White Snow of Russia

«Belyy sneg Rossii» filmining mualliflari vatandan taşqarida qolgan va öz oldidagi çeksiz aybini anglagan, çinakam isteʼdodli, içki jihatdan halol rus insonining fojiaga mahkumligini keskin va murosasiz körsatişga qaror qilişgan. Alehin hayotining mazmuni şaxmat stolidagi şovqinli ğalabalari va ijodga bölgan yonuvçan iştiyoqi bilan birga, tark etilgan uyga, öz xalqiga bölgan tinimsiz soğinç edi.

Voqea 1927 yilda Buenos-Ayresda Kapablanka çempionlik unvoni uçun matçning sönggi partiyasini yozma ravişda topşirgan paytdan boşlanadi. Argentinaliklar Alehinni qöllarida otelgaça olib borişadi; Barselonada, paroxod kelgan joyda unga quvnoq kutib oliş uyuştiriladi. Lekin ilgari Alehin yaşagan Fransiyada yangi çempionni sovuq kutib olişadi, aslida rus jahon çempioniga bu yerda heç kim alohida muhtoj emas. Faqat rus muhojirlari Alehindan xursand bölişadi, lekin ular ham manfaatsiz emas: çempion şarafiga berilgan tantanali qabulda Alehin nutq sözlaydi, uni muhojir gazetalarida çop etişganda unga sovet-qarşi jumla qöşib qöyişadi. Vatan bilan aloqa uzilgan, şundan keyin Alehin butun umri davomida Vatanga qaytiş istagi bilan öziga yaqin atrofidagilar uyğotgan xavotirlar örtasida ezilib yaşaydi.

Alehin Moskvadagi şaxmat turnirida qatnaşmoqçi böladi, lekin muayyan sabablarga köra Sovet Ittifoqiga kela olmaydi. Rusiyaga bölgan soğinç tufayli u xotini Nadin bilan ajraşadi va Greys Vişar bilan birga böladi. Alehin navbatdagi şaxmat turniriga tayyorgarlik köradi. Şu paytda Greys qöşni xonada döstlari bilan musiqa çalmoqda. Alehin begona tovuşlarni eşitmaslik uçun quloqlariga piyodalarni tiqadi, ammo şaxmat taxtasiga eʼtibor qaratib bölmaydi. U spirtli içimliklarga berilib ketadi. Şu payt telefon jiringlaydi va Alehin Nadinning öz joniga qasd qilganini eşitadi.

Vaziyatning ikkiyuzlamaçiligi, öziga işonçsizlik, şaxsiy ğam-taşvişlar va içkilikbozlik öz işini qiladi — va Alehin 1935 yildagi jahon çempionligi matçini Maks Eyveyga yutqazadi. Eyveyni heç kim jiddiy daʼvogar deb hisoblamagan edi. Mağlubiyatdan keyin u yana içadi, lekin Greysga içkilikni taşlaşni vaʼda qiladi. Alehin bilan Parijda sayr qilar ekan, Kuprin ham Rossiyaga soğinç hissi borligini va Sovet Ittifoqiga qaytiş istagini aytadi. Kuprin Alehinga yangi sovet pasportini körsatadi va Vatan uni keçirgani uçun quvonadi. U Alehinga ham şunday qilişni maslahat beradi.

Mağlubiyatdan ranjigan Alehin özini yiğişga kuç topadi. Şu bilan birga Rossiya bilan munosabatlar tiklaniş tomon boradi — reванш matçi yutiladi va Alehin yana jahon çempioni böladi. Lekin şu payt Ikkinçi jahon uruşi boşlanadi. Uruş boşlangaç, u bosib olingan hududda qoladi va oziq-ovqat kartoçkalarini oliş uçun nemislar bilan hamkorlik qilişga majbur böladi. 1943 yilda u Pragada nemis zobitlariga qarşi 32 ta taxtada bir vaqtda körlikça seans ötkazadi. Match davomida Alehin uzluksiz sigaret çekadi va çoy içadi, lekin umumiy ğalabaga işonçini saqlab qoladi — 30 ta ğalaba va 2 ta durang.

Uruş oxirida Alehin Portugaliyaga köçib ötadi. Uruş tugaganini u okean qirğoğida ötirgan holda eşitadi. Mixail Botvinnikdan Moskvada jahon toji uçun match ötkaziş imkoniyati haqida xat olganida, u ilhomlanib ketadi. Biroq Alehin jahon şaxmatiga qaytişini va Botvinnik bilan jahon çempionligi uçun matçni kutib ololmaydi — u kelajakdagi match haqidagi rasmiy eʼlon çiqqanidan bir kun ötib, portugal mehmonxonasi xonasida vafot etadi.