya
Kino: Ensiklopedik luğat / boş muharrir S. I. Yutkeviç, tahririyat hayʼati Yu. S. Afanasyev, V. E. Baskakov,…
Kino: Ensiklopedik luğat / boş muharrir S. I. Yutkeviç, tahririyat hayʼati Yu. S. Afanasyev, V. E. Baskakov, I. V. Vaysfeld va boşqalar. — M.: Sov. ensiklopediya, 1987. — 640 (96 v. rasm) b. — 100,000 (qöşimça) nusxa.
Matn: maqola tarjimasi «Два друга» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.
