Unbroken

2010-yilda filmga asos bölgan «Seabiscuit: An American Legend» («Seabiscuit: Amerika afsonasi») kitobi muallifi Laura Hillenbrand Lui Zamperini haqida «Unbroken: A World War II Story of Survival, Resilience, and Redemption» («Unbroken: Ikkinçi jahon uruşi davrida omon qoliş, çidamlilik va qutuliş hikoyasi») nomli biografik kitob yozdi. Bu kitob «The New York Times» bestsellerlar röyxatida 1-öringa çiqdi va «Time» jurnali tomonidan 2010-yilning eng yaxşi hujjatli kitoblari röyxatiga kiritildi.

2011-yil yanvarida Universal Pictures kinokompaniyasi kitob huquqlarini sotib oldi. Bundan ança oldin, 1950-yillarning oxirida, kompaniya Zamperinining 1956-yilda Helen Itria bilan hammualliflikda yozilgan «Devil at My Heels» («Orqamdagi şaytan») avtobiografiyasini ekranlaştiriş huquqini sotib olgan edi. Öşanda Luini Tony Curtis ijro etişi kerak edi, ammo suratga oliş ishi boşlanmadi.

Filmning birinçi stsenariysini Richard Lagravenese va William Niçolson yozgan, rejissyor esa Francis Lawrence bölişi kerak edi. Angelina Jolie tanlangandan söng, Joel va Ethan Coenlar stsenariyni qayta yozişdi. Lui Zamperini özi Jolie filmini maʼqullab, şunday degan: «Men bilaman, u bu hikoyani töğri aytib beradi». Uning rolini yoş britaniyalik aktyor Jack ÖConnell oldi, yapon sadistining rolini esa 8 yil davomida ingliz tilini örgangan yapon xonandasi Miyavi ijro etdi.

2013-yil 30-sentabrda Angelina Jolie filmning Avstraliyada suratga olinişini tasdiqladi. Dastlab filmni Universal bilan birga Walden Media moliyalaştirişi kerak edi, ammo kompaniya suratga oliş boşlanişidan oldin loyihadan çiqdi va uning örnini Legendary Pictures egalladi. Suratga oliş 2013-yil 21-oktabrda Avstraliyada boşlandi va asosan Yangi Janubiy Uels va Kvinslend ştatlarida, şuningdek «Fox Studios Australia» va «Village Roadshow Studios» studiyalarida ötkazildi. Xususan, tört kun davomida suratga oliş guruhi Yangi Janubiy Uelsdagi Verris-Krik şaharçasida böldi. Samolyot dengizga qulaganidan keyingi sahnalar Gold-Kostdagi «Roadshow» studiyasi hovuzida suratga olindi. Filmni işlab çiqarişga jami 65 million AQŞ dollari sarflandi, ulardan 20 millioni Avstraliya federal hukumati va ştat hukumatlari tomonidan ajratildi. Şu tufayli 2014-yil 30-iyunga qadar Avstraliyada kino va teleişlab çiqarişni moliyalaştiriş yiliga 737 million rekord darajasiga yetdi, bu avvalgi yilga nisbatan 11 foizga köp.

2014-yil 16-fevralda Soçida bölib ötgan 2014-yilgi qişki Olimpiya öyinlari paytida filmdan uç daqiqalik parça namoyiş etildi. 10-iyulda filmning rasmiy treyleri eʼlon qilindi, 13-noyabrda esa yangi treyler çiqdi. 14-noyabrda Angelina Jolie Jack ÖConnellga «New Hollywood» mukofotini topşirdi, u bu mukofotni Zamperiniga bağişladi.

Filmning jahon premyerasi 17-noyabr kuni keçqurun Avstraliyaning Sidney Davlat teatrida bölib ötdi. Kartina Angelina Jolie, Brad Pitt, Jack ÖConnell va Miyavi iştirokida iliq olqişlar bilan kutib olindi. AQŞda keng prokatga film 25-dekabrda çiqdi, Avstraliyada esa 15-yanvarda. Yaponiya prokatida film, ehtimol, yapon lagerlaridagi harbiy asirlarga nisbatan zöravonlik tasvirlari tufayli maşhur bölmaydi, Xitoyda esa, uruş paytida Yapon imperiyasi tomonidan bosib olingan bölgani uçun, xuddi şu sababga köra, ehtimol, oçiq qöllar bilan qabul qilinadi. Filmga munosabat uzoq kutdirmadi: 9-dekabrda millatçi «Tarixiy faktlarni tarqatiş jamiyati» faollari yapon askarlarining amerikalik harbiy asirlarga nisbatan zöravonligi faqat irqiy taʼsirotlarga asoslanganini maʼlum qilib, «Change.org» saytida filmni «axloqsiz» deb namoyiş etişni taqiqlaşni va aktyor Miyavini «persona non grata» deb eʼlon qilişni talab qiluvçi petitsiya yaratdi.

«Variety» jurnalining muharriri Justin Chang şunday degan: «Jolie uruş insoniyligini yöqotişini 2011-yilgi kam tanilgan rejissyorlik debyuti „Qon va asal ölkasida“ ham körib çiqqan edi, bu Bosniya va Gertsegovinadagi 1990-yillar haqida çalkaş, ammo provokatsion drama edi. „Unbroken“ şunga öxşaş şafqatsiz uruş falokatlari röyxatini taklif etadi — iflos şaroitlar, ezuvçi oçlik va çanqoqlik, oğir mehnat, sözli va jismoniy zöravonlik, dahşatli jarohatlar, marosimga aylangan tahqirlaş va ittifoqçilar ğalabasigina mahbuslarning qirilib ketişini töxtata olişini bilişdagi umidsiz his-tuyğu». U qöşimça qilgan: «Bu ğayrioddiy hikoya, öz uluğvorligiga biroz muzlatilgan holda, hurmatli, öziga xos bölmagan til bilan aytilgan, bu esa tomoşabinlarga kam uçraydigan taʼsir körsatişga intilayotgan barça iştirokçilarning ehtirosli istagini ifodalaydi». «The Hollywood Reporter» jurnalining Tod McCarthy şunday qayd etgan: «Katta haqiqiy hikoya keyinçalik oddiy yaxşi hikoyaga aylanadi. Dinamitli birinçi yarimdan keyin Angelina Jolie rejissyor sifatida ikkinçi çiqişi asta-sekin surʼatini yöqotadi va Ikkinçi jahon uruşi davrida yapon internatsiya lagerlaridagi olimpiyaçi yugurувchi Lui Zamperinining insonga yaraşmas azoblari xronikasini olib boradi», va «qahramonlikni haddan taşqari börttiriş yoki sentimental kliše qöşişning yöqligi uni omon qoliş ajoyib hikoyasi sifatida kuçli jozibaga ega qiladi, bu esa uni baʼzi tomoşabinlar uçun körişga arziydigan sabab qiladi».

«Deadline» muharriri Pit Hammond namoyişdan keyin «baʼzi tomoşabinlar aralaş fikr bildirgani, lekin köpçilik, körinişidan, kamida uni tomoşa qiliş uçun kelgani» va «yonimda ötirgan odam qiynoqlardan şikoyat qildi, lekin, axir, film nomi „Unbroken“», Jolie esa tarixning zöravon tomonlarini gözallaştirişga urinmagani maʼqullanişini qayd etib, filmni «avvalo uruş dahşatlari haqida emas. Biz ularni köp marta körganmiz. „Unbroken“ esa ança kengroq narsa haqida. Bu faqat bu odamning omon qolişi haqida emas, balki irodaning kuçi va öziga işonç haqida». U şunday deb yozgan: «Zamperinining ajoyib hikoyasi meni kamida ikki marta köz yoşlarimga tölatdi, ayniqsa u dahşatli şaroitlardan ötgandan keyin qanday namunali hayot keçirgani uçun». «Forbes» muharriri Scott Mendelsohn Jolie «hikoyani aytadi, u kamida ekranda unçalik kinematografik yoki hikoya maʼnosida hamma narsani böysundirmaydigan», ammo umuman olganda, «film vizual jihatdan gözal… va asosan nomaʼlum aktyorlar bilan yaxşi suratga olingan… „Unbroken“ juda „yomon“ film emas, lekin juda yaxşi ham emas», deb yozgan.

«The Guardian» muharriri Andrew Pulver bu kartina «yuksak niyatli va katta miqyosda boşlangan, lekin biroz zerikarli va birinçi navbatda xavfsizlikka intiluvçi» ekanini aytgan, buning asosiy sababi «kimningdir klişelari filmning boşlaniş qismining katta qismini töldirgani» bölgan. «The Telegraph» muharriri Tim Robey filmning «portlaşlardan qoçiş va dam oliş daqiqalari bilan ketma-ket davom etişi» bugungi kunda eng yaxşi harbiy-sarguzaşt drama ekanini, «Amerika jasorati va omon qolişi haqida saga» sifatida, «çegarasigaça siqilgan masihiylik şahidligi tasvirlari» bilan qayd etgan va natijada «Jolie 137 daqiqalik filmni yaratdi, u bizni plakat afsonasidan va ÖConnellning afişa bolasi sifatidagi qiyofasidan biroz uzoqroq olib boradi».

«Lenta.ru» muharriri Igor Igritskiy şunday degan: «Kartinaning ikki qismi bir-biriga qarama-qarşi qöyilgan: birinçisida, asosiy qahramon urib tuşirilib, Yapon dengizida plotda suzayotganda, „Unbroken“ „Olovli aravalar“ va „Çetlatilgan“ örtasidagi narsaga öxşaydi. Yapon asirligi esa „Şindler röyxati“ yoki „Ön ikki yillik qullik“ni eslatadi, unda ölimning yaqinlaşişi sezilib turadi. Töğri, final başorat qilinadigan, çunki tomoşabin qahramon omon qolişini allaqaçon biladi». Şu bilan birga, Gennadiy Ustiyan şunday deb yozgan: «„Unbroken“ şunday eski uslubdagi astoyidillik bilan suratga olinganki, agar siz inson ruhining kuçi haqidagi uruş filmlarining muxlisi bölmasangiz, uni körişning hojati yöq. Jolie göyo filmni mukofotlar uçun suratga olgandek, lekin yaqinda ötgan „Oltin globus“ mukofotida u bitta ham nominatsiya olmadi, va bu nimanidir anglatadi».

2014 — AQŞning Milliy kinotanqidçilar kengaşi mukofoti, eng yaxşi aktyor yutuği nominatsiyasi uçun (Jack ÖConnell), şuningdek yilning eng yaxşi önta filmi röyxatiga kirgani uçun.

2015 — «Oskar» mukofotiga uçta nominatsiya: eng yaxşi operatorlik ishi (Roger Deakins), eng yaxşi ovoz aralaştiriş (John Taylor, Frank Montaño, David Lee), eng yaxşi ovoz montaji (Becky Sullivan, Andrew DeCristofaro).

2015 — AQŞning Aktyorlar gildiyasi mukofoti, eng yaxşi dublyorlar ansambli ishi uçun.

2015 — «Saturn» mukofoti eng yaxşi jangovar yoki sarguzaşt filmi uçun, şuningdek eng yaxşi montaj uçun nominatsiya (William Goldenberg, Tim Squyres).

2015 — «Empire» mukofotiga nominatsiya, «eng yaxşi debyutant aktyor» toifasida (Jack ÖConnell).

2015 — London kinotanqidçilari doirasi mukofotiga nominatsiya, «yilning eng yaxşi britaniyalik aktyori» toifasida (Jack ÖConnell).