Until Next Spring

Darsda Vera Nikolayevna bolalarga Lev Tolstoyning «Filipok» hikoyasini öqib beradi.

Filmda Aleksey Nikolayeviç: «Insonga kosmosda ham lilak şoxi kerak», deydi va buni «Komsomolkada» öqiganini aytadi. Bu öşa yillarda maşhur bölgan ibora bölib, «fiziklar» va «liriklar» örtasidagi bahsni keltirib çiqargan, bu bahsga Yuriy Gagarin çek qöygan.

Kosmosni özlaştirişdagi öşa davrdagi yutuqlarga yana bir sahna ham işora qiladi: bolakay kitob öqib berişni söraydi — bu 1865-yilda yozilgan Jyul Vernning «Töpdan Oyga» romani.

Lyudmila Marçenko — Vera Nikolayevna, öqituvçi

Innokentiy Smoktunovskiy — Aleksey Nikolayeviç Ruçyov, öqituvçi

Valentin Arxipenko — Veraning otasi

Mariya Prizvan-Sokolova — Nastya, tozalovçi

Galina Vasilyeva — Natasha

Vladimir Andreyev — Vasiliy

Nikolay Novlyanskiy — Silantyiç

Klarina Frolova-Vorontsova — gapga usta xola

Igor Bogdanov — Mitka

Vova Boytsov — Vaska

Lena Papp — Alyonka

Olya Yudina — Nadyuşka

Rejissyor Sokolovga öqituvçi rolига Innokentiy Smoktunovskiyni montajçi Raşel Milman tavsiya qilgan. Filmning badiiy rahbari G. M. Kozintsev edi va bu ijroçini tanlaşga bevosita taʼsir qildi. Kozintsev keyinçalik Gamlet roli uçun Smoktunovskiy haqida şunday degan: «U içida qandaydir içki nur yonib turgani bilan jalb qiladi, buni boşqaça nomlay olmayman».

Kam odam biladi, lekin aynan şu film tufayli men Gamletga taklif qilindim. Grigoriy Kozintsev bu filmning repetitsiyalaridan birida bölgan. Bir odam keldi (men uni yuzidan ham tanimasdim), men rejissyor bilan bahslaşib, sahnani özimça töğri deb körsatganimda, bu notaniş odam qandaydir pişqirdi. Repetitsiyadan söng G. Kozintsev hayajonlangan holda, u izlagan narsasini topganini aytdi. Tösatdan u menga yaqinlaşib dedi: «Men sizga rol taklif qilmoqçiman. Faqat qörqib ketmang! Men sizga Gamletni taklif qilmoqçiman».

Sanʼatşunos Rimma Karpina aytişiça, aktrisa Lyudmila Marçenko uçun tabiiy, oddiy, örtaça qahramonlar xos bölgan. Ularning qahramonlari yeçimni özlari izlamay, javobgarlikka çaqirişadi va atrofdagilardan yordam söraşadi. Ular yordam topadi. Bu filmda tomoşabin qahramonni öqituvçi Aleksey Nikolayeviç közi bilan köradi va baxtga qarşi, bu rolni Innokentiy Smoktunovskiy ijro etgan:

Kamtarin matematika öqituvçisi Aleksey Nikolayeviç sheʼriy va donişmand, birinçi, faqat yon tomonga taşlangan nigohidan Veraning himoyasizligini ham, qörqoq işonuvçanligini ham, yoşlik xatolarini hayot qonuniga aylantirişga bölgan sodda va öjar istagini ham sezgandek. Keyinroq, uning yonida, uyatçan va ziyoli holda Veraning xonasiga kirganimizda, uning stolida «Vein Klayburn afsonasi» kitobi va Ulanova fotosurati qistirilgan «Yapon sheʼriyati» töplami körinadi.

Va Veraning butun şahar talabalik hayoti biz oldimizda gavdalanadi. Uning hayratga tuşgan, taassurotlarga tölgan holati. Qayerdadir uning muvaffaqiyatsiz, bir qadar öylab topilgan, xafa bölgan muhabbati körinadi. Va u nima bölganini tuşuna olmasligi, oğriq, qörquv va umidsizlik, uzoq qişloqqa qoçişi tuşuniladi. Uning bolasiga biroz oğriqli, raşkli muhabbati, unga bölgan qörquvi, begona yordamni qabul qilmaslik ğururi, zaifligi va mustaqillikka intilişi, yolğizlikdan qörqişi va şu yolğizlikka soxta intilişi, buning örnini esa mehribonlik va iştirokka intiliş egallaşi tuşunarli böladi.

Lekin bularning hammasi Smoktunovskiy qahramoni bir oğiz söz aytmasdan idrok etiş orqali namoyon böladi. Smoktunovskiy qahramonida bölgani kabi, Veraga nisbatan endi ötkir açiniş emas, balki uning ruhiy qayta tirilişiga faol intiliş uyğonadi. Qörqqan, ranjigan, söngan közli, nozik va kiçkina öqituvçi u bilan muloqotda asta-sekin isiydi, eriydi va jonlanadi.

Marçenko qahramonlarining deyarli hammasi sevadi. Lekin ularning qalb harakatini kuzatiş qiyin. Buni hatto közlar ham yaşiradi. Siljişni faqat Smoktunovskiy qahramonining idrokida ilğaş mumkin, u hamma narsani darhol va aniq qayd etadi. Uning kam sözli qahramoni hozirça Veradan na qalb oçiqligini, na keskin qarorlarni talab qiladi, ammo ular oldindan belgilangan.

Vladimir Andreyevning fikriça, filmga Smoktunovskiyning taşqi qiyofasi muvaffaqiyatli tanlangan — öqituvçi rolu uçun uni sariğ qilib böyaşgan:

Öqituvçi rolini ijro etgan aktyor Innokentiy Smoktunovskiyga sarğiş soç juda yaraşgan edi. Uning soçlari jingalaklangan edi va boş kiyimi nafaqat ojiz, balki közlari va ajoyib yumşoq tabassumi bilan birga, uni xafa qiliş odobsizlik böladigan odamning boşiga öxşardi. Şunga qaramay, hayot uni xafa qiladi. Yolğizlik mavzusi sezilib turardi: odamlar intiladigan, balki sevadigan, lekin özi yolğizlikka mahkum odam. Uning qahramoni qişloq öqituvçisi, yolğiz onalik qiladigan qişloq öqituvçisi bilan uçraşadi va bolaning qöllari unga qanday işonç bilan çözilayotganini köradi.