«Lakhnau gözali» yoki «Lakhxnau gözali» (urduçada امراؤ جان, hindçada उमराव जान, ingl. Umrao Jaan) Hindistonning badiiy filmi bölib, asli urdu va hind tillarida suratga olingan. Filmning premyerasi 2006-yil 2-noyabrda bölib ötgan. Film Mirza Muhammad Hadi Ruswaning «Raqqosa» romani asosida yaratilgan. Romanning syujeti XIX asrda yaşagan maşhur hind şoirasi va raqqosasi Umrao-Jaan-Adaning haqiqiy hayot voqealariga asoslangan.
1Rollarda
Aishwarya Rai, Abhishek Bachchan, Sunil Shetty
Aishwarya Raiaktyor
Abhishek Bachchanaktyor
Sunil Shettyaktyor
Shabana AzmiaktyorHSHimani ShivpuriaktyorKKKulbhushan KharbandaaktyorNVNeeraj Vorassenariy muallifiAMAnu Malikkompozitor2Syujet
Voqea XIX asrda Hindistonda, asosan Lakhnauda röy beradi. Film boş qahramonning öz hayot hikoyasini aytib…
Voqea XIX asrda Hindistonda, asosan Lakhnauda röy beradi. Film boş qahramonning öz hayot hikoyasini aytib berişi bilan boşlanib, şu bilan tugaydi. Uning hayotidagi eng muhim voqealar esa qöşiq-raqs epizodlari şaklida körsatiladi.
Dilavar-Xon Amiranning otasi taqdim etgan dalillar asosida qamoqqa taşlangan gözal ayolga uylanmoqçi böladi. Qasos oliş uçun Dilavar-Xon 1840-yilda öz şerigi bilan birga Amiranni öğirlaydi. Amiran öz akasi bilan quvnoq ösgan kiçkina qiz edi, u sevuvçi ota-onasi bölgan boy musulmon oilasida yaşardi. Dilavar-Xon uni Lakhnaudagi fohişa uyiga sotib yuboradi.
Öşa paytda Lakhnau şahrida qadimiy madaniy anʼanalar saqlanib qolgan edi. Bu yerda Amiranga tavaif (kurtizanka) sanʼatini, yaʼni qöşiq aytiş, raqs tuşiş va sheʼr yozişni örgatişdi hamda unga yangi ism — Umrao qöyişdi. Umraoning ustozi bölgan Maulvi-Sahib uni sevib, xuddi öz qizidek tarbiyalaydi.
Umrao gözal qiz bölib voyaga yetadi va Lakhnauning eng maşhur raqqosalari hamda şoiralaridan biriga aylanadi. Uning sanʼatidan zavqlaniş uçun köplab odamlar keladi. Bir kuni mujra (mujra — hind kurtizanklarining raqsi, katxak hind raqsining uslubiy körinişi) ijro etayotganda Umrao boşqa tomoşabinlar orasida yuqori jamiyatdan bölgan yigit — Navab Sultonni köradi. Yoşlar bir-biriga oşiq bölib, birga bir neça baxtli oy ötkazadi. Ammo Navab Sultonning otasi öğlidan Umrao bilan munosabatni uzişni va öz doirasidagi boy hamda obröli qizga uylanişni talab qiladi. Navab Sulton bunga rozi bölmaydi. Natijada otasi uni farzandlikdan voz keçib, merosdan mahrum qiladi, Navab Sulton esa uysiz va mablağsiz sarson-sargardon bölib qoladi. U ketişga qaror qiladi va sevgilisidan qaytib kelişini vaʼda qilib, uni kutişni söraydi. Navab Sulton Gariydagi sudya bölgan amakisining oldiga boradi, Umrao esa har kuni sevgilisining qaytişi uçun ibodat qiladi.
Navab Sulton yöq paytda Umraoga qaroqçi Faiz Ali eʼtibor qaratadi. Qiz uning işqiy izhorlarini rad etsa-da, Faiz Ali qatʼiy ravişda uni taʼqib qiladi va Dovlatobaddagi uyiga birga borişni taklif qiladi. Umrao ular Gari orqali ötişini bilib, Navab Sultonga uçraşiş umidida Faiz Ali bilan birga borişga rozi böladi. Yölda Faiz Ali va boşqa qaroqçilar hukumat askarlari bilan qurolli töqnaşuvdan söng hibsga olinib, qamoqqa yuboriladi. Navab Sulton döstidan Umrao va Faiz Alining Garida ekanligini bilib, qamoqdagi Faiz Alining oldiga boradi. Faiz Ali esa Umraoning faqat unga hamrohlik qilganini va uni aldamoqçi bölganini tuşunib, u haqidagi maʼlumotlarni buzib körsatadi. Faiz Alining gapiga işongan Navab Sulton ular örtasida jismoniy munosabat bölgan deb öylaydi, Umraoni xiyonatda ayblaydi va otasining oldiga qaytib ketadi.
Qayğudan ezilgan Umrao özining avvalgi hayotiga qaytişga majbur böladi. Lakhnaudagi kurtizankalardan birining öğli — Gauhar Mirza, u bilan birga ösgan va umri böyi unga oşiq bölib kelgan, mast holatda Umraoga zörlik qiladi. Şundan köp ötmay, Britaniya qöşinlarining şaharga hujumi natijasida Umrao va yana bir neça qoçqin Lakhnaudan ketişga majbur böladi. Umrao bolaligi ötgan Faizabadga borişga qaror qiladi. U yerda otasi allaqaçon vafot etganini bilib, onasi va akasi bilan uçraşadi, ammo akasi kurtizankada singlisini tan olişdan boş tortadi va uni şarmandalik bilan uydan haydab yuboradi.
Yölda Umrao tösatdan Dilavar-Xonga duç keladi — bolaligida uni öğirlab, fohişa uyiga sotgan odam. Kambağal, kasal, uysiz Dilavar-Xon sarson-sargardon yuradi va gadöçilik qiladi. Umrao uni tanimaydi va unga özining oltin bilakuzuklarini beradi, şu bilan uni keçiradi. Umraoning boşqa iloji qolmaydi va u Lakhnauga qaytadi.
Atrofdagilar tomonidan çetlatilgan, hayotini buzganlarni keçirgan Umrao-Jaan-Ada umrining oxirigaça Lakhnauda yaşaydi. U özining sindirilgan sevgan yuragining barça oğriğini gözal sheʼrlar, qöşiqlar va raqslarga singdiradi, ular esa uni maşhur qiladi.
3Işlab çiqariş
Kartina Mirza Muhammad Hadi Ruswaning (1857—1931) «Raqqosa» (ingl. Umrao Jaan Ada) romanini ekranlaştirişdir.…
Kartina Mirza Muhammad Hadi Ruswaning (1857—1931) «Raqqosa» (ingl. Umrao Jaan Ada) romanini ekranlaştirişdir. Roman urdu tilida 1905-yilda yozilgan bölib, uning syujeti XIX asrda yaşagan maşhur hind şoirasi va raqqosasi Umrao-Jaan-Adaning haqiqiy hayot voqealariga asoslangan. Roman Pokiston va Hindiston kinematografistlarini bir neça marta ekranlaştirişga ilhomlantirgan. Pokistonda kinofilm va teleserial suratga olingan: «Umrao-Jaan» (1972), rejissyor Tarik Hasan, boş rollarda Roni va Şahid; «Umrao-Jaan» (2003, teleserial). Hindistonda avval ikkita kinofilm suratga olingan: «Mehndi» (1958, rejissyor S. M. Yusuf) va «Aziz Umrao» (1981, rejissyor Muzaffar Ali, boş rolda Rekha).
Film turli joylarda, jumladan Jaypurdagi baʼzi saroylarda suratga olingan.
Rejissyor va prodyuser sifatida Jyoti Prakaş Datta çiqdi. U, şuningdek, Javed Axtar va O. P. Datta bilan birgalikda ssenariy yozişda iştirok etdi. Operator Ayanança Bose, rassom-dekoratsiyaçi Bijon Das Gupta, kostyum rassomlari Bindiya Goswami va Anna Singh, xoreograf va raqs sahnalaştiruvçisi Vaibhavi Merchant böldi.
Boş rollarni Aişwarya Rai va Abhişek Bachchan ijro etdi.
Ханум-Jaan (Lakhnaudagi fohişa uyining egasi) rolini ijro etgan aktrisa Şabana Azmi aktrisa Şaukat Kaifining qizi bölib, u 1981-yilgi versiyada xuddi şu rolni ijro etgan.
Matn: maqola tarjimasi «Красавица Лакнау» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.