Vizontele — Yilmaz Erdoğan tomonidan yozilgan va rejissyorlik qilgan, Ömer Faruk Sorak esa hammuallif rejissyor bölgan 2001-yilgi turk komediya-drama filmi. Film muallif-rejissyorning 1970-yillar boşida qişloğiga birinçi televizor kelganiga oid bolalik xotiralariga asoslangan. Film 2001-yil 2-fevralda (2001-02-02) butun mamlakat böylab namoyiş etila boşlagan, uçta Golden Orange mukofotini qölga kiritgan va öşa paytgaça eng muvaffaqiyatli turk filmlaridan biriga aylangan. Muallif-rejissyor va asl aktyorlarning köpçiligi iştirok etgan davomi «Vizontele Tuuba» nomi bilan 2004-yilda çiqarilgan.
1Rollarda
Demet Akbağ, Altan Erkekli, Cem Yılmaz
2Işlab çiqariş
Film Turkiyaning Van viloyatidagi Gevaş tumanida tabiiy joylarda suratga…
Film Turkiyaning Van viloyatidagi Gevaş tumanida tabiiy joylarda suratga olingan.
3Syujet
1974-yilda Janubi-Şarqiy Turkiyadagi kiçik qişloq hokimi Nazmi qişloqdagi yagona kinoteatrni boşqarib, bir…
1974-yilda Janubi-Şarqiy Turkiyadagi kiçik qişloq hokimi Nazmi qişloqdagi yagona kinoteatrni boşqarib, bir filmni qayta-qayta körsatadigan ayyor fursatparast Latifning faoliyatiga qattiq qarşi çiqadi. Nazmi birinçi televizorni (mahalliy aholi uni «Vizontele» deb ataydi) olib keliş orqali qişloq köngiloçari ustidan Latifning monopoliyasini buzmoqçi böladi. Biroq televizorni yetkazib bergan TRT jamoasi uni yetkazib berib bölgaç şoşilib ketib qoladi va qişloq aholisi uni qanday örnatişni bilmay qoladi.
Nazmi öz xodimlarining bir qismini va qişloqning ajoyib taʼmirçisi Eminʼni televizor uzatgiçini örnatişga yordam beriş uçun jalb qiladi. Şu jarayonda Nazmi Eminning hayoti haqida köproq bilib oladi, jumladan uning daniyalik hippi qiz bilan muhabbati va onasining qabri oldida sevimli qöşiqlarini eşitiş uçun radio signalini uşlaşga urinişlari haqida. Latif esa mahalliy imomni televizorni şayton ishi va islom anʼanalariga tarsaki deb qoralaşga köndirib, ularning saʼy-harakatlarini buzişga intiladi. Nazmi va Eminning jamoasi dastlabki muvaffaqiyatsizliklari tufayli masxara qilinadi, to şahardagi eng baland çöqqida signalni uşlamagunça. Biroq ular televizor faqat qöşni Eron kanallarini qabul qilayotganini körib, ruhan tuşkunlikka tuşadilar.
Qaytayotganda ulardan biri ğazabdan televizor korpusiga uradi va bu tasodifan kanallarni turk tiliga ötkazib yuboradi, bu esa bayram tantanasiga sabab böladi. Biroq ularning quvonçi qisqa muddatli böladi, çunki ular körgan birinçi yangiliklar uzatuvida Nazmining öğli Rifat 1974-yilda Kiprga turk bosqini paytida halok bölgani haqida xabar beriladi. Televizordan ehtiyotkor bölib kelayotgan Nazmining xotini Siti Ana Eminga öğli örniga televizorni kömişni buyuradi. Şu orada Emin onasining qabri oldida radio signalini uşlaşga muvaffaq bölgaç, xursand böladi.
Hikoya yozuvçi-rejissyor Yilmaz Erdoğanning 1970-yillar boşida Hakkari şahriga birinçi televizor kelganiga oid bolalik xotiralariga asoslangan.
4Jamiyatdagi ziddiyatlar
Film 1970-yillarning oxiri va 1980-yillarning katta qismida Turk jamiyatining asosiy ziddiyatlaridan birini —…
Film 1970-yillarning oxiri va 1980-yillarning katta qismida Turk jamiyatining asosiy ziddiyatlaridan birini — diniy va dunyoviy guruhlar örtasidagi ziddiyatni aks ettirişga harakat qiladi. «[S]iyosiy tizim mohiyati haqida dunyoviy guruhlar bilan diniy guruhlar örtasida doimo kuraş va bellaşuvlar bölgan». Bu qisman şaharning köp duduqlanadigan ruhoniysi obrazi orqali körsatilgan, u yangi kelgan televizorga aççiq nafrat bilan qaraydi, lekin keyinçalik Latifning qölidagi öyinçoqqa aylanib qoladi. Bolalar uning Qurʼon öqiş darsidan qoçib, dalaga çiqib öynaydilar. Film dunyoviy ğoyalar foydasiga aniq bildirgan fikri — bu [aqldan ozgan] Emin obrazi (uni rejissyorlardan biri Yilmaz Erdoğan ijro etgan). U özini çetga olgan va faqat zamonaviy texnologiyaga qiziqadigan inson sifatida tasvirlanadi. Ammo film yaratuvçilari ziddiyatning ikki tomonidan birortasini olişdan ehtiyotkorlik bilan saqlanadilar. Başkan gözal ifodalaganidek: «Sekulyarizatsiya nazariyasiga köra, modernizatsiya dinning jamoat sohasidagi rolining pasayişiga olib keladi, u şaxsiy soha masalasiga aylanadi. Biroq, aksinça, zamonaviy dunyoda butun dunyoda diniy harakatlarning paydo bölişi bilan din qayta tiklanişiga guvoh böldi». Aholi yangi televizorda eşitgan birinçi yangilik — Nazmi hokimining Armiyada xizmat qilayotgan öğli 1974-yilda Kiprga turk bosqini paytida halok bölgani — şunçalik halokatli böladiki, televizorni kömiş zarur böladi; bu sevimli öğilning dafn etilişining ramziy örnini bosişdir. Televizorni kömişi kerak bölgan odam esa şaharning texnokrati — Emindir, u televizor dindor kiçik jamoaga yovuzlik olib kelgan degan gumon bilan şunday qiladi.
5Aktyorlar
Yilmaz Erdoğan — Deli Emin…
Yilmaz Erdoğan — Deli Emin rolida
Demet Akbağ — Siti Ana rolida
Altan Erkekli — hokim Nazmi rolida
Cem Yilmaz — Fikri rolida
Cezmi Baskin — Latif rolida
Bican Gunalan — Sezgin rolida
Sebnem Sönmez — Gulizar rolida
Iclal Aydin — Reyhan rolida
Mesut Çakarli — Rifat rolida
Zeynep Tokuş — Asiye rolida
Tolga Çevik — Nazif rolida
Tuncer Salman — Ahmet rolida
Salih Kalyon — Casim rolida
Sener Kökkaya — Basri rolida
Erdal Tosun — Sehymus rolida
Şafak Sezer — Veli rolida
Adem Atbas — Fatih rolida
Serhat Özcan — Engin rolida
Caner Alkaya — Iso rolida
Can Kahraman — Ezo rolida
6Mukofotlar
Cologne Mediterranean Film Festival…
Cologne Mediterranean Film Festival (2001)
Tomoşabinlar mukofoti (ğolib)
Antalya Golden Orange Film Festival (2001)
Eng yaxşi erkak rol uçun Golden Orange: Altan Erkekli (ğolib)
Eng yaxşi ayol rol uçun Golden Orange: Demet Akbağ (Sarkici filmi uçun Yesim Salkim bilan teng)
Eng yaxşi musiqa uçun Golden Orange: Kardeş Turkuler (ğolib)
7Kadrlar
2
1 · TMDB
2 · TMDBMatn: maqola tarjimasi «Vizontele» — inglizça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.