Under the Sun

Manskiyning fikriça, KXDR farovon hayotni namoyiş etişga möljallangan keng kölamli dekoratsiyalar yaratgan. Qizça oilasi yaşagan köp xonadonli turar joy haqiqatda aholi yaşamagan, suratga oliş uçun xonadonda taʼmirlaş ötkazilib, mebel qöyilgan; qöşni uyda esa u kiriş joyini umuman körmagan, xonadonlardagi yoruğlik esa, ehtimol, umumiy rubilnik orqali yoqilgan. Manskiyning fikriça, hokimiyat qizça ota-onasining haqiqiy kasblarini özgartirib, ularni boşqa ish joylariga ötkazgan, oilaviy albom fotomontajga uçragan, u taşrif buyurgan Pxenyandagi dökonlar esa haqiqiy emas: u yerda heç narsa sotib olib bölmaydi, tovarlar faqat namoyiş uçun qöyilgan.

Manskiyning sözlariga köra, «KXDRda şarq jamiyat munosabatlarining öziga xosligi bilan aralaşgan, uruş tufayli kuçaygan nimadir fantastik röy berdi… Anomaliya yuz berdi». Safargaça Manskiy Şimoliy Koreyada odamlar qörquv ostida yaşaydi deb öylagan, ammo suratga oliş vaqtida atrofdagi odamlarda qörquvni sezmagan — uning fikriça, bu «jamoaviy ongning boşqaça şakli», «ular uçun norma — özlari yaşayotgan hayot». U filmni Rossiyada namoyiş etiş öta muhim ekanini aytadi: «Ravşanki, Rossiya qörquvga botmoqda, uning ortidan erkinlikni yöqotiş muqarrar keladi».

Manskiy KXDRda taxminan ikki oy bölgan. Hokimiyat suratga oliş guruhining kirişiga, Manskiy belgilangan ssenariyga rioya qilişi şarti bilan ruxsat bergan.

Şu bilan birga, koreys tomoni oldindan tarğibot ssenariysini tayyorlagan, jumladan suratga olinayotgan oila tarixini ham öylab topgan. Olingan materialni tsenzura organlari diqqat bilan tekşirgan, ularning fikriça, nomaqbul sahnalarga yöl qöymaslik uçun, kameraga tuşayotgan oilaga suratga oliş guruhi bilan gaplaşiş qatʼiyan taqiqlangan. Biroq rejissyor dublar orasidagi sahnalarni yaşirinça suratga olişni davom ettirib, tsenzura organlari bilmagan ikkinçi xotira kartasiga yozib borgan.

Film bir neça kinofestivalda namoyiş etilgan, kino tanqidçilari uni ijobiy qabul qilişgan. Rotten Tomatoes saytida film 28 ta şarh asosida 93 foiz reytingga ega.

The Hollywood Reporter jurnalisti Stiven Dalton filmni «davlat tarğibotining qiziqarli tadqiqoti, kadrga kiritişga yöl qöyilmagan mudhiş haqiqatni oçib beruvçi» deb atagan.

«Afişa» şarhida şunday deyilgan: «Filmning ataylab manipulyativligi, bir konstruktning töliq foş etilişi va şu bilan birga boşqasining ataylab yaratilişi Joshua Oppenheimerning „The Act of Killing“ va „The Look of Silence“ filmlarini eslatadi».

Rossiya Prezidentining madaniy hamkorlik böyiça vakili Mixail Şvidkoy rejissyorni Şimoliy Koreya vakillarining işonçini suiisteʼmol qilişda, şuningdek, koreys kinoişlab çiqariş hamkorlarini «tagiga kiritib qöyişda» ayblagan. Şvidkoyning fikriça, ularni KXDR hokimiyatining muqarrar jazosi kutmoqda; uning fikriça, film «bolaning bir tomçi köz yoşiga arzimaydi». Manskiy bu ayblovlarning bir qismini rad etadi.

Nyu-York universiteti professori, Şimoliy Koreya haqidagi «The Invitation-Only Zone» («Faqat taklif bilan kiriladigan hudud») kitobi muallifi Robert Boynton fikriça, «bu film haqiqatda [Şimoliy Koreyada] hamma narsa sahnalaştirilganini tasdiqlaydi. Biz körayotgan hamma narsa ularning bizga körsatişni xohlagan narsasi ekanini; odamlar ularga tiqilgan sözlarni aytayotganini, hamma narsa oldindan rejalaştirilganini». Boynton, şuningdek, Zin Mi oilasiga film sababli biron-bir muammo bölişi mumkinligiga işonmaydi, Manskiyga mamlakatga kirişga ruxsat bergan va uning harakatlarini kuzatib borgan kişilardan farqli ölaroq.

Koreys tadqiqotçisi, Koryo universiteti professori Tatyana Gabrusenko rejissyor xulosalarini tanqid qilib, ularni uning tayyorgarligi yetarli emasligi va koreys madaniyatini yaxşi bilmasligi bilan izohlagan: «Çet elliklar bilan oçiq gaplaşişga unçalik moyil bölmagan mamlakatga til va madaniyatni bilmaydigan, ammo qatʼiy mafkuraviy qaraşlarga ega odam qisqa muddatga uçib kiradi. U darhol öz qaraşlarining tasdiğini oladi va öz zukkoligidan mamnun holda orqasiga uçib ketadi».

Filmning foş etuvçi xarakteri haqida xabar topgan KXDR uning namoyişlariga diplomatik usullar bilan qarşi kuraşa boşlagan. Film Sankt-Peterburg va Tallinda kinofestivallarda namoyiş etilayotgan paytda KXDR elçixonalari norozilik notasi topşirib, filmni tanlovdan olib taşlaşni talab qilgan. Elçixona sörovi bilan film «Moskovskoye kino» kinoteatrlar tarmoğidan Moskvadagi kinoteatrlardan qaytarib olingan, şu bilan birga KXDR vakillari kino sanoati xodimlari uçun yopiq premyerani ham buzişga urinişgan.